Meld je gratis aan
Leegte in de drukte met lange sluitertijden © IDG NL

12 maart 2016, 14:57

Midden overdag fotograferen met extreem lange sluitertijden? Dat is best wel een uitdaging. Tino van Dam laat je zien hoe je dat doet.

Artikelen en voorbeelden van foto's met lange sluitertijden zijn er volop te vinden op Zoom.nl. Neem nu het artikel van Suzanne Martens: 3x oefenen met lange sluitertijden. Haar artikel gaat over lange sluitertijden in avondsituaties. Ik laat je nu zien hoe je overdag ook met lange sluitertijden kan werken met een ND1000 filter. Als je deze techniek toepast, krijg je foto's met een heel aparte sfeer: leegte in de drukte.

Een lege snelweg overdag?

Dit is een surrealistisch beeld. Snelwegen zijn overdag altijd druk, zeker in de Randstad. Toch heb ik hier de A4 tussen Rijswijk en Delft gefotografeerd alsof de weg leeg is. Hierbij is een sluitertijd gebruikt van 27,2 sec. ! Voor mijn lens heb ik een ND 1000 filter gezet. Hiermee kan ik met 10 stops minder fotograferen. Van een sluitertijd van 1/1000 naar 1 seconde zijn 10 stops. Zie hiervoor de tabel verderop in dit blog. Geeft mijn lichtmeter aan dat ik onder normale omstandigheden met 1/125 kan fotograferen, kan ik met een ND 1000 filter voor de lens onder dezelfde lichtomstandigheden met een sluitertijd van 8 sec. werken.

Weerkaatsing van de zon

Bij de foto boven (van de A4) zie linksboven in de foto een witte vlek. Dat is de weerkaatsing van het zonlicht in het filter. Met een fotobewerkingsprogramma is dit wel weg te werken. Bij het maken van de foto's op Scheveningen die hieronder te zien zijn, heb ik geen last van de weerkaatsing omdat het toen niet zonnig was.

Ik gebruik voor het omrekenen het onderstaande tabelletje:


Sluitertijd zonder filterMet filter
1/1000 sec 1 sec
1/500 sec 2 sec
1/250 sec 4 sec
1/125 sec 8 sec
1/60 sec 16 sec
1/30 sec 32 sec
1/15 sec 1 min
1/8 sec 2 min
1/4 sec 4 min
1/2 sec 8 min
1 sec 16 min


Om nu met hele lange sluitertijden te kunnen werken, zet ik mijn toestel (zonder filter) op 100 ISO en ik zet mijn diafragma op 16 of 11. Met mijn sluitertijd hoop ik nu op 1/15 sec te komen. Als dit kan, weet ik dat ik dan mijn sluiter zeker een minuut open kan zetten wanneer ik het ND 1000 filter erop zet.

Eerst meten, dan spelen!

Voordat je het ND1000 filter voor je lens zet, moet je wel je toestel helemaal ingesteld hebben. Je ziet niks meer wanneer het filter voor je lens zit. Zorg dus dat:
• je scherp gesteld hebt; (en zet je scherpstelling daarna vast op manual)
• je sluitertijd en diafragma hebt gemeten en ingesteld;
• je afdekkapje voor je zoeker hebt geplaatst!
• Gebruik een draadontspanner wanneer je afdrukt. Zeker als je langer belicht dan 30 seconden.
• Is de belichting langer dan 30 seconden: gebruik je stopwatch op je mobiel;
• Uiteraard werk je met een statief.......... (ik durf dit bijna niet op te schrijven)

Locatie uitzoeken

Belangrijk bij je locatie is dat alle mensen, auto's, fietsers etc. bewegen. Stilstaande objecten worden vastgelegd. De bewegende objecten in de foto worden niet geregistreerd door je sensor. Kruispunten met stoplichten moet je dus eigenlijk zien te vermijden. De wachtende fietsers bijvoorbeeld worden voor een gedeeltelijk vastgelegd en worden vaag weergegeven.
Dankbare onderwerpen zijn fonteinen, wapperende vlaggen, wegen waar het verkeer doorstroomt en de zee met golven.

Extra vervreemding

Wil je je foto nog leger en vreemder maken, zorg dan dat je de foto in zwart/wit omzet. Zelf maak ik gebruik van een rood- of een geelfilter. Ik vind het gebruik maken van een filter voor zwart/wit het resultaat ten goede komen. Met een roodfilter heb je bovendien het voordeel dat je nog langere sluitertijden kan gebruiken omdat het filter erg donker is. Dat scheelt toch weer een stop. Het extra roodfilter voor het ND1000 filter zorgt ervoor dat er nog minder licht wordt doorgelaten.
Natuurlijk kan je in Photoshop een rood- of een geelfilter plaatsen op een aparte laag. Hiermee bereik je nagenoeg hetzelfde resultaat maar je mist een stop .

Scheveningen

Mooie resultaten bereikte ik op het strand van Scheveningen. Het was al heel laat in de middag op een warme(!) decembermiddag. Eerst een foto gemaakt van de normale situatie (ISO 100 - F13 - 0,25 sec). Er waren aardig wat mensen op het strand. Het groepje mensen recht voor mij bleven steeds een beetje op dezelfde plek. Ze zijn in de tweede foto nauwelijks te zien. De sluiter stond 60 seconden open (ISO 100 - F13) De foto was nog behoorlijk onderbelicht. Volgens mijn schema had ik de lens 4 minuten open moeten zetten. De figuren op de pier zijn weg zoals veel mensen op het strand die tijden de minuut door de foto heen liepen.



De tweede foto is op het strand en heb mijn camera gericht op het Kurhaus. Bij deze foto heeft de sluiter 170 seconden open gestaan (ISO 200 - F13). Eigenlijk nog te kort ... De foto heb ik in NX2 (fotobewerkingsprogramma van Nikon) extra korrel gegeven en de foto iets bruiner gemaakt. Ook moest ik de foto nog wat oplichten. Het resultaat is heel verrassend. Je bent ineens 100 jaar terug!

Twee voorbeelden

De beste resultaten met een ND 1000 filter krijg je met bewolkt weer. Je moet plekken opzoeken waar veel beweging is dat continu is. Op het strand is dat weer lastig. Er is altijd wel iemand die langer dan een minuut op dezelfde plek blijft staan. Hieronder zie je twee foto's waar het ND1000 filter goed is toegepast. Beide foto's zijn midden op een doordeweekse dag gemaakt. Er is geen mens of voertuig te bekennen terwijl die er wel degelijk waren.


Utrechtsebaan in Den Haag met een sluitertijd van 30 seconden:


Het Binnenhof in Den Haag rond 13:00 uur. Sluitertijd van 3 minuten:


Ik heb op YouTube ook een filmpje gemaakt over het ND 1000 filter:



Bekijk en lees ook: 3x oefenen met lange sluitertijden van Suzanne Martens

avatar

Tino van Dam (52) werkt vaak met meerdere flitsers (strobistfotografie). Favoriet bij hem zijn portretfoto’s op locatie. Niet alleen het model kun je mooi uitlichten, je kunt door iets extra te belichten een diepere dimensie aan de foto geven. Onlangs maakte hij voor een poster voor een festival gebruik van maar liefst vijf flitsers die vele tientallen meters uit elkaar stonden. Van de foto met het meisje met de bolhoed is ook een filmpje gemaakt. Dat filmpje kun je zien op YouTube: Fototip Tino (Strobist Magic) https://www.youtube.com/watch?v=gq_9hMz7RgA

Reacties (9)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
RvE- op 18 maart 2016 om 16:51

Over het gebruik met een ND1000 filter en het feit dat je niets meer ziet als die erop zit. Live View is hier erg handig, deze schaalt namelijk het beeld prima op zodat je alles prima kan zien. De camera maakt hierbij ook een aardige schatting van hoe de foto eruit komt te zien qua belichting, dus kun je de sluitertijd meteen goed instellen.

Duko op 15 maart 2016 om 20:53

Oké, ik heb dit nooit gedaan. Maar aan de hand van alleen logisch nadenken lijkt het me dat een draad- of zelfontspanner niet essentieel is. Als een voorbijrijdende auto wegvalt in het geheel, zou een trilling van pakweg 0,25 s ook geen effect moeten hebben, bij een totale belichtingstijd van een minuut of zo. Toch?

klaasd op 16 maart 2016 om 07:31

Hallo Duko,
Volgens mij heb je een punt.
Ik heb hierover ook al lange tijd mijn vraagtekens. In iedere publicatie over lange sluitertijden is dit een aandachtspunt - met opgeklapte spiegel beginnen, afstandsbediening, zelfontspanner ... terwijl een mens of voorwerp secondenlang door het beeld kan bewegen, zonder geregistreerd te worden!
Zien wij iets over het hoofd, of praten de deskundigen elkaar kritiekloos na?

Matt-H-Imaging op 13 maart 2016 om 23:20

Een mooi en nuttig artikel. Toch nog een paar kleine toevoegingen:

* Afdekkapje voor je zoeker is alleen nodig bij een DSLR; bij elk ander soort camera die gebruik maken van een electronische zoeker (systeemcamera of een DSLT) is het overbodig.
* Heb je geen draadontspanner bij de hand, gebruik dan de zelfontspanner.

tvdam op 14 maart 2016 om 17:46

Hoi Matt,
Goede opmerking over het afdekkapje...... ik denk dat iedereen met een spiegelreflex loopt...

Matt-H-Imaging op 14 maart 2016 om 18:22

Kan ik me voorstellen! Maar met de opkomst van de systeemcamera is dat niet meer zo vanzelfsprekend.

Overigens lijkt het me dat je zelfs een compact camera hiervoor kan gebruiken, zolang je die maar van het ND filter kan voorzien en je de sluitertijd lang genoeg kan instellen.

Ilca77MKII op 13 maart 2016 om 09:16

een van de leukere en betere stukjes op zoom. Iemand die ook creatief is . Top

StePic op 15 maart 2016 om 23:01

Helemaal mee eens!

tvdam op 14 maart 2016 om 17:48

dank je wel..... we hebben ons best gedaan!