Meld je gratis aan
Lightroom drieluik: module Ontwikkelen deel 3 © importeren, lightroom, raw, beeldbewerking, adobe, blog

13 januari 2014, 15:32

Jack van Dalen geeft in dit drieluik uitleg over de veel gebruikte module "Ontwikkelen". In dit laatste deel het paneel "Details" tot helemaa onderaan "Vorige" en "Opnieuw instellen".

Rechterzijvenster

Details


Afb. 1. Rechter zijvenster

Het paneel "Details" is onderverdeeld in het deel "Verscherpen" en in het deel "Ruisreductie" (afb. 1). Eerst wil ik benadrukken dat je moet inzoomen tot minstens 100% wil je de aanpassing goed kunnen beoordelen. Je kan het detailvenster gebruiken door met je muis in het vierkantje linksboven (zie Afb. 1) te klikken. Klik je vervolgens met je muis op de grote afbeelding op je scherm, dan wordt die plek op 100% weergegeven in het detailvenster.
Zelf geef ik er de voorkeur aan op de afbeelding tot minstens 100% in te zoomen en op die plek te klikken die het meest geschikt is om de voorgenomen aanpassingen te bekijken. Om eenvoudig door de afbeelding te navigeren gebruik ik de Navigator. Wil je het deel waarop je het na het inzoomen hebt geklikt, centraal in je scherm hebben staan, ga dan via de sneltoets "Ctrl+," (, is de komma op je toetsenbord) of via het menu-item "Bewerken> Voorkeuren..." naar het tabblad "Interface" van het dialoogvenster "Voorkeuren" en vink "Gecentreerd inzoomen op punt waarop wordt geklikt" aan (zie Afb. 2).


Afb. 2. Gecentreerd inzoomen op punt waarop wordt geklikt.


Bij de onderdelen "Hoeveel", "Straal", "Detail" en "Masker", Luminantie", "Details" en "Contrast" kun je de "Alt-toets" in combinatie met de linker muisknop gebruiken. Je krijgt dan een zwart-wit afbeelding te zien. Zo kun je tot een betere beoordeling van het resultaat van de beoogde aanpassing komen. Houd de "Alt-toets" ingedrukt en sleep met je linkermuisknop het bolletje naar de gewenste positie.
Met "Hoeveel" bepaal je de mate van verscherpen. Wees hier voorzichtig mee, want hoe meer je verscherpt hoe meer ruis er ontstaat. Dat is met het onderdeel "Ruisreductie" wel weer te verminderen, maar wat er niet in zit hoef je er ook niet uit te halen.

Met "Straal" bepaal je de breedte van het aantal pixels waarover de verscherping wordt toegepast. Algemene regel die gehanteerd wordt is dat hoe meer detail in de afbeelding voorkomt, hoe smaller de straal waarover verscherping wordt toegepast. Het omgekeerde is ook het geval: hoe minder detail...


Afb. 3. Masker

Aanpassing met "Detail" zorgt voor meer of mindere fijne randen. Ook voor dit stukje gereedschap geldt: wees voorzichtig, hoe meer je naar rechts schuift hoe meer ruis er ontstaat en hoe ruwer het resultaat. Zoom je niet in tot minimaal 100%, kun je niet goed het effect van de aanpassing beoordelen en lijkt dus ook de ruis nauwelijks toe te nemen. Echter op 100% ziet er heel anders uit.
Het "Masker" (Afb. 3) zorgt ervoor dat het effect van de andere schuifregelaars beperkt wordt tot gebieden met een hoger contrast. Gebruik je de "Alt-toets" in combinatie met de linker ingedrukte muisknop krijg je een zwart-wit weergave van de foto te zien. De zwarte delen worden niet verscherpt, de witte delen wel.
De ervaring leert dat het enige oefening vergt om het gebruik van dit gereedschap in de vingers te krijgen.



Afb. 4. Ruisreductie


Met het onderdeel "Ruisreductie" (Afb. 4) kun je de luminantieruis (het korrelig maken van een afbeelding) en de kleurruis (te zien als gekleurde artefacten) te verminderen. Om het effect van de verschillende schuifregelaars goed kunnen zien, wordt aangeraden in te zoomen tot 400%.
Ik gebruik alleen de onderdelen Luminantie en Kleurtint (kleurruis) omdat ik het effect van de andere regelaars zelfs op 400% marginaal vind.








Lenscorrecties
Het paneel "Lenscorrecties" (Afb 5) stelt je in staat om fouten veroorzaakt door de beperkingen van het objectief ten opzichte van het menselijk oog zoveel mogelijk ongedaan te maken. Met het tabblad "Standaard" kun je:


Afb. 5. Lenscorrectie Standaard

- de afwijkingen van je gebruikte objectief automatisch laten corrigeren. Lightroom maakt hiervoor gebruik van een database.
- automatisch de kleurafwijking (= chromatische aberratie) laten verwijderen.
- uitsnijden behouden zorgt ervoor dat er geen grijze randpixels voorkomen in de uiteindelijke afbeelding omdat het uitsnijden beperkt blijft tot het afbeeldingsgebied.


Nieuw in Lightroom 5 is de "Upright" functie. Schakel eerst de functies "Correcties profiel inschakelen" en "Kleurafwijking verwijderen" in, voordat je de Upright functie gebruikt. Hiervan kun je ook een voorinstelling maken die automatisch wordt toegepast wanneer je bestanden importeert.
"Automatisch" zorgt voor een uitgebalanceerde correctie tussen verhouding en perspectief. Mogelijk wordt niet alles gecorrigeerd.
"Niveau" corrigeert het perspectief in de horizontale richting.
"verticaal" zorgt voor een correctie van de horizontale en verticale lijnen.
"Volledig" is een combinatie van de gereedschappen automatisch, niveau en verticaal en grijpt het meest in op de foto.



Afb. 6. Lenscorrecties Profiel


Je kunt ook zelf een standaard correctie maken in het tabblad "Profiel" met de schuifregelaars van het onderdeel "Hoeveelheid" (Afb. 6).


Afb. 7. Lenscorrecties Kleur

Afb. 8. Lenscorrecties Handmatig
Verder met het tabblad "Kleur" (Afb. 7). Hiermee is het mogelijk om handmatig chromatische aberratie te verwijderen, wanneer het met de automatische instellingen niet (helemaal) gelukt is. Klik met het pipet op de plek in de afbeelding waarvan je de chromatische aberratie wilt verwijderen. Met de schuifregelaars kun je, indien nodig, de aanpassing verbeteren.
Het laatste tabblad, het tabblad "Handmatig" (Afb. 8) is de handmatige variant van het tabblad Standaard. Komt het lensprofiel van je objectief niet voor in de database met lenscorrecties, kun je hier handmatig de gewenste correcties uitvoeren. Dat kan natuurlijk ook wanneer je niet tevreden bent het automatisch verkregen resultaat.


Effecten


Afb. 9. Effecten



Afb.10. Stijl

Met het paneel "Effecten" (Afb. 9) kun je, nadat je de afbeelding hebt uitgesneden een vignet toepassen. Schuif je de regelaar "Hoeveel" naar links ontstaat er een zwart vignet en schuif je de regelaar naar rechts ontstaat er een wit vignet. Met de schuifregelaar "Middelpunt" bepaal je de grootte van het vignet. Schuif je naar links wordt het middelpunt kleiner, schuif je naar rechts wordt het middelpunt groter. Met "Ronding", het woord zegt het al, regel je welke vorm het vignet krijgt: van rond, tot langs de randen van de afbeelding, dus vierkant of rechthoekig. Met de schuifregelaar "Doezelaar" bepaal je hoe hard of zacht de overgang van het vignet wordt.

"Hooglichten", werkt alleen wanneer je een zwart vignet hebt gemaakt. Hoe meer je naar rechts schuift hoe meer er van de hooglichten door het vignet heen zichtbaar blijft. Geschikt voor hooglichten met een kleine lichtbron.
Met het onderdeel "Stijl" (Afb.10) kun je kiezen uit drie modi. De eerste is "Prioriteit hooglichten". Deze stijl probeert de hooglichten zo goed mogelijk weer te geven, maar kan tot een verschuiving in de donkere gebieden van een foto leiden.
"Kleurprioriteit" minimaliseert kleurverschuivingen in donkere gebieden van een foto, maar herstelt de hooglichten niet. Het gebruik van "verfbedekking" kan tot een doffe foto leiden. Met het onderdeel "Korrel" kun je zelf korrel toevoegen aan de afbeelding. Met "Hoeveel" bepaal je hoeveel korrel je toevoegt. Met "Grootte", bepaal je de grootte van de korrel (dit zal je niet verbazen) en als laatst met "Ruwheid" bepaal je hoe gelijkmatig de korrel is.



Camerakalibratie



Afb. 11. Camerakalibratie



Afb. 12. Profielen

Met procesversie (Afb. 11) kun je kiezen welke versie van Lightroom en de bijbehorende Camera-Raw technologie je wilt gebruiken. Versie 2003 werden in Lightroom 1 en 2 gebruikt, versie 2010 in Lightroom 3 en versie 2012 in Lightroom 4 en 5. De opties en instellingen die gebruikt worden zijn afhankelijk van de gekozen procesversie.

Het onderdeel "Profiel", met de opties "Schaduwen" en de "Primaire kleuren" stelt je in staat je camera heel fijn af te stellen. Ik vertel er meteen bij dat dit een onderdeel is voor de ervaren gebruikers.












"Bij de profielen is "Adobe standaard" het standaard profiel. Profielen zijn instellingen wat betreft verzadiging en contrast, waarbij alle schuifregelaars en dergelijke op nul blijven staan. Iets wat bij een voorinstelling niet het geval is. Je kunt kiezen uit de mogelijkheden van Afb. 12.

De knoppen Vorige en Opnieuw instellen



Afb. 13. Knoppen Vorige en Opnieuw instellen



Afb. 14. Eén bestand geselecteerd

Als er maar één foto in de filmstrip is geselecteerd, kun "je met de knop "Vorige" (Afb. 14) alle instellingen van de eerder geselecteerde foto kopiëren en in de momenteel in de filmstrip geselecteerde foto plakken. Er is dus geen dialoogvenster beschikbaar om de aanpssingen die je wilt kopiëren, te selecteren. Als er meerdere bestanden zijn geselecteerd, kun je door op de knop "Synchroniseren" te klikken (afb. 15), in het dialoogvenster wél kiezen welke van de instellingen van de momenteel geselecteerde foto je in de andere geselecteerde foto's wilt plakken.


Klik je links op donker/lichtgrijze vierkantje verandert de knop "synchroniseren" in "Automatisch synchroniseren". Dat wil zeggen dat elke aanpassing die op de als eerste geselecteerde foto uitvoert, (bijna) tegelijkertijd ook op de andere geselecteerde foto('s) wordt uitgevoerd.





Afb. 15. Synchroniseren...
in Automatisch synchroniseren veranderen

(Nogmaals, zie ook het paneel "Historie") als allerlaatste van dit hoofdstuk, de knop "Opnieuw instellen". Mocht je wat aanpassingen betreft het spoor helemaal bijster zijn (iets wat ik vrij onwaarschijnlijk acht), gebruik dan de "noodknop" Opnieuw instellen, en je bestand wordt hersteld naar de waarden tijdens het importeren van het bestand in Lightroom. Geachte lezer, van harte gefeliciteerd: hoewel nog lang niet alle stof is behandeld, mag je je na het lezen van dit lange hoofdstuk een redelijk ervaren gebruiker van Lightroom noemen. Natuurlijk oefen je ook veel!



Wie is deze auteur?

Mijn naam is Jack van Dalen. Reeds in het analoge tijdperk had ik grote interesse in fotografie. In een donkere kamer ontwikkelde ik zelf zelf rolletjes en drukte foto's af. Toen de tweede generatie digitale camera's op de markt kwamen en Adobe Lightroom uitbracht was ik verkocht, hoewel ik analoge fotografie nog altijd een warm hart toedraag. Fotografie is geen hobby maar een passie, het maakt deel uit van wie ik ben. Zie hier mijn website en Zoom.nl profiel.

Alle blogs geschreven door Jack van Dalen vind je hier.

Reacties (4)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
hvr2105 op 17 januari 2014 om 07:06

een heel fijne uitleg en een fijne aanvulling op het boek. Ga het zeker als "naslagwerk" bewaren.

Groet, Herman

Jack61 op 17 januari 2014 om 07:45

Herman, bedankt voor je reactie.
Fijn om te lezen dat de tutorial aan de verwachtingen voldoet en het een aanvulling is op het boek. (zie opmerking van photogerard hieronder).

Groet ,Jack

photogerard op 14 januari 2014 om 14:26

Een uitstekende uiteenzetting en aanvulling op bestaande, niet altijd even duidelijke, boeken.
Uitstekend initiatief Jack!!
Groeten, Gerard.

Jack61 op 14 januari 2014 om 15:40

Gerard,
Bedankt voor je compliment! Dat is precies de reden waarom ik de tutorials ben gaan schrijven: boeken zijn lang niet altijd duidelijk (dacht al dat ik de enige was die dat vond ). Er komen nog meer tutorials over Lightroom. Als jullie verzoekjes hebben, laat het dan even weten.

Voor andere geïnteresseerden: als je ook een PDF over Lightroom wilt ontvangen, ga dan even naar mijn website http://aj-fotofolio.nl/en stuur me een mailtje. De PDF komt dan jouw kant uit.

Groet, Jack