Meld je gratis aan
Waar komt toch de ruis vandaan in een foto? © blog, ruis, iso, 1

2 januari 2017, 10:00

Lang geleden in het analoge tijdperk (inderdaad, het tijdperk van de fotorolletjes) kreeg je meer ruis op je foto naarmate je rolletjes ging gebruiken met een hogere ISO waarde. Filmrolletjes met een hoge ISO waarde zijn gevoeliger voor licht en een "nadeel" is dat er meer ruis op de foto komt.

Nu in het digitale tijdperk zien we een soortgelijk iets. Een hogere ISO waarde geeft meer ruis in de foto. Maar hoe kan dat? Het is digitaal en werken niet meer met rolletjes. Waarom komt er dan toch meer ruis in een foto als de ISO hoger wordt?

Om dat allemaal te begrijpen gaan we eerst kijken hoe een digitale foto in elkaar zit.


Een digitale foto bestaat tegenwoordig uit pixels. En inderdaad, hoe hoger de megapixels op je camera, hoe meer pixels er in je foto zitten.

Die pixels zitten op je sensor. En elke pixel is een soort van mini sensor. Ze pakken het licht op dat door de lens op de sensor valt. En met de verhoudingen rood, groen en blauw (RGB) wordt elke kleur gemaakt.


Hoe meer licht er op je sensor valt, hoe makkelijker het is voor een pixel om genoeg licht binnen te krijgen voor een goed beeld. De RGB waardes zullen allemaal goed gevuld worden en dat geeft je een goed beeld met een goede belichting zoals je hier op het plaatje kunt zien.



Maar wat als er nu minder licht is? Je kunt niet maken wat er niet is dus je zit vast aan het beschikbare licht. De RGB waarden zullen dan lager blijven maar door een trucje kun je de lage hoeveelheid licht oprekken tot een volledig beeld. En dat doe je door de ISO te verhogen. En zo krijg je een foto met een goede belichting.



En dat klinkt allemaal leuk in een perfecte wereld maar de waarheid zit iets anders in elkaar. Want die ruis moet ergens vandaan komen. Toch?

Die ruis komt uit je camera. Je camera is tegenwoordig 1 blok elektronica. Er lopen allemaal kleine kabeltjes door je camera waar een spaning op staat. En waar die kabels elkaar kunnen kruisen kan dat een stukje interferentie geven, een kleine storing zeg maar.


Nu is dat over het algemeen niet zo erg maar hoe meer "storing" er in een camera zit en afhankelijk van hoe hoe je camera ermee omgaat is alles bepalend voor de hoeveelheid ruis in je foto.

Die storing zit namelijk in elke foto. Elk stukje rood, groen en blauw bevat wel iets van die storing. Als er genoeg licht binnenkomt valt het nauwelijks tot niet op omdat de waardes RGB goed gevuld zijn.


Maar als er minder licht binnenkomt wordt het beeld kunstmatig opgerekt. De lage hoeveelheden RGB worden als het ware opgerekt naar een volledige belichting door de ISO te verhogen. Maar het het is niet alleen de RGB waardes die je oprekt, de storing (die er altijd al zit) ga je ook mee oprekken.


En laat die storing nu net de ruis zijn die je in je foto ziet.
Hoe hoger de ISO waarde van je camera, hoe meer de RGB waardes worden opgerekt naar een goede belichting en hoe meer je de storing, en dus de ruis in een foto, mee oprekt.
En daarom krijg je ook in de digitale wereld meer ruis bij een hogere ISO waarde.

avatar

Mijn naam is Sander Rijnders, fotograaf en gevestigd in Venlo, het altijd pittoreske zuiden des lands. Ik hou me voornamelijk bezig met modelfotografie waarbij ik foto's graag een eigen verhaal wil laten vertellen. In mijn stijl zoek ik geregeld de grens op en fotografeer ik graag "out of the box". Ik werk op nationaal en internationaal gebied en zowel vanuit mijn studio als op locatie. Daarnaast verzorg ik ook verschillende fotografie workshops. Meer informatie en meer van mijn werk is te zien op mijn site, www.focasa.nl.

Reacties (9)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
FerdinandS op 4 januari 2017 om 15:01

Als ik buiten foto's maak, zie ik vooral ruis op foto's met wolken. De ISO staat dan op 100.
Iemand idee waardoor die ruis dan ontstaat ? Het is immers heel jammer als ik een mooie foto maak, die door de lelijke wolken verpest wordt.

Ronaldvos op 4 januari 2017 om 23:52

Schiet je in RAW of JPG? Indien je RAW schiet en ontwikkelt met LR of Photoshop dus Adobe Cameraraw verscherpt deze de foto's bij default (+25) Zet deze op nul of filter de lucht eruit met de masker functie zodat die niet verscherpt wordt. Het is idd onzinnig om de lucht te verscherpen en voila ruis weg.

FerdinandS op 6 januari 2017 om 20:55

Hallo Ronald. Bedankt voor je reactie. Ik schiet hoofdzakelijk in RAW. Ik begrijp uit je verhaal, dat LR of Photoshop ongevraagd de foto's verscherpt. Ik zal eens doen wat je adviseert. Nogmaals bedankt.

neddy op 3 januari 2017 om 20:22

Bedankt voor je uitleg Sander. Ik denk wel dat ik een paar toevoegingen kan doen. De ruis komt niet zozeer van kruisende kabeltjes maar wel direct van de sensor zelf. Uiteraard zitten daar ook electrische sporen op en die moeten gunstig zijn voor minder, vooral pattern, ruis. De ruis heeft veel te maken met de temparatuur van de sensor en de pixels (sensors). Lager is daarbij beter (within reason). Als je langer of met een hogere ISO belicht loopt de temparatuur op en ontstaat er meer ruis.
De ruis is overigens een verstoring van de RGB waarden en zit niet zozeer 'verstopt' in de losse R, G, B. Is iets semantisch maar uiteindelijk komen er drie getallen per pixel in de RAW file terecht en in die absolute gegevens bestaat ruis niet meer. Natuurlijk nog wel in de foto wat deze gegevens uitbeelden. (ben ik nog duidelijk ?)
Ik wilde dit vooral even toevoegen omdat je met deze wetenschap de ruis kunt verminderen. Houd je camera uit de volle zon en geef bij lang belichte nachtfoto's de sensor even tijd om een beetje af te koelen.

PtR op 3 januari 2017 om 21:06

Een mooie aanvulling!

bentink op 3 januari 2017 om 19:37

Een goed verhaal.

lumafoto op 3 januari 2017 om 17:16

Heel duidelijke uitleg!

rob1951 op 2 januari 2017 om 21:38

Duidelijk verhaal........komt ruisvrij door

hoogendijk op 5 januari 2017 om 11:20

De oorsprong van ruis zit'm in de materie waarvan de lichtgevoelige componenten zijn gemaakt, de fotodiode. Dit is een z.g. P-N overgang waarin zich in het overgangsgebied veel "vrije ladingdragers" bevinden. Deze "vrije ladingdragers" bewegen ongecontroleerd door dit gebied en veroorzaken door de bewegingen een zeer kleine spanning. Doordat we versterking gebruiken om bij lage licht intensiteit toch een mooie foto te willen maken wordt de ruisspanning ook groter. Des te sterker het inkomende signaal, het licht, hoe minder er wordt versterkt. Men spreekt in van de z'g. "signaal/ruisverhouding". Dit is ook wel bekend uit de audio-installaties (versterkers). Elk onderdeel in een elektronische schakeling veroorzaak door "vrije elektronen (ladingdragers)" ruis hier is niet aan te ontkomen. Wel te verminderen door het ontwerp van de elektronische schakeling.
De ruis heeft dus een diepere oorsprong.