Meld je gratis aan
Wijsheden voor het fotograferen in de bergen - Deel 2: Weersomstandigheden © IDG NL

13 november 2015, 16:35

Fotograferen in de bergen valt niet mee. In deze serie blogs neemt Taco Vos ons mee de bergen in om ons tips en wijsheden te verschaffen over fotografie op hoogte. In deel 2 schrijft hij over fotograferen onder alle weersomstandigheden.

Bijna niets is zo moeilijk te fotograferen als indrukwekkende berglandschappen. Kleur, licht, donker, extreme contrasten, weersomstandigheden, diepte en hoogte maken het ons als fotograaf extra moeilijk om mooie bergfoto's te maken. Je kunt niet even bijlichten, geen lampen neerzetten. Je moet het doen met het licht wat er is. Toch kun je ook daarmee vaak mooie foto's maken. Hoe? Dat beschrijf ik hieronder in drie delen. In deel 1 ging ik in op een aantal aspecten van compositie. In deel twee leg ik alles uit over de veranderlijke weersomstandigheden en hoe je daar mee omgaat als fotograaf.

Zonnige dagen

Op dagen met blauwe luchten is het makkelijk om mooie foto's te maken. Besneeuwde toppen die afsteken tegen een blauwe lucht zijn al snel mooi. Vaak zijn er ook nog witte wolken in de lucht die zorgen voor extra diepte in de foto. De zon in de bergen straalt nog feller dan bij ons op de begane grond. Dit komt omdat er meer UV licht doordringt op grotere hoogtes. Er is dus meer wit licht aanwezig tijdens de dag. Om ervoor te zorgen dat de luchten niet helemaal overbelicht raken is een polarisatiefilter een must bij helder weer. Als het half bewolkt is, is het ook verstandig een polarisatiefilter op je lens te schroeven. Het contrast wordt er beter door weergegeven en de lucht is blauwer.

Maximale hoeveelheid informatie

Afhankelijk van de stand van de zon en je onderwerp heb je echter vaak een probleem in de bergen. De lucht is dusdanig wit op mooie dagen dat als je de camera op automatisch zet je foto's ofwel over- ofwel onderbelicht zijn. In het eerste geval is de lucht geheel wit. In het andere geval zijn grote delen van de foto zo donker dat je geen enkel detail meer ziet.
Hoe ondervang ik dit probleem? Door altijd in RAW te fotograferen beschik ik over een bestand met een maximale hoeveelheid informatie. Daarnaast fotografeer ik op de M stand waarbij ik zelf mijn instellingen bepaal. Dat is ook nodig. Ik belicht in dit soort situaties altijd onder. Daardoor krijg ik in ieder geval de lucht goed. De rest van de foto kan in de nabewerking op de computer altijd prima worden bijgewerkt. Het nadeel van het ophalen van onderbelichte delen is een beetje ruis. Het alternatief is in de bergen nog slechter: een overbelichte, uitgebeten witte lucht waar je niets meer mee kunt.

Hieronder een voorbeeld:

Voor de duidelijkheid heb ik de onderbelichte delen extra opgehaald in de tweede foto. Zo kun je duidelijk zien wat ik bedoel. Voor een goede foto moet je er op letten dat je de juiste balans vindt. In het oorspronkelijke RAW bestand was de lucht weliswaar goed, maar de rest van de foto was onderbelicht. In Camera RAW heb ik de donkere delen lichter gemaakt door te spelen met hooglichten, schaduw en de witte en zwarte tinten. Daardoor verschijnen de details in de donkere delen opeens. Kijk maar eens naar het houtwerk van de beide hutjes waar dat het meeste opvalt.

Soms kun je bewust overbelichten. Dat is op zich niet erg, als het maar een bewuste keuze is. Je kunt er onder de juiste omstandigheden een prachtig effect mee creëren. Denk maar eens aan tegenlichtopnames. In de bergen heb je eigenlijk twee situaties waarin je dit makkelijk kunt doen. Als je een silhouet wil maken van iets of iemand en als er sprake is van een dunne mist waarbij de zon al wel door de mist heen komt maar de mist nog niet heeft verdreven. Deze mistsituatie in de bergen tref je veel aan in het voor- en najaar in de ochtend. Het maakt het mogelijk om foto's zoals de onderstaande te maken.

Donkere luchten en slecht weer

Vrijwel alle berggebieden in Europa zijn erg groen, dat is voor ons fotografen natuurlijk prachtig. Beboste lagen bergenhellingen, heerlijke met bloemen bespikkelde bergweides contrasteren fraai met de kale hoge toppen. Dat levert gegarandeerd mooie foto's op als de zon schijnt. Helaas schijnt die zon niet altijd, vaak is het bewolkt en regent het ook regelmatig. Het is er niet voor niets zo groen! Maar niet getreurd, ook bij regenachtig weer met zijn dreigende luchten kun je fantastische foto's maken. Doe dat dan ook. Imposante donkere luchten kunnen prachtig afsteken tegen de kale bergtoppen.



En ook in de regen zelf kun je best leuke foto's maken. Zorg er wel voor dat je je camera en lens beschermt tegen de regen. Zorg er ook voor dat je bij voorkeur in RAW fotografeert zodat je achteraf nog beschikt over de mogelijkheid om de foto te bewerken. Dus, blijf ook als het weer het laat afweten, om je heen kijken en fotografeer. Met een beetje geluk maak je prachtige foto's.



Onderstaande foto is genomen in de stromende regen en striemende wind. Hij geeft de sfeer van de dag heel goed weer, dankzij de opvallende jas die prachtig contrasteert met de grijze bergen en lucht. Je kijkt als vanzelf naar de persoon onder het kruis.

Zonsondergang (en -opkomst)

Bijna geen enkel natuurverschijnsel is zo vaak gefotografeerd als een zonsondergang. En toch blijven we het doen. Waarom? Omdat ze vaak prachtig zijn. Dat is in de bergen niet anders, tenminste als je rekening houdt met een paar factoren.

Belangrijkste is wel dat je weet waar de zon ondergaat ten opzichte van de plek vanaf waar je de foto wilt maken. Klinkt logisch maar mij is het wel eens gebeurd dat ik klaar stond en de zon toch al vroeg wegzakte achter een berg waardoor er van een mooie zonsondergang helemaal geen sprake was. Bij ons verdwijnt de zon letterlijk achter de horizon. In de bergen verdwijnt de zon meestal achter een berg. Als dat een hoge berg is kan het zijn dat de zon al om zes uur weg is. En dat terwijl de daadwerkelijke zonsondergang pas om negen uur s' avonds is. Je hebt dan geen mooie rode luchten, geen paars zwerk. Dit principe geldt natuurlijk ook voor de zonsopgang.

TIP: Gebruik voor foto's van de zonsopgang en -ondergang altijd een statief. Hierdoor kun je met lange sluitertijden fotograferen. Ook als het al bijna helemaal donker is.


Zonsopgang in de Nockberge, vignet later toegevoegd. Het licht was zo helder dat er een prachtig lens flare ontstond in deze foto terwijl hij toch gemaakt is met een nieuwe Sigma Art lens.

HDR en de zonsondergang

Zonsondergangen leveren vaak silhouet foto's op. De lucht kleurt mooi, de bergen zijn zwart. Daarom maak ik af en toe ook HDR foto's. Zo kan ik foto's maken met veel details in de voorgrond. Nadeel is wel dat ik altijd een statief, naast alle andere uitrusting, mee de bergen in sleep. Maar als ik dan een mooie foto heb gemaakt weet ik weer waarom ik dat doe.

Zonsondergang bij de Karlsbaderhutte. Hier heb ik een HDR foto gemaakt om ervoor te zorgen dat ook de donkere delen van het beeld zichtbaar zijn.

Tot slot, draai je ook eens om. Tijdens een mooie zonsondergang kleuren de rotsen vaak prachtig oranje-rood op. Dit noemt men in de Alpenlanden Alpengloeien. Dit verschijnsel kan prachtige foto's opleveren.

Deel 3

In het volgende en laatste deel zal ik aandacht besteden aan materiaal en de achterliggende techniek. Ik wens je veel plezier bij het vastleggen van mooie berglandschappen.

avatar

Al vanaf jongs af aan heb ik drie passies: bergen beklimmen, fotograferen en schrijven. Sinds een aantal jaren combineer ik die passies als professioneel fotograaf/schrijver voor (bergsport-)tijdschriften. Mijn achtergrond als historicus en geograaf is daarbij heel praktisch. Het liefst fotografeer ik allerlei soorten landschappen, zowel natuur als stedelijk. Daarnaast ben ik gespecialiseerd in creatieve fotografie. Dit vind ik erg inspirerend om te doen en is heel anders dan landschapsfotografie. Samen met een collega’s geef ik ook fotoworkshops en organiseer ik fotoreizen. Meer over mijzelf vind je op mijn website.

Reacties (4)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
hanswiel op 17 november 2015 om 09:36

Wat ben ik blij dat ik Zoom.NL lees. Op deze manier krijg ik een schat aan informatie.

CreativeFox op 18 november 2015 om 19:16

Graag gedaan Hans.

sven483 op 15 november 2015 om 19:05

Fotograferen in de bergen? Helemaal men ding dus heb ik het artikel gelezen... Zou je in de plaats van hdr of een polarisatiefilter niet beter een verloopfilter gebruiken?

CreativeFox op 18 november 2015 om 19:16

Dat kan, alleen dan sleep je nog meer materiaal mee. Als je het doet neem dan een verloopfilter mee met een heel soft verloopt. Probleem is dat de horizon tenslotte nooit zo mooi recht is als hier in ons vlakke land.