Wie is Karin Brussaard?
Toen haar broer haar jaren geleden overhaalde om mee te gaan duiken, vond Karin Brussaard (38) dat in het begin maar niks. Maar al snel raakte ze verknocht aan het vrije gevoel en de rust onder water. Zeven jaar terug pakte Karin voor het eerst in haar leven een camera - een kleine Ricoh - op, en nam deze mee het water in. Vanaf dat moment is ze zich verder gaan ontwikkelen door veel te duiken, te lezen en zich te laten inspireren door anderen. Momenteel fotografeert Karin met een Olympus E-3. Haar foto’s verschijnen onder andere in National Geographic.
Mijn favoriete foto is deze van een hamerhaai. Het is erg moeilijk om deze goed op de foto te krijgen omdat hij heel schuw is.
Waarom is dit je favoriete foto?
Omdat de hamerhaai zich heel moeilijk laat fotograferen. Het is een erg schuwe haai. Op het moment dat hij de camera ziet, schiet hij er direct vandoor. Voor een goede foto moet een haai ongeveer anderhalve meter van je af zijn. Vorige jaar in Egypte zag ik deze haai ook in open water, daar lukt het niet om hem dichterbij te krijgen dan tien meter. Om hem goed vast te leggen moet je een spelletje met hem spelen, want hij is wel erg nieuwsgierig. Ik ga achter een rots zitten en dan zie je hem denken: ”waar ben je?”. Dan komt hij vaak even kijken en dan kun je de foto maken. Je moet wel je adem inhouden want als je weer uitademt, gaat hij er gelijk weer vandoor.
Ben je wel eens in een gevaarlijk situatie terecht gekomen?
Zeker, tijdens een duikreis waar ik tijgerhaaien wilde gaan fotograferen. Bij het boeken van deze trip las ik op internet dat je bij de tijgerhaai altijd in een kooi moet duiken, en dat je voortdurend iets tussen jezelf en de haai moet plaatsen. Wij hadden onze camera’s ... dus dat was een veilig gevoel. Rond zonsondergang zijn we het water ingegaan. We namen plaats op de rotsen met een krat visresten. Even later waren er haaien overal om ons heen. Voor de veiligheid mag je niet langer dan vijf seconden achtereen door de zoeker kijken. Ik zag een vriend van me een foto maken, maar tegelijkertijd zag ik achter hem een haai opdoemen. Onze gids zwom er snel heen en duwde de haai net op tijd met zijn camera uit zijn nek. De haai had de camera echter wel te pakken en zwom ermee weg ... vlak over mij heen. Weer boven water vroeg de gids of ik nog foto’s had gemaakt. ‘Ben je gek?’, antwoordde ik: ‘Ik ben blij dat ik nog leef ...’ Naderhand bleek echter dat ik instinctief toch meerdere opnamen had geschoten.
Dit is de foto van een tijgerhaai. Hij zwemt weg met de camera van een vriend, die ternauwernood een aanval overleefde.
Hoe kom je aan goede ‘visstekken’?
Die probeer ik altijd zelf te bedenken. Daarbij laat ik me inspireren door internet en tv. Zo zag ik laatst de dvd’s ‘Blue Planet’ en ‘Planet Earth’. Daarop zie ik dan locaties voorbijkomen waar ik vervolgens heen wil. Ook via de opdrachten die ik krijg, kom ik op mooie plekken. En ik werk veel samen met een duikreisbureau dat mij naar goede duiklocaties stuurt.
De spookfluitvis is familie van het zeepaardje. Dit exemplaar is ongeveer 6 cm groot. Ze zijn zeer moeilijk te fotograferen, omdat ze zich altijd van de fotograaf wegdraaien.
Wat heb je zoal bij je op reis?
Iets wat ik altijd bij me heb, is ‘duct tape’. Voor als er een deel van de behuizing afbreekt, bijvoorbeeld. Op reis heb ik altijd veel reservemateriaal op zak. Ik kom in gebieden waar geen geheugenkaarten te koop zijn, dus alles moet mee van thuis. Verder vier flitsers, twee camera’s, twee onderwaterhuizen, veel kabels en twee kilo aan acculaders. Ook neem ik altijd mijn eigen duikuitrusting mee, want als je uren in het water ligt, wil je wel dat alles perfect zit. De camera-apparatuur neem ik mee als handbagage, in een grote fotorugzak.
Tijdens het uitlaten van mijn honden kwam ik deze parende padden tegen. Ik heb direct mijn camera thuis opgehaald en even later stond ik tot aan mij middel in het ijskoude water om deze foto te maken.
Wat is de meest bijzondere locatie waar je bent geweest?
Dat is Cocos: een eiland in de Stille Oceaan voor de kust van Costa Rica, op de grens van de Golfstromen. Dit is hetzelfde water als bij de Galapagoseilanden, alleen dan warmer door de andere Golfstroom. Hier zou ik zo weer naar terugkeren. Het kost echter wel 36 uur varen om er te komen. Je vliegt naar Costa Rica en neemt dan een minibusje naar de havenstad. Daar stap je op een boot naar Cocos. De oceaan daar zit vol met hamerhaaien en die zijn op zich niet gevaarlijk. In principe schenken haaien geen aandacht aan duikers. Een haai zal nooit zomaar een mens aanvallen, behalve als hij denkt dat het een zeehond is. Het zijn bijna altijd mensen aan de oppervlakte die worden aangevallen, zoals surfers en snorkelaars. Ik merk vaak aan haaien dat ze wegschieten zodra ze de bubbels horen van het uitademen. Als je je verstopt achter een rots, zijn ze zo nieuwsgierig dat ze je komen opzoeken. Maar zodra je uitademt, schieten ze weer weg.
De sterrekijker graaft zich overdag in het zand in en komt 's nachts tevoorschijn. Hij vangt zijn prooi door net zo lang te wachten tot deze langszwemt en hapt dan toe!
In de Oosterschelde kun je deze sepia’s tegenkomen als je op het juiste moment en op de juiste locatie bent. Heel mooi om te zien hoe het mannetje een arm om het vrouwtje legt terwijl zij de eieren legt.
Zijn er in Nederland goede locaties voor onderwaterfotografie?
Zeker: de Oosterschelde is een prachtige locatie om te duiken. In mei - als het water 12 graden is -, komen daar sepia’s, een inktvissensoort, samen om te paren. Onder water kun je dan heerlijk liggen kijken naar meerdere sepia’s die aan het paren zijn. Het vrouwtje legt de eieren, terwijl het mannetje een arm om haar heen heeft. Komt er een andere sepia in de buurt, dan wordt het mannetje zwart. Hij gaat vechten met de indringer en keert daarna weer terug naar het vrouwtje, waarbij hij weer een arm om haar heen legt. Hier kan ik zó intens van genieten!
Voordat het sepiaseizoen begint, komen hier ook nog de snotolf en de pijlinktvissen. Dit is een ‘hot moment’ voor onderwaterfotografen in Nederland. Dan is het helemaal vol met duikers en fotografen. Duikers maken tentjes van wilgentakken, omdat sepia’s daar graag hun eieren afzetten. Die tentjes worden ook neergezet om de inktvissen bij fuiken uit de buurt te houden. Alle duikers weten die locaties te vinden. Nadat ik vorig jaar met goed resultaat een ‘testtent’ had opgezet, heb ik afgelopen weekend mijn eigen tentje neergepoot op een geheime locatie. Want dat vind ik wel eens lastig: de drukte. Wanneer er een zeepaardje is gespot, dan staat dat gelijk overal op internet en is zo’n plek meteen heel druk.
Ik stond op het achterdek van de boot met mijn camera half in het water om half/half opnames van de citroenhaaien te maken. Op een gegeven moment hoorde ik een harde knal en bleek de haai mijn camera "gepakt" te hebben. Er zat een enorme put in de domepoort!
Wat staat er nog op je verlanglijst?
Verschillende dingen ... maar die zijn veelal ietwat gevaarlijk. Met name dingen die nog niet gefotografeerd zijn, of althans niet op de manier zoals ik dat wil doen. Denk aan een neushoorn, een nijlpaard, een krokodil of een ijsbeer onder water. Wat ik ook heel graag wil fotograferen, is de Titicacakikker in het Titicacameer. Het bijzondere is dat dit meer op 3800 meter hoogte ligt. De betreffende kikker is eigenlijk heel lelijk, maar daardoor juist weer heel mooi. Locale medicijnmannen gebruiken deze kikker voor medicinale doeleinden, waardoor hij met uitsterven bedreigd wordt. Deze laatste droom van me komt waarschijnlijk volgend jaar uit.
5 gouden tips van Karin Brussaard
- • Onderwaterfotografie is totaal verschillend van bovenwaterfotografie. De belichting werkt anders en kleuren verdwijnen snel. Ook kun je last hebben van ‘zweefdeeltjes’ in het water. Zorg dat je jouw apparatuur op je duimpje kent en oefen veel. Om snel te kunnen reageren, maak je van tevoren een paar proefopnamen. Stel de belichting handmatig in terwijl de camera op autofocus en serieopname (‘continustand’) staat.
- • Heel belangrijk is de positie van je flitser, aangezien je voor je foto’s vooral op flitslicht bent aangewezen. Veel onderwaterfotografen zetten hun flitsers op lange armen van een meter breed, die ze naar binnen richten. Het flitslicht maakt dan een hoek van 45 graden met de lens. Zelf doe ik dat niet: ik zet de flitsers juist dichter bij de camera en richt ze naar buiten, ook onder een hoek van ongeveer 45 graden. Het grote voordeel is dat je set veel compacter is. En ik werk veel met het strijklicht van de flitsers, dus de buitenkant van de lichtbundel.
- • Onder water ben je afhankelijk van de omstandigheden en van de natuur. Maak je kansen zo groot mogelijk door veel tijd in het water door te brengen. Zoals onderwaterfotografe Janny Bosman, die daaraan unieke foto’s overhoudt. Op een gegeven moment weet je precies waar wat zit.
- • Heb respect voor het onderwaterleven. Laat het zo veel mogelijk met rust en ga er zorgvuldig mee om. In het buitenland werk je vaak met gidsen, die bijvoorbeeld soms een kogelvis beetpakken zodat deze zich opblaast. Daar maak ik dan geen foto’s van.
- • Zwem niet achter jouw onderwerp aan. Het onderwerp is altijd sneller dan jij, zodat je alleen maar foto’s van de achterkant krijgt. Bewaar je geduld en stel je rustig op, totdat het dier zijn eigen gang gaat. Blijf afwachten en observeer het gedrag; kijk hoe het onderwerp op je reageert. Als jij je enthousiasme weet te beheersen, krijg je de mooiste resultaten!
