Meld je gratis aan
6 tips voor cinematische straatfotografie © Jan-Christian van Dooren

16 juni 2015, 16:00

Bij cinematische fotografie lijkt het uiteindelijke resultaat op een filmfragment: een foto uit een film ('moviestill' of 'screenshot'). Zoom.nl vroeg Jan-Christian als expert communitylid om zijn tips te delen over deze specifieke fotografiestijl.

Bij cinematische fotografie lijkt het uiteindelijke resultaat op een filmfragment: een foto uit een film ('moviestill' of 'screenshot'). Uitsnede en kleurtoon zijn, meer nog dan het onderwerp op de foto zelf, bepalend voor het cinematische effect. Het is een manier van kijken en nabewerken (post processing). Dat wil echter niet zeggen dat iedere foto geschikt is om uiteindelijk een filmbeeld te worden. Een vakantiekiekje of een foto van het rozenperkje van de buren kun je, met de juiste technieken, omzetten naar een cinematisch beeld. Maar wordt het daarmee ook cinematische fotografie? Lees hier de do's en don'ts voor straatfografie.



In principe kun je iedere foto een cinematisch effect geven, maar foto's van mensen en soms ook van dieren geven toch het beste resultaat: een film heeft immers acteurs nodig. Straatfotografie of portretfotografie (afhankelijk van de manier van portretteren) leent zich uitermate goed voor "cinematic shots". Bij straatfotografie wordt de toevallige voorbijganger de hoofdrolspeler in een eigen film. In het geval van portretfotografie wordt dat natuurlijk de persoon (of personen) die je vastlegt. Het grote voordeel van cinematische portretten is natuurlijk dat je als fotograaf volledige controle over het uiteindelijke beeld hebt. Bij straatfotografie heb je dit iets minder in de hand.



Het voordeel van "cinematic streetphotography" is dan wel weer dat de foto als geheel er vaak realistischer uitziet. De gelaatsuitdrukkingen van de hoofdrolspelers zien er vaak naturel uit. Bij een goede film heb je ook de indruk naar echte mensen te kijken en niet naar acteurs die een overduidelijke rol spelen. Nog een voordeel van straatfotografie, is dat je een ruime keuze hebt uit de achtergrond van je opname (niet onbelangrijk). Zeker wanneer je naar een behoorlijke stad gaat om te fotograferen. Je camera zal in zo'n stad trouwens ook minder opvallen dan in een klein dorp waar je ineens foto's van mensen op straat gaat maken.

In de praktijk blijkt dus dat (stads)straatfotografie zich prima leent voor cinematische fotografie: acteurs en figuranten in overvloed, een ruime keuze aan achtergronden en de aanwezigheid van (natuurlijk) daglicht. 's Avonds kun je ook prachtige cinematic shots maken, maar daarbij moet je nog op andere zaken letten die het eerder moeilijker dan makkelijker maken. De uitdaging is om deze mensen op een goede manier op beeld te krijgen en vervolgens thuis het resultaat te bewerken. Maar hoe doe je dat?

Tip 1 Licht

Licht en lichtval is heel belangrijk. Dit verschilt niet van normale straatfotografie, maar er is toch een punt waar je rekening mee kunt houden. In het felle zonlicht foto's maken geeft een enorm contrastrijk beeld. Prachtig bij een mooie zwart-wit-omzetting maar als filmscène lastig tijdens de nabewerking. Je ziet in speelfilms zelden enorm lichte en donkere delen in één beeld. Niet voor niets koos Mel Gibson voor zijn film The Passion Of The Christ de maand november uit om in Matera in de Zuid-Italiaanse regio Basilicata een groot deel van de opnames te maken. Hij won er ook een Oscar mee voor "Best Achievement in Cinematography" in 2005. In de zomermaanden kun je dus beter tegen de avond, 's morgens vroeg of op een bewolkte dag filmshots maken. In de herfst en de wintermaanden heb je hier minder last van omdat de zon een stuk lager staat en dus minder sterk is. Zelf fotografeer ik cinematic shots het liefst van oktober t/m maart, waarbij het eerste gedeelte van de herfst/winter mijn voorkeur heeft. Het daglicht vind ik dan het mooist, maar dat is natuurlijk persoonlijk. Ben je op locatie en je kunt niet anders, zoek dan de schaduw op om je opnames te maken. Laatste opmerking bij dit onderdeel: houd de flits ingeklapt en maak gebruik van het aanwezige, natuurlijke licht.

Tip 2: Diafragmagebruik

Het is niet zo dat echte filmscènes alleen maar opnames zijn met een kleine scherptediepte. De regisseur kiest de ene keer voor een grote en dan weer voor een kleine scherptediepte, afhankelijk van wat hij met zijn scène wil bereiken. Bij cinematische fotografie geeft een opname met een kleine scherptediepte over het algemeen wel meer dat "filmische" gevoel: je zorgt ervoor dat je hoofdonderwerp scherp in beeld is, terwijl de rest naarmate de afstand tot het hoofdonderwerp groter is, onscherper wordt. Maak om dit te bereiken dus foto's met een grote diafragmaopening (laag f-getal). Je kunt elk gewenst objectief gebruiken. Zelf gaat mijn voorkeur uit naar een lichtsterke prime maar met een goede zoomlens kun je natuurlijk ook prachtige resultaten bereiken (bv. 24-70mm of 70-200mm). Ook de sensorgrootte van de camera speelt natuurlijk een belangrijke rol: hoe groter de sensor, hoe eerder je dit effect bereikt.

Tip 3: Beeldverhouding (aspect ratio)

De beeldsensor van de meeste compactcamera 's en spiegelreflexcamera's heeft een beeldverhouding van 4:3 of 3:2. Europees breedbeeld heeft een verhouding van 16:9. Wanneer je nu een speelfilm op DVD/Blu Ray bekijkt, zie je boven en onder zwarte balken verschijnen. Dit komt omdat het Amerikaanse Panavision-formaat (2,35:1) smaller is in hoogte dan het Europese breedbeeld. Je kunt je cinematic shot in de nabewerking één van deze twee filmformaten meegeven, maar je moet hier tijdens het fotograferen al wel rekening mee houden. 16:9 of 2,35:1 is een heel stuk smaller dan wat je in de zoeker of op het beeldscherm van de camera ziet. Houd er dus rekening mee dat een groot gedeelte van je beeld verloren zal gaan tijdens het "croppen" naar filmformaat. "Denk" in het filmformaat tijdens het maken en maak dan pas je compositie. Voordeel is wel, dat je bij cinematic shots af en toe best strak mag inkaderen.

Tip 4: Schiet in RAW

Ook al zijn de bestanden een stuk groter dan JPG, het geeft meer mogelijkheden tijdens de nabewerking. Onverhoopt te lichte of te donkere delen kun je in RAW nu eenmaal beter corrigeren dan in JPG. Voorwaarde is natuurlijk wel dat je de "post-processing" doet in een bewerkingsprogramma met een goede RAW-converter. Beschik je niet over een dergelijk fotobewerkingsprogramma, maak de foto's dan in RAW én in JPG en bewerk het JPG bestand met het programma waarmee je dat normaal ook doet. Mocht je nog een keer besluiten om tot fotobewerkingssoftware over te gaan (bv. Lightroom), dan heb je altijd nog het RAW bestand in je archief zitten dat je met dit programma kunt openen en bewerken. Ik ben ervan overtuigd dat je het verschil zult zien.

Tip 5: Stop tijd in nabewerking

Stop tijd in het experimenteren met fotobewerkingssoftware, want daarin wordt het uiteindelijke resultaat behaald. Koop een boek over het betreffende programma. Niet om van A tot Z door te nemen, maar eerder als wegwijzer en naslagwerk. Je zult merken dat je al vrij vlug het boek aan de kant legt, aan het experimenteren slaat en dat gaandeweg het programma steeds meer eigen begint te worden. Tutorials op internet van de bekende bewerkingsprogramma's zijn ook goed, maar als je nog nooit met zo'n programma hebt gewerkt, is een boek nét even wat handiger.

Tip 6 Nabewerking (post-processing)

Zelf werk ik met Lightroom en Photoshop. Het grootste gedeelte doe ik in Lightroom: de uitsnede maken, uiteindelijke compositie bepalen, beeld rechtzetten (indien nodig), contrast en helderheid bepalen, lichter/donkerder maken, verzadiging en levendigheid aanpassen, gegradueerde filters toevoegen, gesplitste tinten gebruiken, kleurtemperatuur en/of kleurtint aanpassen, kleuren aanpassen, kleurtintcurve aanpassen, vignet toevoegen, eventuele lenscorrecties (gebruik ik echter zeer zelden omdat ik prime-objectieven gebruik), plaatselijke bewerkingen... enz. enz.

Ik begin echter altijd met het gebruik van presets. Dit zijn voorinstellingen in Lightroom die ik zelf ontwikkeld heb en het uitgangspunt vormen voor de verdere bewerking. Als alles in Lightroom gedaan is wat moet gebeuren, transporteer ik het bestand naar Photoshop om daar de zwarte balken toe te voegen, nog wat aan "color grading" te doen en eventueel een gammacorrectie in de belichting toe te passen. Ik heb nog niet zo lang geleden op internet gelezen, dat een stel Amerikanen in New York die aan "cinematic street photography" doen, een vergelijkbare "workflow" hanteren.



Een vaste formule voor een cinematische sfeer is er niet. Veel hangt af van je opname en welke sfeer je daaraan wilt geven. De ene bewerking kan dus nogal verschillen van de andere: soms is het uiteindelijke beeld blauwachtig, dan weer groenachtig, paarsachtig, roodachtig of geel/oranjeachtig. Het is overigens wel belangrijk om de huidtinten van de personen op beeld enigszins natuurlijk te houden, maar dat mag je ruim interpreteren De belangrijkste ingrediënten zijn uiteindelijk toch wel het formaat (Europees breedbeeld of Panavision), de zwarte balken en een scherp hoofdonderwerp.

Werk tijdens de nabewerking met weinig omgevingslicht: details zie je op die manier veel beter op je computerscherm. Dat geldt ook voor het bekijken van het uiteindelijke resultaat op Zoom.nl: bekijk cinematic photography altijd in het groot [view full screen] vanwege de grijze achtergrond en doe dit bij weinig omgevingslicht (liefst in het donker). Dan komt deze vorm van fotografie het best tot zijn recht.

Tot slot

Zonder nabewerking, géén filmscène. De goede films en series zijn allemaal nabewerkt: dat zie je bijvoorbeeld als je naar een "making of" van een film kijkt. Vaak laat men dan even het volledige filmfragment (van de camera van de regisseur) in zijn uiteindelijke versie zien: een wereld van verschil in licht, kleur, sfeer en (natuurlijk) geluid ten op zichtte van de werkelijkheid, gerealiseerd in de editing en post-processing.

Deze blog is geschreven door Jan-Christian van Dooren. Meer van zijn prachtige foto's vind je op chriz.zoom.nl.

Reacties (18)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
axelterpstra op 25 september 2015 om 11:31

Mooie foto's, zoals Chriz ze maakt, zie ik meer als "zijn" handelsmerk. Het is "zijn" stijl van werken. De valkuil is, dat mindere opnames zo overgewaardeerd kunnen gaan worden, als je in andermans stijl gaat denken. Ik heb het al voorbij zien komen op ZOOM. Dan is fotografie ineens een hulpmiddel ipv het eigenlijke doel. Linke soep, om je een aparte stijl van een ander aan te willen gaan meten.

denuijlfotografie op 8 september 2015 om 08:47

superleuk! fotos zien er top uit.. ga dit ook eens proberen !
btw: ik heb nog een nieuwstaat om-10 olympus met 2 lenzen (las op je profiel dat je hiermee bent begonnen) als je hier interesse in hebt hoor ik het wel

bendigi op 24 juni 2015 om 17:00

prima artikel waarvoor dank,grtjes Benny.

ArnoFotografie op 24 juni 2015 om 15:33

Mooi artikel! Duidelijk uitgelegd

mphvanhoof op 23 juni 2015 om 20:00

Zeer goed artikel. Bedankt voor de info. Gr Marcel.

kb op 23 juni 2015 om 18:38

Chriz pracht artikel en pracht foto's

tineteeuw op 17 juni 2015 om 19:32

Wauw Chris wat super gaaf om jou foto's in deze blog met jou verhaal erbij hier terug te zien Top!
Jou werkwijze heeft veel overeenkomsten met hoe ik mijn macro foto's opzet, daarom ook weer wat tips te gebruiken voor straks echt leuk en leerzaam om te lezen. Maar de kunst blijft toch ook het zien van het juiste beeld en moment wat jij zo goed beheerst !
Groetjes Tine

lumafoto op 17 juni 2015 om 18:09

Heel leerrijk om dit te lezen!

karindevries57 op 17 juni 2015 om 00:10

Mooi artikel, leuk een artikel hierover op Zoom! Groet, Karin

Harry Sibum op 16 juni 2015 om 22:15

Mooi initiatief van PtR, en fijn dat je ons even in de keuken (en daarmee bedoel ik niet die foto met kok en vleeshomp) hebt laten kijken. Toch weer wat geleerd, bedankt.

Groet,
Harry

BasGraat op 16 juni 2015 om 21:51

Mooi artikel.

Groetjes,
Bas

saskiacloo op 16 juni 2015 om 21:30

Top dat Zoom hier aandacht aan besteed! Helemaal leuk

groetjes Saskia

botafriko op 16 juni 2015 om 20:49

Mooi artikel Chris. Die workflow komt me bekend voor. Ik heb alleen geen action en gebruik louter Photoshop. NIK Color Efex en Silver Efex zijn ook goed bruikbaar om snel een sfeer in de scene qua kleur te vinden. Kun je 'm later nog verfijnen. Topfoto's!

Groeten Roy

PtR op 16 juni 2015 om 21:00

Een beeld van jou had hier ook niet misstaan, Roy.

botafriko op 16 juni 2015 om 21:09

Dank je wel! Maar ik heb meer stijlen. Niet alles leent zich voor cinematische fotografie naar mijn idee. En soms is het de uitdaging om een foto tóch interessant te maken zonder dat het cinematisch wordt. Maar het blijft gewoon leuk spelen met Photoshop. Ik heb er nog wat op stapel, maar heb onlangs bijvoorbeeld modellen-shoot gedaan. Weer totaal anders. Maar Chris maakt heel verfijnde cinematische platen. Mooi om te zien.

CVerhulst op 16 juni 2015 om 20:29

Interessant artikel, de foto's zijn stuk voor stuk juweeltjes
Fijn dat er aandacht aan besteed wordt, hoop dat Zoom dat vaker gaat doen
Corrie

PtR op 16 juni 2015 om 19:24

Jaja, ik regel met Zoom dat ze een artikel hierover schrijven en in plaats van mijn broddelwerkjes te plaatsen gaan ze het betere vakwerk van Chriz plaatsen. Tssssss....
Goed artikel van Jan-Christian met de meesterlijke beelden van Chriz. Wat een feest!

CVerhulst op 16 juni 2015 om 20:29

Goed initiatief Peter
Jij ook bedankt!