Meld je gratis aan
Aan de slag met Adobe Lightroom: Hoe begin je? © Lightroom 5, Adobe, blog, bibliotheek, archiveren, archief

31 oktober 2013, 14:14

De bibliotheek van Adobe Lightroom 5 richt je in voordat je begint met je foto's. Je kunt het programma daarmee aanpassen aan je voorkeuren. Jack van Dalen legt uit hoe je dat doet en hoe je het beste kunt beginnen.

Lightroom bestaat uit drie hoofdonderdelen: de 'Bibliotheek', waarin je je foto's organiseert, 'Ontwikkelen', waarin je foto's bewerkt en 'Presentatie' waarin je keuzes maakt over de presentatie. Dit artikel biedt een eerste blik op de module Bibliotheek en daarom wordt er niet op alle functionaliteiten diep ingegaan. Eerst geef ik uitleg over de hoe de weergave van de module Bibliotheek snel en eenvoudig aan je voorkeuren aan te passen is, door deelvensters en de taakbalk zichtbaar of onzichtbaar te maken. De modulekiezer, dit is de balk waarin de verschillende modules op een rijtje staan, is eenvoudig weg te klikken en weer zichtbaar te maken door op de functietoets F5 te drukken. Functietoetsen zijn er van F1 tot en met F12.

Modules

Lightroom heeft verschillende modules die je zichtbaar of onzichtbaar kunt maken al naar gelang je ze gebruikt. Wat ze kunnen, zie je in deelvensters, dis je dus naar behoefte kunt laten zien of juist uitschakelen.


Afb. 2. Deelvensters


De modules die je (voorlopig) niet gebruikt maak je onzichtbaar door met de rechtermuisknop op één van de modules te klikken en het vierkantje uit te vinken. Herhaal deze stap voor elke module die je onzichtbaar wilt maken (Afb. 2). Wil je een module weer zichtbaar maken, vink dan het vierkantje weer aan.


Afb. 3. Module (on)zichtbaar maken


De filmstrip, aan de onderkant van het venster, kun je aan- en uitzetten met de functietoets F6. Voor het linker zijvenster gebruik je de functietoets F7 en voor het rechter zijvenster functietoets F8. Probeer het zelf eens.
Omdat je deze functie waarschijnlijk veel gebruikt heb ik ze als eerste gemoemd. Werk je liever met het menu, dan doe je dat als volgt (zie Afb. 4A).


Afb. 4A. Deelvensters in- en uitschakelen via het menu


Voor het alleen in/uitschakelen van de zijvenster klik je op Tab en om alle deelvensters in/uit te schakelen gebruik je Shift+Tab. Ook hier kan weer gebruik worden gemaakt van het menu (zie Afb. 4B).


Afb. 4B. Zij- en deelvensters in- en uitschakelen via het menu




Afb. 5. Linker zijvenster
De zijvensters bevatten een aantal onderdelen welke in/uit te vouwen zijn door op het driehoekje te klikken. Net zoals bij de modulekiezer zijn ook hier onderdelen zichtbaar/onzichtbaar te maken. Ook nu klik je daartoe met de rechter muisknop op een willekeurig onderdeel en vink je naar eigen voorkeur onderdelen aan of uit.
De Navigator kan handig zijn als je een afbeelding op je scherm hebt die groter is dan "passend". Door met ingedrukte linker muisknop het vierkantje in de Navigator te verslepen scroll je door de afbeelding. Je ziet precies waar je je in de afbeelding bevindt.
Het onderdeel "Catalogus" spreekt voor zich. In dit geval zijn er 295 bestanden geïmporteerd, geen snelle verzamelingen aangemaakt en bestaat de vorige import uit 135 bestanden. Als je daar op klikt krijg je die bestanden te zien.
Het kan ook handig zijn snel enkele bestanden te selecteren en bij elkaar te plaatsen. Dat doe je door één of meer bestanden te selecteren en vervolgens op de letter "B" van je toetsenbord te drukken. Klik je vervolgens in het linker zijvenster op "Snelle verzameling+", dan zie dat de zojuist geselecteerde bestanden netjes bij elkaar staan. Een snelle verzameling is eigenlijk een tijdelijke verzameling van waaruit je bestanden in één of meerdere verzamelingen kan onderbrengen. Dit doe je door op met je rechter muisknop op "Snelle verzameling+" te klikken en te kiezen voor "Snelle verzameling opslaan...".
Onder het onderdeel catalogus bevindt zich de mappenstructuur, met op de C-schijf, de catalogus "Test", met daarin in de aangemaakte mappen. Daar weer onder, het onderdeel "Verzamelingen". De gegevens laten zien dat ik de laatste maand 140 bestanden heb geïmporteerd, ik onlangs één bestand heb gewijzigd, ik twee bestanden gewaardeerd met vijf sterren en dat er 272 bestanden zijn waar ik nog geen trefwoord aan heb toegekend (foei...!).
Als je wilt kun je ook rechtstreeks een verzameling maken en er foto's aan toevoegen. Klik uiterst rechts op het onderdeel "Verzameling" met de linker muisknop op gele vierkantje (afb. 6A) en klik vervolgens op "Verzameling maken..." (Afb. 6B).





Afb. 6A en 6B. Nieuwe verzameling maken



Afb. 6C. Dialoogvenster Verzameling maken
Het dialoogvenster "Verzameling maken" verschijnt nu. Wanneer je al foto's had geselecteerd kun je "Geselecteerde foto's opnemen" aanvinken. Vink je ook "Instellen als doelverzameling" aan, hoef je bestanden alleen maar te selecteren en de letter "B" op je toetsenbord te in te drukken. De bestanden worden dan automatisch aan de verzameling toegevoegd. Achter de verzameling komt een plus-tekentje te staan. Een andere manier om bestanden aan een verzameling toe te
voegen is om ze te selecteren en ze met de ingedrukte linker muisknop naar de verzameling van je keuze te slepen. Mijn ervaring is dat dit niet altijd goed afloopt... Een bestand uit de doelverzameling verwijderen doe je door het bestand te selecteren en op de letter "B" te duwen.
Onder het onderdeel verzamelingen het onderdeel "Services voor publiceren". Dit onderdeel heb ik onzichtbaar gemaakt omdat ik het niet gebruik.
Helemaal links onderaan in het linker zijvenster de knop "Importeren" (sneltoets Ctrl+Shift+I) of via het menu "Bestand> foto's en video's importeren...". Rechts ernaast de knop "Exporteren" (sneltoets Ctrl+Shift+E) of via het menu "Bestand> Exporteren...". Echter, voordat we gaan exporteren gaan we eerst foto's bewerken. Dus uitleg over deze knop houd je van mij tegoed.

De taakbalk

Op de taakbalk staan verschillende icoontjes en menu's waarmee je de functies van Lightroom kunt bedienen. Ik leg nu uit wat ze kunnen.




1 Weergavemodus



Klik op dit icoontje en het raster wordt getoond. Is gelijk aan de letter "G" op je toetsenbord.






Klik op dit icoontje en de afbeelding wordt passend getoond. Zie ook de Navigator in het linker zijvenster. Is gelijk aan de letter "E" op je toetsenbord.




Klik op dit icoontje en de vergelijkingsweergave wordt getoond. Is gelijk aan de letter "C" op je toetsenbord. Wanneer je één afbeelding selecteert en je duwt op de letter "C" van je toetsenbord, dan vergelijkt Lightroom de door jouw geselecteerde afbeelding automatisch met de afbeelding die er rechts naast staat. Een handig stukje gereedschap wanneer je één of meerdere kopieën van een bestand hebt en je wilt ze met elkaar vergelijken. Je kunt ook meerdere afbeeldingen selecteren. De afbeelding links is "eerste keus" en de foto ernaast is "de kandidaat". Heb je meerde afbeeldingen geselecteerd kun je de pijltjestoetsen gebruiken en zo telkens een andere kandidaat naast de eerste keus plaatsen. Het is ook mogelijk een kandidaat tot eerste keus te maken.



Klik op dit icoontje en de beoordelingsweergave wordt getoond. Is gelijk aan de letter "N" op je toetsenbord. Wanneer je meerdere afbeeldingen hebt geselecteerd en je duwt op de letter "N" van je toetsenbord laat Lightroom de geselecteerde bestanden in een overzicht zien, allemaal tegelijk. Het hangt er vanaf hoeveel bestanden je geselecteerd hebt en hoe groot je monitor hoe groot de bestanden worden weergegeven. In tegenstelling de vergelijkingsweergave is het in de beoordelingsweergave niet mogelijk in- of uit te zoomen.
De vier weergavemodi zijn te verlaten door op het icoontje te klikken of op de "Escape-toets" van je toetsenbord.


2 Spuitbus
De spuitbus is eigenlijk niet veel meer dan een vervanging voor Ctrl+links-klik of CTrl+Shift. Wanneer je op de spuitbus klikt, verschijnt er rechts het woord "toepassen" wanneer je vervolgens op het dubbele pijltje klikt, verschijnt er een pop up venster met een aantal mogelijkheden (zie de afbeelding hiernaast).




3 Sorteren
Klik je iets links van het midden op de taakbalk (het derde onderdeel) op "Sorteren", dan verschijnt er een pop up venster met daarin maar liefst twaalf manieren om je bestanden te sorteren. Op de wijze waarop je ze sorteert verschijnen ze ook in de module Bibliotheek.


4 Aanduiden als keuze
Wil je bestanden selecteren klik dan op het vlaggetje zonder kruis of klik op de letter "P" van je toetsenbord. Wil je bestanden selecteren die je weigert om ze daarna in één keer te verwijderen klik dan op de letter "X" van je toetsenbord. Welk bestand je ook wilt de-selecteren , klik eenvoudig op de letter "U" van je toetsenbord.
Alleen bestanden met een vlag en (P) bestanden die geweigerd zijn (X) zijn apart en samen zichtbaar te maken. Ga hiervoor naar het menu item "Bibliotheek> Filters inschakelen" en kies vervolgens nogmaals "Bibliotheek> Filteren op vlag" (zie Afb. 7G) en maak vervolgens je keus. Zoals je ziet zijn er nog veel meer selectiecriteria. De bovenste selectie laat alle bestanden zien met een witte vlag, de middelste selectie laat alle bestanden zien: met vlag en geweigerde foto's en de onderste selectie laat alleen geweigerde foto's zien.
Mijn advies: begin eenvoudig met het maken van selecties.





Afb. 7G. Filters inschakelen en Filteren op vlag


5 Classificatie
Heel eenvoudig: klik in de taakbalk op het aantal sterren dat je wilt toekennen. Gebruik de cijfers 1 tot en met 5 om hetzelfde met je toetsenbord te doen. Met het cijfer 0 verwijder je de sterren.


6 Kleurlabel
Ook heel eenvoudig: klik in de taakbalk op de kleur die je wilt toekennen of gebruik de cijfertoetsen 6 tot en met 9 van je toetsenbord om respectievelijk de kleuren rood, geel, groen en blauw toe te kennen. Aan de kleur paars is geen toets toegekend.


7 Foto's roteren
Klik op de eerst pijl om de bestanden linksom te roteren en klik op de tweede pijl oom de bestanden rechtsom te roteren of gebruik de sneltoetsen CtrL+[ of Ctrl+].


8 Foto's selecteren
Door op de pijltjestoetsen van de taakbalk te klikken ga je een foto achteruit of een vooruit. Dit kun je ook met de pijltjestoetsen op het toetsenbord doen.


9 Vrije presentatie
Klik op het driehoekje in de taakbalk om de presentatie te starten. Selecteer de foto waarmee de presentatie moet starten, of selecteer een foto en gebruik de sneltoets Ctrl+Enter om de presentatie te starten. Klik in het scherm om de presentatie te stoppen.


10 Miniaturen
Klik en sleep met het bolletje in de taakbalk om de afbeeldingen kleiner of groter weer te geven. Ook dit kan met een sneltoets: Ctrl+scrollen met je muiswieltje.


Door op de "," (komma) op je toetsenbord te drukken maak je het bibliotheekfilter (on)zichtbaar. Alle denkbaar mogelijke filters kunnen gebruikt worden om bestanden te filteren en te selecteren. Zo kun je bijvoorbeeld filteren op type en serienummer van je camera's, objectief, diafragma, ISO, brandpuntsafstand en GPS-gegevens. Er zijn 27 filters in te stellen... Verdere uitleg over deze mogelijkheden hou je van me tegoed.
We gaan nu naar het rechter zijvenster. Bovenaan vinden we het histogram, met meteen onder het histogram van links naar rechts de ingestelde ISO, brandpuntsafstand, diafragma en sluitertijd.




Daaronder bevindt zich het onderdeel "Snel ontwikkelen". Wanneer je snel aanpassingen wilt doen aan een aantal foto's tegelijk die onder de zelfde omstandigheden zijn gemaakt werkt dit heel snel. Je moet ze dan wel even selecteren met de Ctrl- of Shift-toets in combinatie met de linker muisknop. Wat er allemaal is aan te passen is in één oogopslag te zien wanneer je alle drie de menu items uitvouwt (de donkere driehoekjes op afbeelding 8 hiernaast).

























Wanneer je op "Standaardinstellingen" klikt, verschijnt er een pop up scherm (zie rechts). Klik je vervolgens op één van de regels in dit scherm krijg je een weer een aantal mogelijkheden te zien waarmee je geselecteerde foto('s) kunt aanpassen. Ben je niet tevreden over het resultaat maak je door op de knop "Alles herstellen" te klikken de aanpassingen ongedaan. Het is ook mogelijk zelf voorinstellingen te definiëren.
Onder het onderdeel "Snel ontwikkelen" zie je de onderdelen "Trefwoorden vastleggen" en "Trefwoordenlijst". Deze onderdelen zijn in het vorige hoofdstuk behandeld.



Metagegevens





Als laatste het onderdeel "Metagegevens". Dit zijn gegevens van het bestand die door de camera worden vastgelegd. Het gaat om de EXIF- en IPTC-gegevens. EXIF betekent: Exchangeable Image File Format en bevat gegevens over camera en objectief, zoals bestandsnaam, bestandspad, afmetingen, datum en tijd van de opname, belichting en nog veel meer.
IPTC staat voor International Press Telecommunications Council. Denk hierbij aan het toevoegen van gegevens zoals tekst of andere informatie, zoals titels, beschrijvingen, labels om snel te kunnen zoeken enzovoort.
Ook hier zijn veel verschillende instellingen mogelijk en kun je selecteren welke gegevens je wilt zien en welke niet. Klik hiertoe in het gele vierkantje. Er verschijnt dan een lijst met mogelijkheden (zie hiernaast).












Als je metagegevens wilt wijzigen, klik dan op een van deze symbolen. Deze symbolen zijn zichtbaar wanneer het onderdeel "Metagegevens" is uitgevouwen



Wie is deze auteur?

Mijn naam is Jack van Dalen. Reeds in het analoge tijdperk had ik grote interesse in fotografie. In een donkere kamer ontwikkelde ik zelf zelf rolletjes en drukte foto's af. Toen de tweede generatie digitale camera's op de markt kwamen en Adobe Lightroom uitbracht was ik verkocht, hoewel ik analoge fotografie nog altijd een warm hart toedraag. Fotografie is geen hobby maar een passie, het maakt deel uit van wie ik ben. Zie hier mijn website en Zoom.nl profiel.

Alle blogs geschreven door Jack van Dalen vind je hier.

Reacties (9)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
jeunstef op 2 april 2015 om 15:43

Mooie uitleg Jack

JohanvanKuijk op 11 november 2013 om 19:01

Dank je Jack, voor je duidelijke uitleg.

Jack61 op 13 november 2013 om 12:44

Graag gedaan Johanna. Fijn dat het duidelijk is. Ik hoop ook dat mensen reageren als iets niet duidelijk is, daar leer ik van.
Groet, Jack

JohanvanKuijk op 13 november 2013 om 12:57

Dank Jack, maar ik behoor tot de mannen. Johan.
gr, het je vergeven.
Johan.

Jack61 op 13 november 2013 om 13:03

Excuus Johan, ik heb geloof ik een nieuwe leesbril nodig!
Nogmaals sorry!
Groet, Jack

HenkVanetie op 5 november 2013 om 08:24

Jack bedankt voor je uitleg. Ik ga ermee aan de slag

Jack61 op 5 november 2013 om 17:22

Fijn om te horen Henk. Daar doen we het tenslotte voor. Er volgen nog meer artikelen.

Gr. Jack

PeterE3 op 3 november 2013 om 19:12

Bedankt Jack, door dit leerzame artikel ben ik beter op de hoogte van de mogelijkheden van LR5.
Ik kijk uit naar de volgende leerzame lessen!

Jack61 op 3 november 2013 om 20:57

Graag gedaan Peter! Mijn volgende artikel ligt al bij de redactie van de site. Hij komt er dus aan!