Meld je gratis aan
Belichtingstrapje: van Lightroom naar Elements en terug © Adobe, elements, belichting, lightroom, beeldbewerking, blog

26 maart 2014, 12:00

Een belichtingstrapje bestaat uit drie of meer opnamen met elk een andere sluitertijd. Deze foto's kun je samenvoegen tot één foto in Lightroom en Elements. Jack van Dalen legt uit hoe je dit doet.

Wanneer de verschillen tussen de lichte delen en donkere delen van een scene te groot zijn om in één opname vast te leggen, kun je een belichtingstrapje (bracket) maken. Een belichtingstrapje bestaat uit drie of meer opnamen met elk een andere sluitertijd: de eerste opname twee stops onderbelicht, de tweede opname normaal belicht en de derde opname twee stops overbelicht. Deze opnamen worden naderhand in een fotobewerkingsprogramma - in ons geval Photoshop elements - tot één bestand samengevoegd.



Normaal belicht - eindresultaat

Er zijn camera's die ingesteld kunnen worden om een belichtingstrapje te maken. De drie opnamen die je achter elkaar maakt zijn dan automatisch, onder-, normaal en overbelicht. Heeft je camera die mogelijkheid niet kun je, in de stand "handmatig", "manueel" of "manual" op de camera, zelf de sluitertijd aan passen. Zet na het scherpstellen, de auto focus uit. Zeker wanneer je camera niet beschikt over de bracket functie is een statief onontbeerlijk.

We gaan de opnamen vanuit Lightroom exporteren naar Elements en daar tot één bestand samenvoegen en opnieuw importeren in Lightroom.



Foto's selecteren


Selecteer in Lightroom drie foto's die je hebt gebruikt om het belichtingstrapje te maken.



Klik vervolgens met de rechter muisknop en selecteer "Bewerken in". Selecteer in het submenu: "Bewerken in PhotoshopElementsEditor.exe..."

Bestanden exporteren

Voorkeuren extern bewerken


Zorg ervoor dat je bij de instellingen in "Voorkeuren", te vinden in het menu-item "Bewerken > Voorkeuren..." , het tabblad "Extern bewerken" hebt gekozen om te openen met de Elements EDITOR.

Exportvoorkeuren


Kies je voor Elements, dan wordt Elements wel geopend, maar worden de bestanden, die je wilt bewerken, niet geladen. Heb je gekozen voor "Bewerken in PhotshopElements Editor.exe...", dan verschijnt het volgende venster.



Om zoveel mogelijk kwaliteit te behouden kies je voor TIFF, met een bitdiepte van 8 bits per component. 16 bits per component is kwalitatief beter, maar Elements kan niet alle bewerkingen in 16 bits uitvoeren.

Aangekomen in Elements zijn de drie bestanden geopend. Klik op de foto met de normale belichting en selecteer de hele afbeelding door "Ctrl+A" in te drukken. Met "Ctrl+C" kopieer je de afbeelding. Ga naar de overbelichte foto en toets "Ctrl+V" in. De foto met de normale belichting is nu gekopieerd over de onderbelichte foto. Vervolgens selecteer, kopieer en plak je de onderbelichte foto op de normaal belichte foto.



Links: Afbeeldingen gekopieerd, rechts: Lagen een naam gegeven

Dubbel klik met je linker muisknop waar "Laag 2" staat en verander de naam van de laag in "Onderbelicht". Doe hetzelfde met de andere twee lagen, maar noem de middelste laag "Normaal belicht" en de onderste laag "Onderbelicht". Je hoeft dit niet te doen, het verandert niets aan de afbeelding. Wanneer je in de toekomst met veel lagen gaat werken, is het wel zo overzichtelijk ze van een naam te voorzien.



Zwart laagmasker maken


Nu gaan we een masker toevoegen. Zorg ervoor dat je voorgrondkleur wit is. Klik op het met geel gemarkeerde vierkantje en houdt tegelijkertijd de "Alt"-toets ingedrukt. Er verschijnt nu een zwart laagmasker.



Wit laagmasker maken


Het zwarte laagmasker zorgt ervoor dat de afbeelding die normaal belicht is door de laag met de onderbelichte foto te zien is. Wanneer je dus de onderbelichte laag hebt geselecteerd, zie je dus de afbeelding die normaal belicht is! De onderbelichte foto hebben we niet voor niets bovenop geplaatst. Met de witte voorgrondkleur geselecteerd kunnen we met het penseel (de letter "B" van je toetsenbord) de delen die we te licht vinden, dus de delen van de normaal belichte foto, tegenhouden. Die delen schijnen dan dus niet meer door de laag met de onderbelichte foto heen. Let als je het penseel gebruikt, op de dekking en de hardheid. Door de dekking en de hardheid te verlagen kun je nauwkeurig bepalen hoeveel je wilt tegenhouden en zijn de overgangen niet zo hard. Wil je penseelstreken ongedaan maken, druk dan een aantal keren op "Ctrl+Z" of op de letter "X" van je toetsenbord. De kleur van je penseel verandert in dit geval in zwart (was wit). Ook hiermee kun je wijzigingen ongedaan maken.

We gaan een nieuw masker aanmaken. Deze keer op de laag met de normaal belichte foto, maar nu in de kleur wit. Door het witte masker is de laag die eronder ligt NIET zichtbaar (bij het zwarte maker juist wel, zie uitleg hierboven). Zorg dat je voorgrondkleur zwart is.

Om het masker te maken, klik je weer op het geel omkaderde vierkantje. Deze keer echter ZONDER gelijktijdig de "Alt"-toets in te drukken. (Wil je de kleur van een masker wijzigen, selecteer het dan en duw op je toetsenbord "Ctrl+I" in.)

Met de zwarte voorgrondkleur geselecteerd maak je met het penseel de delen van de onderliggende foto (dus de overbelichte foto) zichtbaar. Ook nu kun je toetsen "Ctrl+Z" en "X" gebruiken om wijzigingen ongedaan te maken.

Als je tevreden bent met het resultaat sla je de afbeelding op. Klik op "Bestand> Opslaan als...". Selecteer de map waarin de afbeelding opgeslagen moet worden, voorzie het bestand van een naam en kies de indeling waarin je het bestand wilt opslaan. Klik op "Opslaan" en daarna op "OK".

In tegenstelling tot Photoshop is het helaas is het niet mogelijk om vanuit Elements het nieuwe bestand rechtstreeks naar Lightroom te importeren. Dit dient in Lightroom zelf te gebeuren.
Wanneer je afbeelding opslaat als TIFF of als PSD worden de lagen niet samengevoegd en is het eenvoudiger om de afbeelding (de verschillende lagen) in Elements te wijzigen. Nadeel is wel dat de bestanden erg groot worden. De drie bestanden van 10 MB per stuk, die hier als voorbeeld zijn gebruikt, zijn samengevoegd en opgeslagen als één TIFF bestand 139 MB groot.



Wie is deze auteur?

Mijn naam is Jack van Dalen. Reeds in het analoge tijdperk had ik grote interesse in fotografie. In een donkere kamer ontwikkelde ik zelf zelf rolletjes en drukte foto's af. Toen de tweede generatie digitale camera's op de markt kwamen en Adobe Lightroom uitbracht was ik verkocht, hoewel ik analoge fotografie nog altijd een warm hart toedraag. Fotografie is geen hobby maar een passie, het maakt deel uit van wie ik ben. Zie hier mijn website en Zoom.nl profiel.

Alle blogs geschreven door Jack van Dalen vind je hier.

Reacties (10)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
JKleverwal op 27 maart 2014 om 09:36

Hoi Jack, mooi even zo'n voorbeeld, wellicht was een andere foto als voorbeeld beter geweest voor sommigen, in dit geval zou ik zelf ook met Lightroom voldoende mogelijkheden hebben gehad.
Maar voor het onderwerp op zich, met de lagen werken, daar ben ik (nog) niet zo in thuis.
Dit kan vast ook met Photoshop, mijn vraag: is de werkwijze dan vergelijkbaar of totaal anders?

Jack61 op 27 maart 2014 om 14:52

Daar heb je gelijk in. Het voorbeeld is niet helemaal gelukkig gekozen.
Met Photoshop gaat het ook, de werkwijze is identiek.

marcel73 op 26 maart 2014 om 17:10

Dit is bekend onder een andere term: HDR.

Jack61 op 27 maart 2014 om 14:53

Dat klopt, het is maar net hoe je het noemt.

xlix op 26 maart 2014 om 15:10

Bracketing is absoluut nuttig om een paar extra stops dynamisch bereik erbij te sprokkelen, maar bewijst zijn nut vooral in situaties waar contrasten nog veel groter zijn dan in het getoonde voorbeeld. Voor de getoonde voorbeeldfoto is het "overkill" naar mijn bescheiden mening. In de gegeven situatie is het veel simpeler om één opname te maken in raw en tijdens het "ontwikkelen" in Lightroom of ACR gebruikt te maken van de "adjustment brush" en/of "graduated filter" (De kwaliteit van de huidige camerasensors laat dat makkelijk toe).
Je kunt daarmee lokaal belichtingsaanpassingen maken met hetzelfde effect als de bracketingmethode. De workflow is echter veel simpeler; je hebt niet 3 opnamen nodig plus nog een enorm bestand met het resultaat; bewegende objecten in beeld zijn geen probleem en je kunt niet alleen de belichting lokaal aanpassen maar ook de andere parameters zoals kleurtemperatuur of contrast (vaak is het nuttig om beide wat hoger te zetten in schaduwdelen). De beperkende factor is de kwaliteit van je camerasensor: op een gegeven moment "past" een foto niet meer tussen de ruisdrempel aan de donkere zijde van de belichting en het clipping niveau aan de lichte zijde. (clipping treedt op waar een sensor geen onderscheid meer kan vastleggen tussen helderheidsniveaus). Dat is het moment waarop je zou moeten overstappen op bracketing en dan heb je ook grotere stappen nodig dan +/-2 stops. Typisch is dat het geval bij nachtopnames waarbij je zowel tekening wil houden in bijna-duisternis als in bijv. felverlichte straten.

Jack61 op 26 maart 2014 om 15:19

Ik heb het hier met opzet eenvoudig gehouden, zonder er allerlei andere zaken bij te betrekken. Doel van deze blog is uit te leggen hoe het principe van een belichtingstrapje werkt.

xlix op 26 maart 2014 om 16:17

Merkwaardig dat wat ik "onnodig gecompliceerd" vind door jou "met opzet eenvoudig" genoemd wordt. Je maakt weliswaar duidelijk wat een belichtingstrappetje is, maar niet hoe je dat zinvol toepast. Door een voorbeeld te geven waarin bracketing overbodig is zet je mensen die er nog niet vertrouwd mee zijn op het verkeerde been schat ik.

Jack61 op 26 maart 2014 om 16:38

Ieder zijn mening. Hier laat ik het bij.

lauriskooi op 26 maart 2014 om 13:23

Ik gebruik zelf Photomatix Pro, erg prettig programma. Deze manier heb ik nog nooit gebruikt, zal het binnenkort eens testen.

Jack61 op 26 maart 2014 om 15:16

Photomatix ken ik ook. Ook ik vind het een prettig programma om mee te werken, met voldoende mogelijkheden.
Het is met Lightroom ook mogelijk een HDR effect te creëren, dit heet pseudo-HDR. De naam zegt het al.
In plaats van 3 à 5 foto's, gebruik je slechts één foto! Het uiteindelijke resultaat hangt net zoals bij andere programma's af van welke foto('s) gebruikt wordt / worden om het effect te bereiken.
Over een tijdje verschijnt hier een artikel over pseudo-HDR. Mocht je niet zo lang willen wachten, dan kun je een kijkje nemen op http://lightroomenzo.nl/pseudo-hdr/#more-1774. Het artikel staat daar al.

Gr. Jack