Meld je gratis aan
Hoe kies ik de beste fotocursus? © cursus, workshop, educatie, school

13 januari 2015, 10:00

Ze noemen het dan wel fotocursus, maar soms gaat daarachter een geldbeluste boef of fotograaf met twijfelachtige reputatie schuil. Waar vind je die droomdocent die jou de fijne kneepjes en de liefde voor het vak bijbrengt? We bekeken het gigantische cursusaanbod. Plus: ervaren docenten geven een inkijkje in de onderwijspraktijk.

Je zoekt een cursus als beginner, serieuze amateur of misschien overweeg je zelfs van je hobby je beroep te maken? Hoe pak je dat aan? Google is dan niet je beste vriend. Je ziet door het bomen het bos niet meer en je komt websites tegen waar twijfelachtige ex-leerlingen over-enthousiaste referenties achterlaten.

Amateur-fotograaf Yljas Roeper
Docent biologie, geeft in eigen beheer fotocursussen
'Als docent van beroep geloof ik niet zo in online cursussen. Naast m'n werk voor de klas geef ik in eigen beheer foto-cursussen. Dat ik docent ben en geen fotograaf, heeft het voordeel dat ik lesgeven leuk vind. Er zijn veel fotografen die 'ook maar' les gaan geven. Een goede fotograaf kan niet automatisch zijn vak ook goed overbrengen. Wat ik heel belangrijk vind, is een goede sfeer. De mensen komen vrijwillig en moeten een leuke avond hebben. Ik heb een basiscursus ontwikkeld. Daar leren we in vier avonden de werking van de digitale camera, de belichtingsdriehoek natuurlijk, maar ook compositie en wat een foto tot een mooie foto maakt. Het niveau is soms verbazingwekkend hoog. Amateurs zijn vaak zo gedreven. Ik geef ook lessen reportageflitsen en krijg veel mensen van de vakopleidingen die niet weten hoe de flitser werkt. Dat moeten ze daar vaak zelf uitzoeken.'
www.ytos.nl
Foto: Liesbeth Dinnissen

Vakopleiding

We beginnen onze wandeling door cursusland met de beroepsopleidingen. Van je hobby je werk maken, kan op twee manieren: via het hbo-kunstonderwijs of een vakopleiding. Fotografie is op de kunstacademie ingebed in breed onderwijs, zodat je ook kennismaakt met film, animatie en vormgeving. Alleen Den Haag leidt echte fotografen op. De techniek leer je beter op een vak-opleiding. De bekendste twee zijn de Fotovakschool, met zeven locaties in het land, en de Fotoacademie, die alleen in Amsterdam zit. De deeltijd Fotovakschool is van oudsher gericht op wat oudere omscholers en biedt een degelijke technische basis, al is er de laatste jaren wat meer aandacht voor concept en inhoud. De hbo-opleiding aan de Fotoacademie heeft ook studenten vers van school en staat meer in de kunstzinnige traditie. Praktischer en technischer zijn de twee aan de Fotoacademie gelieerde vakcursussen op mbo-niveau aan de Fotoschool/Fotogram.

Maar er zijn nog meer wegen. Statief in Utrecht bijvoorbeeld opereert al jaren in de luwte. Het vrij nieuwe Amsterdamse Photowise is kleinschalig opgezet. Je treft er een persoonlijke sfeer en het is goedkoper dan de bekende twee, maar het heeft nog niet de naam. Andere opleidingen houden het midden tussen een beroepsopleiding en een intensieve fotocursus, zoals de Fotofactory in Amsterdam en de School voor Fotografie in Breda en Utrecht.

Fotovakschool Mich Buschman
Portretfotograaf, parttime leraar Fotovakschool Apeldoorn, geeft in eigen beheer fotocursussen en workshops.
'Je hebt verschillende manieren om fotograaf te worden. Op de Fotovakschool heb je het voordeel van ervaren docenten en goede voorzieningen. Het is een gestructureerde opleiding. Je weet als student van tevoren precies wat je krijgt en kunt je daarop voorbereiden. Als je alle modules doorloopt, ben je een heel compleet fotograaf. Je hebt geen leemtes in je kennis die je later kunnen opbreken. Het is verder praktisch onderwijs, met veel doe-momenten. De ambitieuze leerlingen pik je er zo uit. Die lezen hun lesbrieven goed en downloaden extra tutorials en filmpjes. Er valt zoveel te leren op het internet, ook voor mij nog. Maar met alleen dat kom je er niet. Je leert gewoon veel sneller als er een docent rondloopt voor vragen en die je gelijk kan corrigeren als er fouten insluipen. Een goede fotografiedocent moet z'n kennis up-to-date houden. Hij moet weten en kunnen uitleggen dat je die prachtige korrel ook met een Nik-filter in de nabewerking kunt maken. En hij moet goed voorbereid zijn. Dus als je architectuurfotografie geeft, heb je je tilt-en-shiftlens bij je plus een laptop vol voorbeelden. Bij leerlingen zie ik wel eens gemakzucht, even snel de eigen kinderen op de foto zetten, klaar. Meid, zeg ik dan, je hebt schatten van kinderen, maar zo presenteer je je toch niet als vakfotograaf Passie wil ik zien en toewijding. Dan vliegt de tijd voorbij en zijn de leerlingen niet de klas uit te slaan, ze slurpen de kennis op, heerlijk.'
www.michbuschman.nl
Foto: Nina van Kerkhof

Basiscursus

Aan al deze instituten kun je als amateur ook cursussen en workshops volgen. Om te beginnen de basiscursus. Begrippen als scherptediepte en bewegingsonscherpte, objectiefkeuze en brandpuntsafstand, compositie en inhoud, belichting en flitstechniek, raw/jpg, kleurtemperatuur en witbalans; het komt allemaal voorbij. Natuurlijk, alles staat ook wel op internet, maar op school leer je de dingen veel sneller, in samenhang, en je krijgt ter plekke antwoord op de vragen die bij je opkomen. Voor anderen is het een schop onder de kont om nou toch echt een keer serieus werk te maken van die hobby.De twee grote foto-instituten hebben daarbij nog een uitgebreidere basisopleiding van een paar maanden, waarbij je de basisbegrippen verder uitdiept en serieus aan de slag gaat met beeldbewerking, concept en compositie. Met dit certificaat op zak krijg je toegang tot de vakopleiding.


Foto José Puister (Jose89)
José volgde een fotografiecursus bij Kisp in Mariakerke. Kisp is een school voor volwassenenonderwijs in België met verschillende vestigingen. De reden om voor Kisp te kiezen was voor José omdat ze zelf in Terneuzen woont en België goed te doen is wat betreft rijafstand. Ook spreekt het onderwijs in België haar aan en niet onbelangrijk de kosten voor een cursus in België liggen een stuk lager dan in Nederland. Zij was erg tevreden over deze cursus.

Volksuniversiteit

Een stuk goedkoper zijn de beginnerscursussen op volksuniversiteiten. Ook hier begint de docent bij scratch en wandelt hij langs de basisbegrippen als diafragma, sluitertijd en scherptediepte. Je leert zelf de camera instellen. De ene volksuniversiteit is veel meer fotografie-minded dan de andere. Veenendaal bijvoorbeeld heeft naast de basiscursus een uitgebreid aanbod workshops, van nachtfotografie tot documentaire- en portretfotografie. Elke docent stelt zijn eigen programma samen, dus aanpak en inhoud verschillen per regio. De kwaliteit loopt ook sterk uiteen. Sommige cursussen brengen je op een vergelijkbaar niveau als de basiscursus van de gevestigde instituten, andere zijn meer hobbymatig ingesteld. Vraag daarom na welke onderwerpen aan de orde komen. Let ook op of je de dingen ter plekke kunt oefenen. Staan er bij beeldbewerking genoeg computers zodat je zelf met begeleiding kunt oefenen? Of bestaat de les uit een verhaal waarmee je zelf thuis aan de slag moet? Duur zijn deze cursussen niet, hoewel de prijzen sterk uiteenlopen van 7 tot 16 euro per uur. De volksuniversiteit is voor mensen met een stadspas nog eens extra goedkoop: voor 20 euro heb je in Rotterdam al een workshop macrofotografie in de pocket. Ook het buurtcentrum heeft vaak een cursus fotografie. De kwaliteit hangt hier nog sterker af van de docent. Soms tref je zomaar een hele goeie en kun je voor een prikkie toplessen volgen. Want goedkoper dan bij het (gesubsidieerde) buurtcentrum krijg je de lessen nergens. Nog een voordeel: je volgt de lessen met buurtgenoten, zodat de cursisten vaak buiten de lessen samen op pad gaan. Uit sommige klassen ontstaan fotogroepen die nog jaren samen foto's maken en bespreken.

Volksuniversiteit Edwin Westhoff
Geeft cursussen op de volksuniversiteit en in eigen beheer.
'Met m'n opleidingen kunstacademie en pedagogiek ben ik een van de weinige 'echte' fotografiedocenten. Mijn leerlingen voelen zich soms bekocht door andere cursussen. Eentje had een workshop portretfotografie gedaan. Er stond een studioflitser. "Ga maar fotograferen", had de docent gezegd. Niets uitgelegd, niets voorgedaan. Er zijn docenten die hun basiscursisten direct kunstzinnige foto's laten maken zonder voldoende in te gaan op de basistechnieken. Zelf vind ik de bediening van de camera heel belangrijk. Ik geef de leerlingen opdrachten, "stel een sluitertijd in van 1/30" en loop rond om te checken. De kern van het docentschap is het beoordelen van foto's. Leerlingen elkaars werk laten bespreken is onzin. Ze willen van hun docent weten wat hij vindt. Dáár leren ze van. Op de basiscursus leren mensen betere foto's maken. Ze gaan op reis en komen met betere foto's thuis dan hun reisgenoten. Dat is leuk. Het niveau is soms heel hoog. Ik ken iemand die na één cursus compositie op de volksuniversiteit beroeps is geworden. Natuurlijk moet je dan wel veel aanleg hebben voor techniek. Hij verdient nu bakken met geld als fotograaf. Na de basiscursus vragen mensen vaak: hoe moet ik nu verder? De een adviseer ik een vakopleiding, de een ander een kunstzinnige richting. Compositie is ook iets dat je kunt leren, dat onderschatten mensen vaak.'
www.fotografiecursussen.com

Culturele centra

De diverse culturele centra hebben hun lessen op creatieve leest geschoeid. Je leert er naast de techniek ook goed kijken en nadenken over beeld. Bij het SKVR in Rotterdam leer je straatfotografie op straat - uiteraard -, maar ook door te kijken naar het werk van grootheden als Ed van der Elsken en Walker Evans. Wie in het Eindhovense kunstencentrum de cursus 'Anders kijken, betere foto's', volgt, moet wel z'n camera meenemen, maar de nadruk ligt er op het ontwikkelen van een 'fotografisch oog'. In de culturele centra vind je ook workshops voor de echte crea's, zoals pinhole, analoge fotografie en zelfportretten.
Veel universiteiten hebben culturele instituten, zoals Crea in Amsterdam en de Uitwijk in Utrecht. Ook deze cursussen zijn wat artistieker van opzet. Ze zijn tamelijk duur voor niet-studenten, maar heel erg aantrekkelijk voor studenten en ex-studenten (met 'alumnipas').

Camerawinkels

Leuke lessen - cameragericht en algemeen - van door de wol geverfde vakgenoten zijn te halen bij de grotere camerawinkels (zoals CameraNU, KameraExpress en Camerawarehouse). De workshops zijn bovendien goedkoop, omdat je als potentiële klant ook voorlichting krijgt over apparatuur. Bij de grote cameramerken kun je voor een habbekrats instapcursussen met je nieuwe camera volgen.


Foto Peter Winterswijk (PeterE3)
Toen Peter van zijn vrouw een Olympus e-3 kreeg van zijn vrouw kon hij niet met de camera uit de voeten. Hij koos voor een beginnerscursus bij een fotograaf in Rotterdam en boekte tot slot ook een gevorderden cursus.

Professional

De meest effectieve en leuke manier voor een wat meer gevorderde fotograaf is waarschijnlijk een praktijkles van een professional. Een dag op stap met een oude rot, die je nou net de tips en trucs vertelt die je nodig had, kan je lichtjaren verder helpen. Het aanbod van masterclasses en workshops is overweldigend, vooral in de natuurfotografie. Een aantal natuurfotografen van naam heeft zich verenigd in de site Natuurfotoworkshop.nl, je vindt er zowel themaworkshops als excursies naar natuurgebieden onder begeleiding van een prof.
Ga niet voor de eerste de beste fotograaf om de hoek, als je in elk specialisme ook les kunt krijgen van professionals. Op het gebied van licht is dat bijvoorbeeld Frank Doorhof. Voor natuurfotografie kun je meekijken over de schouder van Jan Vermeer, Bart Heirweg, Marco de Paauw, Marsel van Oosten, Frans Lanting (dan moet je alleen wel naar Amerika reizen), en zo er zijn er nog véél meer. Fokko Muller is een ervaren straatfotografiedocent. Martin Hogeboom weet weer alles van flitsen en beeldbewerking. Een bekende fotograaf en docent in de portretfotografie is Mich Buschman. En voor workshops naaktfotografie is Eric Kellerman een vertrouwd adres, met goede modellen. Voor een workshop of masterclass hoef je niet het internet af te struinen. De meeste fotografen zijn graag bereid een workshop op maat te geven aan een groep gelijkgestemde fotografen. Gewoon even bellen dus.

Docenten

Iedereen mag zich fotografiedocent noemen en in deze tijden van crisis is het aanbod van fotografen die óók lesgeven gigantisch gegroeid. Goed nieuws voor de cursist: de prijzen zakken. Vergelijk die prijzen dus goed, maar let ook goed op of de docent de kwaliteit heeft die jij zoekt. Waar heeft je docent zelf het vak geleerd?
Is z'n achtergrond kunstzinnig en vindt hij techniek maar onbelangrijk of is het een echte vaktechneut? Is het een bevlogen amateur of een professional die zijn sporen heeft verdiend in het vak? Weet hij digitaal van wanten en is zijn workflow up-to-date? Wat is zijn werkveld? Bij iemand die uitsluitend theater of sport fotografeert, wil je geen portretfotografie leren. Ziet de website er professioneel en overzichtelijk uit? Iemands eigen werk ten slotte geeft al een goed beeld of dit de juiste leermeester voor jou is. Een fotografiedocent zonder portfolio op het web kun je maar beter uit de weg gaan.


Foto: Etsko Nap (harns)
Foto is gemaakt tijdens de verlichte Molenweek in Kinderdijk die 1 keer per jaar plaats vind in september.

Groepen

Fotografie hoeft geen eenzame hobby te zijn. Een van de leerzaamste manieren om verder te komen, is naar foto's van anderen kijken en feedback krijgen. Je leert een eigen smaak ontwikkelen en denkt na waarom iets geslaagd is of juist niet. Voor beginners zijn de tips en trucs van door de wol geverfde hobbygenoten op een forum als Zoom.nl van onschatbare waarde. In fotoclubs houden de leden elkaar scherp, maar de kritiek kan er nog wel eens ongezouten opgediend worden. Voor wie zich daar onprettig bij voelt, is een eigen fotogroep een alternatief. Op diverse plaatsen bestaan groepen die met en van elkaar leren. Zo begeleidt natuurfotograaf Geurt Besselink jaargroepen natuurfotografen die samen lessen volgen en hun beelden bespreken. Het beoordelen van elkaars werk is vaak het zwakke punt bij fotogroepen. Mensen durven elkaar geen kritiek te geven of ze komen niet verder dan dat iets 'wel mooi' is. Werk beoordelen is een vak apart. Je moet een foto kunnen lezen en plaatsen in de geschiedenis. Je moet iets weten over compositie en stijlen en waarom iets werkt. Een cursus fotobeoordeling kan je als groep op weg helpen of de persoon die bij een fotoclub de beoordeling leidt. Fotografen als Edwin Westhoff en Jan Kok, beiden met een onderwijskundige achtergrond, hebben zich hierin gespecialiseerd. Ze bieden cursussen op maat voor docenten, mentoren bij fotoclubs en fotogroepen. Voor serieuze amateurs zijn er ook portfoliolessen, waarbij je werk wordt beoordeeld en je kritisch naar je eigen werk leert kijken.

Online en thuis

Een optie voor wie graag in eigen tijd zelf aan de slag aan de gaat, is een cursus bij instellingen als LOI en NTI. Nadelen: goedkoop is het niet en je moet alles zelf onder de knie krijgen. Een docent kan niet ter plekke meekijken op je camera. Bovendien is het bij fotografie handig om de dingen te zien gebeuren. Daarom kun je - ook thuis - veel opsteken van Zoom.nl's eigen videocursussen. Voor wie het ook zonder leraar af kan, is zeker als je goed Engels spreekt, werkelijk alle mogelijke informatie gratis te vinden. Van de behulpzame tutorials op PhotoshopuserTV tot de Ehows over alle mogelijke fotografie-onderwerpen. Live kun je gratis colleges van experts volgen op channel Creative Live. Een goede, gratis Nederlandstalige cursus Photoshop CS6 vind je op Gratiscursus.be. PhotoFacts Academy heeft Nederlandstalige videocursussen online, maar gratis zijn ze niet. Dat zijn de blogs van Zoom.nl weer wel, de Zoom.nl videocursussen zijn gratis voor abonnees.

Jouw cursus

We hebben je hierbij wat mogelijkheden en tips gegeven om de fotocursus te vinden die het best bij jou past. Heb jij ervaring met bepaalde organisaties of fotografen, deel ze vooral in de reacties!

Reacties (5)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
Warco op 27 januari 2015 om 20:38

De cursussen van fotocursushaarlem.nl zijn ook erg goed. Er wordt daar lesgegeven door twee vakfotografen in de studio van een fotowinkel in Haarlem. De basiscursus is best uitgebreid, het duurt 7 weken.

RIV op 20 januari 2015 om 19:33

De Foto Academie zit inderdaad nu alleen nog in Amsterdam. De vestiging in Groningen is onlangs gesloten. Verschillende docenten hebben zelfstandig een doorstart gemaakt onder de naam De Fotolocatie. Deze is gevestigd in het voormalige Biologisch Centrum aan de Kerklaan 30 in Haren. Van hieruit verzorgen ze opleidingen en cursussen.
Zaterdag 24 januari is er een open dag. Zie ook hun website www.defotolocatie.nl

jpvdfotografie op 20 januari 2015 om 09:10

Ik heb een opleiding gevolgd bij Mark de Rooij, aangevult met de lessen van Marcel Scholing en Jeroen Jazet. Online cursussen zijn niet echt mijn ding: dus wat de Rooij of Laura Vink aanbieden zijn niet echt cursussen waar men zit op te wachten. Bovendien zijn die online cursussen enorm duur. Ik denk eerder dat je er meer aan hebt als je in een fotovakschool een cursus gaat volgen en die aanvult met workshops, of als je echt een pro wil worden, de volledige opleiding in een fotovakschool gaat volgen.

Persoonlijk heb ik veel opgestoken van bepaalde workshops als aanvulling op een basis opleiding. Ook het lezen van boeken en dan dit omzetten in de praktijk kan helpen. YouTube is een onuitputtelijke bron van mogelijkheden in de fotografie. Ik heb reeds fotografen gezien die op deze manier echte semi-professionals zijn geworden, maar denk eraan dat je ook een degelijke cursus fotobewerking volgt. Dan kan je pareltjes van foto's aanbieden, zonder echt een diploma te hebben.

Vriendelijke groet, JP.

PtR op 15 januari 2015 om 16:32

Ik "ken" Mich Buschman nog van begin jaren '90 toen ik een paar jaar mijn geluk beproefde aan de fotovakschool. Hij heeft nog niets van zijn bevlogenheid verloren. Als je de tijd en het geld hebt is dit de ultieme foto-opleiding!

robverhoek op 14 januari 2015 om 15:01

Let op!!!

Ik volg momenteel een foto vakopleiding aan het Da Vinci college in Dordrecht. De opleiding wordt gegeven door Rob v.d. Pas een professioneel fotograaf. ZEER aan te bevelen. De cursus is inhoudelijk goed van opbouw, zowel theoretisch als praktisch gericht, en.... Hij wordt gegeven door een enthousiast docent die heel veel weet en met een gezonde dosis humor een didactisch goede opleiding neerzet. Kortom een absolute aanrader.
Het is een vakopleiding waar je je carrière koers mee kan verleggen, maar ook voor de echte liefhebber van fotografie een absolute aanrader. Doen!!