Meld je gratis aan
Het beste standpunt voor beginners © perspectief, standpunt, kikker, sloot

7 mei 2016, 10:00

Als fotograaf bedenk je zelf hoe je iets in beeld brengt. Een belangrijke keuze is welk standpunt je inneemt. Waar sta je als je de foto maakt: ga je door de knieën of sta je bovenop een bankje? Een ander gezichtspunt levert een totaal andere foto op.

Laag standpunt


Een laag standpunt heet ook wel een kikker- of kikvorsperspectief, naar de kleine vijverbewoner die de meeste dingen van onderaf bekijkt. Het grootste voordeel van het kikkerperspectief is de vervreemding. Niemand gaat namelijk met z'n hoofd op de keien liggen om de wereld eens zo te bekijken. Een camera leg je wel gemakkelijk op de grond. Alle onderwerpen lijken groter en je kijkt er anders tegenaan. Lage planten lijken ineens hoge bomen, een kleine bloem lijkt ineens megagroot. In de filmwereld wordt het kikkerperspectief vaak gebruikt om dingen imposanter te laten lijken. Bekijk op internet maar eens een paar filmposters. Meestal wordt de steracteur van de film een tikkie van onderaf gefotografeerd. Zo lijkt hij of zij belangrijker.

Een laag standpunt is ook onontbeerlijk bij kleine onderwerpen, zoals een kind of een hond. Als je die van bovenaf fotografeert, heb je geen connectie met je model. Probeer altijd op ooghoogte te komen met je onderwerp, zodat er contact ontstaat. Een hond bijvoorbeeld ziet er veel vriendelijker en grappiger uit vanuit een laag standpunt of een standpunt gelijk aan de ooghoogte van de hond. Een hoger standpunt is meestal onpersoonlijker. Het lijkt alsof de fotograaf neerkijkt op de hond. Probeer hier eens mee te spelen. Fotografeer een hond of kat op drie verschillende manieren. Op ooghoogte van jezelf, op ooghoogte van het huisdier en helemaal vanaf de grond. Je zult zien dat de laatste twee echt betere foto's opleveren.

Lastig

Een veelgehoorde klacht bij lage standpunten is dat het zo lastig is om elke keer op de grond te gaan liggen. Toch is het echt niet nodig om zelf languit op straat te gaan liggen. Het is alleen zaak je camera op de grond te leggen. Je hoeft in het digitale tijdperk helemaal niet meer zelf door de zoeker te kijken. Leg de camera op de grond, richt globaal op je onderwerp en maak een paar foto's, waarbij je de camera steeds een beetje anders kantelt. Daarna check je het resultaat op je display. Soms is het direct goed, soms moet je de hoek nog iets aanpassen. Geen probleem. Je hoeft niet altijd door je camera te kijken tijdens het fotograferen. Er zijn fotografen die de helft van de foto's maken terwijl ze er niet door kijken, puur om extreme standpunten in te kunnen nemen. Steeds meer camera's zijn bovendien uitgerust met een uitklapbaar live view scherm. Als je zo'n camera hebt, kun je de camera op de grond leggen en het scherm omhoog richten. Op die manier zie je toch wat je doet, zonder zelf een hernia op te lopen. Op camera's zonder zo'n schermpje kun je altijd nog een hoekzoeker kopen. Zo'n hoekzoeker buigt het beeld om naar boven toe, zodat je van bovenaf je zoekerbeeld kunt zien.
Foto: hmeeuwes

Een laag standpunt houdt niet op bij de grond. Kijk goed om je heen en je ziet soms nóg lagere standpunten. Een lege sloot kan heel geschikt zijn of een trap naar de kelder. Tip: als je een plafond van een kerk goed in beeld wilt krijgen, heb je vaak net niet genoeg groothoek. Leg je camera gewoon plat op de grond. Stel de zelfontspanner in, druk op de knop, loop weg (niet vergeten) en je hebt het maximale bereik van je groothoek. Bovendien is de foto superscherp, doordat de camera vast op de grond ligt.
Wil je eens fotograferen met een extreme groothoek? Probeer dan eens een fisheye-lens!

Van boven

Een standpunt boven ooghoogte heet vogelperspectief. Een hoog standpunt zorgt weer voor andere dynamiek. Uiteraard heb je van bovenaf een beter uitzicht op een terrein of landschap. Maar een hoog standpunt maakt zo'n landschap ook vaak saai. Dat komt omdat je meestal geen diepte kunt creëren vanuit een hoog standpunt. Het is vaak niet mogelijk iets op de voorgrond te plaatsen. Extreem hoge standpunten, zoals vanuit een vliegtuig, geven vrij platte foto's, die meestal alleen gebruikt worden om een duidelijk beeld van een bepaald gebied te vormen.

Veel fotograferen maken vanuit een hoog standpunt een vogelperspectief foto. Dat houdt in dat ze de camera 45 graden naar beneden richten. Dit zorgt voor een natuurlijk overzicht. Het is vaak creatiever om loodrecht naar beneden te fotograferen. Onder een kerktoren ligt vaak een trap of plein. Loodrecht van boven gefotografeerd krijg je een surrealistisch effect. Het is heel apart om mensen zo op de trap te zien lopen. Een parkeerplaats vol met auto's of een fietsenstalling ziet er recht van boven ook vaak erg leuk uit. Speel hier eens mee als je een toren bekijkt. Maar een hoog standpunt hoeft niet altijd zo hoog te zijn. Vaak is een meter boven je onderwerp al voldoende om een heel andere sfeer mee te geven aan je beeld. Klim op een muurtje en de wereld ziet er al heel anders uit.
Foto: PAULAPAULINA

Afleiding

Een hoog of laag standpunt heeft ook een psychologisch effect. Vanuit de hoogte kijk je letterlijk en figuurlijk op iemand of iets neer. Dit ervaart de kijker soms ook echt als denigrerend. Datzelfde geldt voor een laag standpunt. Je kijkt dan tegen iets op. De keuze van je standpunt is dus heel bepalend voor wat je overbrengt op de kijker. Ga hier bewust mee om.

Een laag of hoog standpunt heeft nog een belangrijk voordeel. Als je bijvoorbeeld een portret maakt op ooghoogte in een achtertuin, zie je allerlei storende elementen in de achtergrond. Een droogmolen, bomen, een schutting; het kan van alles zijn. Het oog van de kijker wordt onwillekeurig geleid naar die elementen en dat wil je als fotograaf niet. Maak je de foto van onderaf, dan zal de achtergrond waarschijnlijk grotendeels uit lucht bestaan. Die lucht is lekker rustig, waardoor de aandacht uitgaat naar je model. Hetzelfde geldt voor een hoog standpunt. Alleen de grond is te zien of een grasveld of tegelvloer. Dit geeft rust.

Onderkin

Soms is het onontbeerlijk om toch op ooghoogte te werken. Lage en hoge standpunten kun je niet altijd inzetten. Bij een portret bijvoorbeeld wil je het model in de ogen kijken. Dat lukt minder goed met een hoog of laag standpunt. Bovendien accentueert een laag standpunt de onderkin, en dat is niet altijd de bedoeling, om het zwak uit te drukken. Ooghoogte kan ook heel mooi zijn bij architectuur en interieurfoto's. Het doel is daarbij vaak een duidelijk beeld van een ruimte geven. Extreme standpunten zijn dan wel kunstzinnig, maar de kijker krijgt geen goede indruk van de indeling van een woonkamer. Het is altijd zaak een balans te vinden tussen standpunt en doel van de foto.

Op ooghoogte kun je toch heel creatief zijn met je standpunt. Je moet het dan meer zoeken in de afstand tot je onderwerp. Sta je op een paar meter van een schutting, dan levert dat een behoorlijk saai beeld op. Maar druk je de camera tegen de schutting aan en fotografeer je vervolgens langs die schutting heen, dan krijg je prachtige dynamische perspectieven. De horizontale balken van de schutting wijken enorm uiteen, wat een dynamisch effect geeft. Soms is ook de plek waar je staat al voldoende om afwijkende standpunten te creëren. Een popconcert fotograferen vanaf de achterkant van het podium levert al een voor het publiek nieuw standpunt op. Zij zien de muzikanten immers altijd van voren. Een koe fotograferen terwijl je zelf in de wei staat in plaats van achter het hek is ook een goede optie.
Foto: winck

Een mast of drone

Soms wil je wel een hoog standpunt, maar is dat er niet. Bijvoorbeeld op een festival of op het strand. Je kunt dan een zogeheten fotomast gebruiken. De masten zijn eigenlijk uit de kluiten gewassen statieven van vijf, acht of tien meter hoog. Veel masten worden verkocht met een systeem waarmee je de camera kunt bedienen en een live beeld ziet. Op die manier krijg je hoge overzichten op plekken waar dat normaal niet mogelijk is. Nadeel van zo'n mast is dat hij algauw vier of vijf kilo weegt en dat hij ingeschoven vaak nog steeds twee meter hoog is. Niet echt iets voor in de handbagage, zullen we maar zeggen. In het verleden was je twee- tot drieduizend euro kwijt voor een compleet systeem, maar tegenwoordig koop je ze ook voor ongeveer zevenhonderd euro.
Foto: jackpoels

Helemaal ideaal voor het fotograferen op grote hoogte is een octocopter of drone. Een paar jonge bedrijven zijn heel actief met de techniek, omdat er veel vraag is naar goedkope luchtfoto's. Met deze privéhelikopter voor je camera maak je van elke willekeurige hoogte foto's. Met een octocopter of drone kun je namelijk ook lager fotograferen dan de driehonderd meter vlieghoogte waarboven je met een vliegtuigje moet blijven. Maar het werken met zo'n apparaat vergt enorm veel ervaring. Op Youtube vind je tonnen filmpjes van neerstortende octocopters. De camera en de drone zelf kun je dan meestal wel weggooien. Een (te) ambitieus idee om zelf uit te proberen dus.

Er bestaan dus duizenden mogelijkheden om af te wijken van het standaard standpunt. Op elke plek is wel een variant te maken. Probeer veel standpunten uit, maak gebruik van de omgeving die je voor je ziet. Soms is ooghoogte uiteindelijk toch de beste optie, maar vaak zul je met een laag of hoog standpunt je foto's boeiender maken.

De belangrijkste fotografie tips voor beginners

Wil je meer handige tips voor beginners? Bekijk dan dit overzichtsartikel

Reacties (5)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
gebbe op 10 mei 2016 om 21:32

Dank voor het verhaal. Ik heb geen klapscherm en lig redelijk vaak met mijn hoofd bijna op de grond. Nadeel van ouder worden is dan het, na het maken van de foto, weer opkrabbelen. Maar dat hoort er dan maar bij.
gr Nelly

artografia op 11 mei 2016 om 11:21

misschien een tip, waar je wat aan hebt, ik ken dit euvel... als je een beetje handig bent,of iemand, kun je mbv een zakformaat make-up spiegeltje met een scharnierbaar dekseltje het beeld zien, het is in ieder geval een stuk handiger.... dekseltje bevestigen onder de camera dmv statiefschroefgat

pathel op 10 mei 2016 om 20:38

Ja het klapschermpje is een super uitvinding ; en je kunt er genoeg mee experimenteren ..
En daarbij gebruik ik altijd een pitten zak voor de ondergrond van mijn camera..

andrefoto op 7 mei 2016 om 18:03

Mooi artikel waar ik me helemaal in kan vinden. Ook ik gebruik mijn klapschermpje voor foto's van een laag standpunt. Voor foto's van een hoog standpunt gebruik ik een éénpootstatief, een (draad)afstandsbediening en het klapschermpje. Ook ideaal om over menigten heen te fotograferen. Een groothoeklens maakt het effect nóg dramatischer.

Ben1250 op 7 mei 2016 om 15:27

Dat is ook toevallig;
Ik heb net een paar dagen geleden een foto met een mooie aanvulling op het eerste stukje "laag standpunt" gepost. Lijkt me voor velen die dit stukje interessant vinden een handig hebbedingetje.
Kijk maar eens voor wie er wat mee kan.
http://zoom.nl/foto/zoom-nl-evenementen/extra-spiegel-achter-de-spiegelreflex.2672733.html
Verder een interessant artikel Jeroen. Ik heb het met veel belangstelling gelezen en zeker weer nieuwe ideeën opgedaan. Bedankt daarvoor.
Gr. Ben