Meld je gratis aan
Hoe maak je mooie concertfoto's bij prachtig verkeerd licht?  © roland, wichser, concertfotografie

29 augustus 2016, 13:00

Concertfotograaf Roland Wichser heeft regelmatig te maken met de lastige lichtomstandigheden bij concerten. In deze blog vertelt hij hoe hij daarmee omgaat.

Three songs, no flash

Concertfotografen en de personen die het podiumlicht bedienen hebben beiden een totaal andere kijk op licht. De lichtman of -vrouw wil niets anders dan een prachtige lichtshow neerzetten om de show een lust voor het oog te laten zijn. De fotograaf wil mooi belichte foto's, wat niet altijd overeenkomt met de lichtopstelling. Hoe pas je je als fotograaf aan op een constant veranderende lichtopstelling?


Het licht op een podium bestaat met de huidige technieken vaak uit duizenden mogelijkheden en kleuren. Steeds meer poppodia gebruiken computergestuurde programma's om de podiumbelichting te bedienen. Daarbij is er ook nog veel sprake van verschillende soorten lichtbronnen zoals halogeen, spotlight, floodlights en ledverlichting. De kleurtemperaturen lopen daardoor flink uiteen.

Onacceptabel licht

Wat lichtmannen of -vrouwen mooi vinden, is voor fotografen vaak onacceptabel. Het meest bekende voorbeeld van mooi "slecht" licht voor een foto is de kleur rood. Alle camera's hebben daar problemen mee. Zelfs peperdure televisiecamera's kunnen geen goede beelden leveren bij alleen rood licht. Een goed voorbeeld zijn de tv opnames bij Eurosonic Noorderslag 2016. Tijdens het optreden van Douwe Bob verdween de helft van zijn gezicht door het rode licht. Kijk voor het voorbeeld op uitzending gemist vanaf 1 uur en 54 minuten.

Wanneer de kleur rood de overhand krijgt en de artiest ook nog midden in het rode licht staat, zorgt dat over het algemeen voor een mislukte foto. Er zijn manieren om er nog een redelijke foto van te maken, door nabewerking in een fotoprogramma. Dat vergt echter de nodige tijd. Een zeer gewaardeerde collega en concertfotograaf Wouter Vellekoop schreef daar een mooi artikel over.

Zwart-wit conversie

Een andere manier om hier mee om te gaan, is om de foto om te zetten naar zwart-wit. Dit kan hele scherpe en contrastrijke beelden opleveren. Het makkelijkste is om geduld op te brengen en te wachten op beter licht. Wanneer de artiest echter in een witte spot staat en de rest van het podium gehuld is in rood licht zal de camera er minder problemen mee hebben. Zorg dan wel dat je het licht meet via de spotmeter in je camera en richt het centrum op het gezicht van de artiest.

Rood is echter allang niet meer de enige kleur waar de camera problemen mee heeft. Zo zijn er bepaalde kleuren blauw en violet licht die een foto behoorlijk kunnen verknallen. Een optreden in volledig blauw licht kan net zo erg zijn als in rood licht.

Wat kun je doen?

Je kunt tijdens een optreden natuurlijk de witbalans aanpassen. Maar omdat er op een podium veel lichtwisselingen plaatsvinden, is het bijna onmogelijk om de witbalans of de kleurtemperatuur in de camera aan te passen. Als je dat doet, mis je alle belangrijke momenten tijdens het optreden. Zet de camera daarom op auto-witbalans en fotografeer in RAW.

Harplicht

Daarnaast moet je goed je momenten afwachten, blijven uitproberen en het licht "lezen" (lichtpatroon in de gaten houden). Soms zorgen onverwachte lichtpatronen voor schitterende foto's. Eén van de mooiste licht effecten is zoals ik het noem "harplicht". De straal van een spot is dan opgedeeld in meerdere dunne stralen. Foto's gemaakt met zo'n licht op het podium kunnen de sfeer van een optreden prachtig weergeven.

Fotograferen van concerten is schilderen met alle kleuren en soorten licht. Het podiumlicht tijdens een optreden is onmogelijk na te bootsen in een studio. De foto's die gemaakt zijn tijdens zo'n optreden zijn vaak adembenemend mooi. Vooral als zo'n foto opvallende kleuren bevat. Dat is wat concertfotografie een bijzondere tak van sport maakt en tevens één van de moeilijkste vormen van fotografie.

Tip Als je de mogelijkheid hebt om kennis te maken met de man of vrouw verantwoordelijk voor het licht, doe dat dan. De licht DJ wil dan misschien als je het vriendelijk vraagt het licht gedurende een kortere tijd gunstig maken voor fotografie.

TIP: zet je witbalans op automatisch en pas de witbalance van je foto's achteraf in het RAW bestand aan.

TIP: Heb je een slechte foto met veel rood licht, gooi hem niet gelijk weg. Zet hem eerst om in zwart/wit. Een mislukte kleurenfoto kan een sublieme zwart/wit foto zijn.

TIP: Fotografeer ook eens recht in het podiumlicht met de artiest in beeld. Niet geschoten is altijd mis!

Flitsen tijdens concerten

Flitsen is not done. In meeste accreditaties die een concertfotograaf ontvangt staat "Three songs, no flash". Dat is al jaren een stelregel. Artiesten kunnen er flink last van hebben. Als een gitarist of zanger een groot deel van een optreden met de ogen dicht staat te spelen of te zingen en een fotograaf maakt een serie foto's met een krachtige flitser op het moment dat de artiest de ogen opent, zal dat gevolgen hebben voor de artiest. De artiest zal worden verblind door de enorme hoeveelheid wit licht dat in zijn ogen terecht komt. Hierdoor zal hij enige tijd niets kunnen zien. De oorzaak is een overbelichting van het netvlies, dat zich weer moet herstellen. In het algemeen is het snel over. De artiest ziet een groot deel van het publiek niet wanneer er veel licht op het podium aanwezig is en hij in een spotlicht staat. Uit het donkere gat waar hij in kijkt komt dan plots een enorme hoeveelheid fel licht tevoorschijn. Geen enkele artiest zit daarop te wachten. (Vergelijk het maar als je in een donkere ruimte staat en dan plotseling in de volle zon kijkt.) De ogen hebben dan geen tijd om zich aan te passen aan de lichtomstandigheden. Daarbij is het ook nog hinderlijk voor de concertgangers. De ogen van de concertgangers passen zich ook aan op de belichting op het podium. Een flitser blijkt dan een behoorlijk irritant ding te zijn. Zelfs de miniflitsers op sommige smartphones zijn in een donkere zaal irritant voor zowel bezoeker als artiest. Wil je toch flitsen, doe dat dan heel spaarzaam zodat de artiest en de concertbezoekers er weinig last van hebben.

Een ander nadeel van flitsen is dat de flitser de sfeer uit de foto's haalt. De kleurtemperatuur van de flitser zal al het andere licht compleet overstemmen. Hierdoor ontstaat een foto met weinig sfeer die de werkelijkheid niet meer weergeeft.

TIP: Flits een artiest niet wanneer hij of zij in jou richting of in je camera kijkt. En helemaal niet als hij of zij dichtbij staat, zich vooroverbuigt en in je lens kijkt.

Haze en rookmachines

Een nachtmerrie voor veel concertfotografen zijn de haze- en rookmachines. Ze worden gebruikt om de lichteffecten op een podium te versterken. Rookmachines zijn er in diverse soorten. Er zijn rookmachines zonder en met ventilator. De rookmachine zonder ventilator zorgt voor een dikkere rooksoort. Dan is er de fazer. Deze rookmachine zorgt voor dunnere rook. Tenslotte is er de hazer. Deze rookmachine heeft een regelbare vloeistofpomp en een regelbare ventilator. Hierdoor kan de hazer een constante nevel (haze) afgeven. Bij veel poppodia gebruiken ze vooral de hazer om de lichteffecten duidelijk zichtbaar te maken. Bij buitenevenementen gebruikt men vaak de dikkere rook.

De impact van al deze rookmachines op de uitkomst van de foto kunnen het verschil maken tussen een goede of zeer slechte foto. Achteraf kun je in RAW nog aanpassingen doen door het contrast aan te passen. Is de rook echter te dik dan is er niets aan te doen. Wanneer er tijdens een concert erg veel rook aanwezig is op het podium zit er maar één ding op en dat is geduld hebben totdat de rook is verdwenen. Verder is het van belang om niet alleen het licht in de gaten te houden, maar ook de positie van de rookmachines en wanneer deze in werking treden. Zo kan een opname die genomen is vlak nadat de rookmachines in werking zijn getreden een bijzondere en interessante foto opleveren. De rook is dan dik en het duurt even voordat deze opstijgt.



TIP: UV Filter verwijderen i.v.m. lensflare, bij festivals laten zitten voor bescherming

TIP: Monteer de zonnekap op je lens tegen flare en ghosting.

TIP: Leer van andere concertfotografen door naar hun werk te kijken op Facebook, Zoom.nl en andere websites. Bekende Nederlandse fotografen zijn o.a. Paul Bergen, William Rutten, Andreas Terlaak en Paul Barendrecht.

Veel plezier met fotograferen, en vergeet niet te genieten van de muziek!


avatar

Roland Wichser (57) is al ruim 40 jaar actief als fotograaf. Tijdens die 40 jaar heeft hij zich voornamelijk bezig gehouden met portretfotografie. De laatste 3 jaar staan wekelijks volledig in het teken van muziek en portretfotografie van artiesten en bands. Daarnaast maakt hij ook foto's d.m.v strobist technieken. Hij fotografeert voor o.a. 3voor12 (VPRO), Zinesters.nl en zoetermeernieuws.nl. Tevens is huisfotograaf voor JJ Music House. Bekijk zijn portfolio op zijn website.

Reacties (8)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
Poppy01 op 5 september 2016 om 12:42

Merci voor de uitleg, vorige zaterdag gefotografeerd met mijn vaste lens 40 mm, 2.8 en moet zeggen heb er toch wel wat leuke beelden mee gemaakt, voordeel, zat net voor t podium en had vrije toegang tot het hele gebeuren, ook handig

theovdlaar op 1 september 2016 om 23:29

Een langere sluitertijd is niet de beste optie voor concerten te fotograferen.

theovdlaar op 1 september 2016 om 23:27

De 15-85 is een prachtige goede lens,samen met een 70-200 heb je een mooi pakket om te fotograferen.

AdriaanMeijer op 29 augustus 2016 om 17:32

@bigwolf het programma wat je gratis bij je Canon kreeg is een uitstekend programma om RAW mee te be- en verwerken.
Hoge iso is prima (je moet toch wat). Sparen voor een 'snelle lens' (groot diafragma dus laag f/getal) is wat voor te zeggen. (De 60D is een prima camera).
Houd met je belichting er rekening mee dat vaak het grootste deel van je foto veel donkerder is dan je onderwerp. Een van de trucs is om je belichtingscompensatie op bijv -1,5 te zetten.
Succes

bigwolf op 29 augustus 2016 om 16:12

Mag ik vragen aan de experts op dit gebied. Als je geen bewerkingsprogramma op de computer hebt om RAW bestanden te bewerken. Ik heb daar geen geld voor en gebruik Picasa. Wat is de beste instelling die je dan kan doen. Af en toe maak ik met evenementen wel foto's en als het donker is merk ik dat het lastig is. Gebruik dan vaak een hogere iso en flits maar dat geeft niet echt mooie plaatjes. Ik heb de Canon 60D en gebruik de standaard lens 15-85. Graag lees ik tips . Alvast dank

MelodicPixels op 30 augustus 2016 om 09:06

Een flits zal vaak niet helpen, zeker niet als er ook een rookmachine gebruikt wordt (je verlicht enkel de rook), hoog ISO, zo traag mogelijke sluitertijd en een vast hand zijn wat je nodig hebt.

Het gebruik van RAW is altijd aangeraden, een degelijke (en gratis) RAW developer is DarkTable, werkt op Linux & Mac (geen Windows helaas), maar RAW Therapee werkt wél op Windows en is ook gratis (beide zijn open source).

Lowview op 29 augustus 2016 om 21:56

Beste bigWolf, Hier kunt U dat Canon programma downloaden
http://www.canon-europe.com/support/camera_software/

Lees ook de andere artikelen op Zoom over concertfotografie is mijn tip

Vriendelijke groet
Roland Wichser