Meld je gratis aan
Fotodokter: Macrofotografie © fotodokter, macrofotografie, focus stacking, bewegingsonscherpte, trillingsonscherpte, onscherpte, scherpstellen

15 september 2014, 18:00

Maak jij wel eens een foto die volgens jou beter had gekund maar weet je niet hoe? Vandaag behandelt de Fotodokter de vraag van Rob Rokven over macrofotografie.

De vraag

Ik krijg mijn macrofoto's niet helemaal scherp. De kop is scherp en de rest niet. Hoe kan dit? Doe ik iets verkeerd? Ik heb al van alles geprobeerd. Ik gebruik de Sigma 105mm F 2,8.

De behandeling van de fotodokter

Bij macrofotografie is scherpstellen net iets moeilijker dan bij een gewone foto. De kleine objecten zijn lastig om haarscherp vast te leggen. Toch heeft de Fotodokter wat tips om je macrofoto's scherper te maken.

Allereerst is het bij macrofotografie aan te raden om handmatig scherp te stellen. Elke millimeter telt en je camera is niet altijd zo secuur met scherpstellen. Heb je het idee dat je foto nog niet helemaal scherp is? Schakel dan over op de liveview en zoom met een factor van vijf of tien keer in. Door in te zoomen zie je veel duidelijker of je foto scherp is.

Scherpte stapelen

Rob maakt gebruik van 105mm lens. Dit betekent dat je vrij dicht op het onderwerp moet zitten. Met zo'n korte afstand kun je het onderwerp niet geheel scherp op de foto krijgen aangezien de scherptediepte te klein is. Het diafragma aanpassen voor meer scherptediepte werkt op deze zo'n korte afstand niet. Wel heeft het diafragma invloed op de kwaliteit van de onscherpte. De onscherpte wordt duidelijker met een hoger diafragmagetal.

Wil je meer scherpte in je foto krijgen, dan kun je gebruik maken van de techniek focus stacking. Je maakt meerdere macrofoto's waarbij je het scherptepunt steeds een tikje verschuift. Zorg het liefst voor een beetje overlapping in de scherpte. Alle foto's voeg je vervolgens samen in de nabewerking. Dit kan in Photoshop, maar er bestaan ook speciale programma's voor, zoals CombineZP (gratis) en Helicon Focus (betaald). Focus stacking is een mooi principe, maar wel een secuur werkje.


Met focus stacking creëer je in de nabewerking meer scherpte. (foto: papa100)

Onscherpte

De kleinste beweging in je camera zorgt bij macrofotografie al snel voor bewegingsonscherpte. Maak om deze onscherpte te voorkomen gebruik van een statief. Let wel op dat veel statieven een minimale hoogte hebben en niet plat op de grond kunnen liggen. Gebruik daarom een statief waarbij de poten in een liggende stand kunnen om veel lager bij de grond te komen. Vergeet niet om de stabilisatie van je lens of toestel uit te schakelen. Laat je dit aanstaan, dan kan dit averechts werken en juist voor onscherpte in de foto zorgen.

Een ander aspect waar je bij macrofotografie op moet letten is de trillingsonscherpte. Die kan ontstaan bij het indrukken van de ontspanknop, met name bij sluitertijden lager dan 1/60 seconde. Gebruik een draadontspanner of afstandsbediening om deze onscherpte te voorkomen. Heb je dit niet? De zelfontspanner van minimaal 2 seconde de camera is ook een goede oplossing. Let wel op dat insecten in die tussentijd kun wegvliegen. De zelfontspanner is daarom handiger bij stilstaande onderwerpen zoals bloemen of paddenstoelen.

Overige tips

1 Je kunt insecten het beste in de vroege ochtend fotograferen. Ze zijn nog niet opgewarmd en blijven rustig zitten. Als de temperatuur in de namiddag weer daalt worden de insecten ook weer wat rustiger. Op deze momenten kun je ze makkelijker van dichtbij fotograferen zonder veel beweging. Nadeel is het weinige licht en eventuele bewegingsonscherpte door een langere sluitertijd.
2 Heb je geen statief met liggende poten? Gebruik dan een kersenpittenzak om je camera te stabiliseren.
3 Bij macrofotografie is de achtergrond bepalend voor de sfeer van je foto. De onscherpe achtergrond zorgt al snel voor een kleurenwaas. Bestaat deze gekleurde was uit verschillende kleuren, dan zorgt dit al snel voor een onrustig eindresultaat. Een paar centimeter naar links of rechts kan al snel een totaal andere achtergrond opleveren.

Zelf insturen?

Kleuren sprankelen te weinig, de belichting kan beter, de compositie strakker? Heb jij een foto die je wil verbeteren, maar je weet niet hoe? Stuur hem in en de Fotodokter legt de vinger op de zere plek, stelt een diagnose en geeft tips voor verbetering. Insturen kan via een mail naar redactie@zoom.nl. Stuur in de mail de link van de foto op Zoom.nl en stel je vraag aan de Fotodokter.

Reacties (3)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
Rocky63 op 18 september 2014 om 14:59

Dank je wel voor de uitleg. Ik ga er mee aan de slag en uittesten zo dra ik alles op een rijtje heb stuur ik wel weer een foto in. die wel scherp is.

daan de vos op 17 september 2014 om 10:43

Als aanvulling op bovenstaande moet je proberen parallel aan je onderwerp te komen zo kan je met een relatief groot diafragma (klein F-getal) toch een insect er van kop tot staart scherp op krijgen.
Fotografeer zelf het liefst met een F/2.8 waarbij ik mijn scherpte/diepte vlak vergroot door meer afstand te nemen. Als je liveview gebruikt heb je later nog de ruimte om een crop te maken voor de compositie. Verder is het ook een kwestie van veel oefen zoals in elke discipline van de fotografie.

gr Daan

Rocky63 op 18 september 2014 om 15:01

Dank je Daan ben inmiddels wel verder met testen. En inderdaad veeeeeel oefenen. resultaat volgt.