Meld je gratis aan
Fotodokter: scherpstelpunten © autofocus,focuspunten,kruissensoren

18 februari 2016, 16:00

Maak jij wel eens een foto die volgens jou beter had gekund maar weet je niet hoe? Vandaag behandelt de Fotodokter de vraag van Alexander C. Kraan over verschillende soorten scherpstelpunten.

De vraag:

Wat is het verschil tussen scherpstelpunten en kruissensoren (cross-type) en waarvoor dient dat?
Wat heeft het als voordeel als je autofocuspunten en cross-type evenveel zijn, zoals bij de canon 7d mark II?

De behandeling van de Fotodokter:

Dit is een zeer technische vraag van Alexander. Om te begrijpen wat het verschil is tussen de verschillende soorten autofocuspunten, is het wellicht belangrijk om nog even kort uit te leggen hoe autofocus nu precies werkt.

Autofocus:

Licht wordt gereflecteerd door een onderwerp en valt via de lens op de sensor van de camera. Om ervoor te zorgen dat het licht op de juiste manier gebundeld wordt, moet binnen het objectief van de camera het focuselement op de juiste plaats zitten. Staat deze te ver naar voor of achter, dan vallen de verschillende lichtstralen te ver uit elkaar op de sensor en is het beeld onscherp.



Om het beeld scherp te krijgen is het voor de camera dus belangrijk om de juiste afstand tot het onderwerp te achterhalen. Daarom wordt een deel van de lichtbundel gereflecteerd naar de autofocusmodule. In deze module vind je twee piepkleine sensoren. De sensoren ontvangen lichtbundels van de overstaande kanten van het diafragma. Komen de beelden overeen dan staat het focuselement juist en noemt men dat 'in fase'. Het beeld is dan dus ook scherp. Komen de beelden niet overeen dan kan de camera zelf uitrekenen hoe ver het focuselement verschoven moet worden om in fase te komen. Zo kan de camera dus helemaal automatisch focussen! Deze manier van autofocus noemt men 'fase-detectie'. De voordelen en nadelen van autofocus bespraken we al eerder.

Autofocuspunten

Bij fase-detectie spelen de autofocuspunten een belangrijke rol. Waar camera's vroeger uitblonken met 9 autofocuspunten, zijn er inmiddels camera's met meer dan 60! Het voordeel daarvan is dat je meer controle krijgt over het scherpstellen. Een object dat snel beweegt is op deze manier namelijk makkelijker te volgen.

Binnen die 60 autofocuspunten zit, zoals Alexander al aangaf, ook nog eens verschil. De volgende afbeelding toont autofocuspunten van een Canon EOS 1D-X. Deze camera heeft 61 autofocuspunten.


Hier zijn duidelijk de kruissensoren te zien (cross-type). De blauwe sensoren zijn diagonaal gekruist en werken alleen bij een lens met een diafragma van F2.8 en hoger. De paarse punten, die links en rechts van het midden staan, werken bij een diafragma van F4.0 en hoger. In het rood zijn zowel kruis- als lijnsensoren zichtbaar. De rode kruissensoren functioneren bij een diafragma van F5.6 en werken als lijnsensor bij een lager diafragma. Als de lens minder lichtsterk is zal de kruissensor minder goed presteren.

Tussen lijn- en kruissensoren zit namelijk een kwaliteitsverschil. Een lijnsensor is slechts in staat om een contrastonderscheid te herkennen binnen één rij pixels. Die rij kan ofwel horizontaal of verticaal staan. Bij een horizontale meting wordt het contrast van een pixel vergeleken met het contrast van de pixels links en rechts daarvan. Staat er bijvoorbeeld een paal t.o.v. een lichte achtergrond, dan is er bij een horizontale lijnsensor dus wel een verschil in contrast te meten, maar bij een verticale lijnsensor niet.

Een kruissensor heeft echter altijd een horizontale én verticale rij pixels om contrast mee te vergelijken. Zo kan de camera dus nog nauwkeuriger meten en uiteindelijk beter scherpstellen. In het geval van de Canon eos 1D-X worden de 'gewone' kruissensoren ook nog aangevuld met enkele diagonale kruissensoren. Door deze verschillende kruissensoren te combineren kunnen kleine relevante contrastverschillenden sneller worden herkend.

Conclusie

Om op de tweede vraag van Alexander terug te komen:
"Wat heeft het als voordeel als je autofocuspunten en cross-type evenveel zijn, zoals bij de canon 7d mark II?"
De Canon 7d Mark II heeft 65 autofocuspunten waarvan er 65 van het crosstype zijn. Je kan daarmee handmatig het juiste focuspunt kiezen en zal geen verschil merken in kwaliteit tussen de centrale en uiterste focuspunten. Veel andere camera's hebben namelijk alleen in het midden enkele kruissensoren. In dat geval kan je beter centraal scherpstellen en dan voorzichtig herkaderen.
Daarnaast is het hebben van meerdere kruissensoren ook nog eens een voordeel bij bewegende onderwerpen die je wilt volgen met je autofocus. Hoe meer punten je hebt en hoe gedetailleerder deze punten contrastverschillen kunnen analyseren, des te beter zij je onderwerp kunnen volgen! Dit noemt met Autofocus-tracking.

Zelf insturen?

Kleuren sprankelen te weinig, de belichting kan beter, de compositie strakker? Heb jij een foto die je wil verbeteren, maar je weet niet hoe? Stuur hem in en de Fotodokter legt de vinger op de zere plek, stelt een diagnose en geeft tips voor verbetering. Insturen kan via een mail naar redactie@zoom.nl. Stuur in de mail de link van de foto op Zoom.nl en stel je vraag aan de Fotodokter.

Meer leerzame fotografie-artikelen lezen?

Abonneer je dan nu op de Zoom.nl Nieuwsbrief.
Je ontvangt dan iedere week een nieuwsbrief vol met leerzame cursussen, tips en inspiratie gratis in je mailbox.
Ga snel naar:
www.zoom.nl/nieuwsbrief

Reacties (8)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
Sander_van_Dijk op 15 maart 2016 om 03:12

Met al die scherpstelpunten heb je zelf nooit volledige controle over waar de scherpte komt.
Daarom gebruik ik maar één scherpstelpunt. Bij weinig scherptediepte moet je wel.
(afgezien van MF)
-pixelrace
-ISO-race
-scherpstelpunten race
Telkens is er een ander verkoopargument in de mode.

bentink op 2 maart 2016 om 11:45

Een goed verhaal.

henksteen op 1 maart 2016 om 19:12

Je gaat dan wel voorbij aan de cropfactor 1.6 van de 7D MII en fullframe van de 6D en 1DX. Hier verschillen de sensoren! Deze hebben zeker invloed!

patrickh08 op 18 februari 2016 om 20:41

Leuk stukje over de techniek van autofocussysteem. Naast het aantal (cross type) focuspunten en de gevoeligheid zijn ook het aantal punten en de locatie van belang. In de praktijk wordt er een camera geselecteerd op het aantal focuspunten, maar wordt de snelheid van het objectief qua focus vergeten. Ook het nut van veel focuspunten is niet altijd effectief. Misschien leuk om een keer een praktijktest te doen tussen bijvoorbeeld de Canon 6d, 7d en 1dx. Hoeveel scherpe foto's leveren deze camera's nou echt op?

PtR op 18 februari 2016 om 19:08

Duidelijk uitgelegd. Ik ben even in mijn Nikon D7100 gedoken en kwam op internet deze term tegen:
- Center point autofocus at F8
Stelt mijn Nikon bij F8 alleen maar op het midden scherp?

JeJeEs61 op 18 februari 2016 om 20:32

PtR, Normaal gesproken stelt de autofocus van je camera scherp bij elke diafragma opening. Ik weet niet in welke context de door jou aangehaalde zin gelezen moet worden.
Centerpoint focus is niets meer of minder dan scherpstellen op het midden. Je kunt bij je nikon camera met behulp van de selectorknop naast je scherm het autofocuspunt wijzigen. Omdat centerpoint focussing gebruik maakt van de kruisvormige meetcellen (zoals hierboven beschreven) welke zich vooral in het centrum van beeld bevinden, is dit wel de betere methode om automatisch scherp te stellen, daar deze cellen een nauwkeurigere berekening kunnen maken dan de z.g. staafjes-cellen. Oh ja je kunt natuurlijk altijd centrum gericht scherpstellen, daarna de focus "locken" en dan het focuspunt verplaatsen.
Hoop dat je hier wat mee kunt.
Groeten. Jan

PtR op 18 februari 2016 om 21:43

Dankjewel voor je uitleg, Jan. Kan ik wel wat mee. Er was net echt een context in mijn vraag. Het stond als voordeel vermeld op Dpreview.

Groet
Peter

JeJeEs61 op 18 februari 2016 om 18:07

Goed artikel! Duidelijke uitleg. En voor diegenen die het Engels machtig zijn:http://nikon.com/about/technology/rd/core/software/caf/index.htm - - - - - https://photographylife.com/how-phase-detection-autofocus-works