Meld je gratis aan
Wat zijn je rechten als fotograaf? © paparazzi, willem, alexander, koning, portretrecht

11 april 2017, 10:00

Hopelijk overkomt het je niet, maar wat doe je als er een discussie ontstaat over een foto die je gemaakt hebt en welke rechten daaraan zijn verbonden? We zetten het kort voor je op een rij.

Het auteursrecht blijft een lastig begrip, zo bleek ook weer in deze aflevering van De Rijdende Rechter.

Copyright en auteursrecht

Wanneer jij als fotograaf een foto maakt, heb jij auteursrecht op die foto. Het maakt niet uit of dat een volledig uitgedachte studio-opname is, of een vakantiekiekje met je telefoon. In principe is het dus overbodig om bij je foto's een copyright-melding (de Engelse benaming voor het auteursrecht) te plaatsen. Mensen mogen simpelweg jouw foto's niet publiceren zonder toestemming.

Verleggen van het auteursrecht

Wanneer je als ZZP'er voor een bedrijf foto's maakt, moet je op voorhand duidelijke communiceren over het auteursrecht. Het beste neem je dit ook op in je voorwaarden. Het auteursrecht blijft namelijk jouw eigendom en de afnemer koopt puur toestemming om jouw foto's te gebruiken.

Wanneer je in loondienst werkt voor een bedrijf, is de kans groot dat jouw werkgever het auteursrecht heeft over de door jou gemaakte beelden. Dit kan je terugvinden in je contract.
Mocht jouw auteursrecht in handen zijn van een bedrijf, dan kan je als fotograaf wel nog aanspraak maken op het persoonlijkheidsrecht. Dit houdt in dat je kan eisen dat een foto niet gewijzigd mag worden en ook niet in een verkeerde context mag worden gebruikt.

Het auteursrecht van het gefotografeerde

In de openbare ruimte is het toegestaan om te fotograferen. Op de architectuur van de gebouwen langs de weg, rust echter ook auteursrecht. Je mag dit fotograferen, maar alleen op een waarheidsgetrouwe manier. Fotomanipulatie of abstracte detailfoto's zijn dus inbreuk op het auteursrecht. Zeventig jaar na het overlijden van de ontwerper, vervalt het auteursrecht. Klassieke bruggen en gebouwen kan je dus zonder problemen fotograferen.

ceesvanderjagt

Uitzonderingen op de openbare ruimte

Openbare locaties, zoals bibliotheken, gemeentehuizen en musea, hebben vaak per locatie huisregels opgesteld. In dat geval is er een bordje te vinden dat er niet gefotografeerd mag worden of wordt dit op een andere manier duidelijk kenbaar gemaakt. Ook kan de politie stukken straat of openbare gebouwen afzetten. In dat geval mag je alleen buiten de linten fotograferen.

Portretrecht

Natuurlijk heeft ook de geportretteerde persoon een aantal rechten. In principe mag je iemand zonder toestemming fotograferen, maar het publiceren daarvan ligt vanzelfsprekend een stuk lastiger. Zodra iemand herkenbaar op een foto staat, is het portretrecht geldig. Dat geldt dus ook als het een toevallige voorbijganger in de verte betreft.

Heb je in opdracht een aantal modellen gefotografeerd? Dan moet je specifiek toestemming vragen voordat je deze foto's online in je portfolio kan zetten. Heb je geen contact met de geportretteerde, zoals bijvoorbeeld bij een straatbeeld of nieuwsfoto, dan moet je als fotograaf zelf inschatten of de publicatie van de foto voor hem/haar nadelig kan zijn.

Nieuwsfoto of commercieel belang?

De rechter hecht vanzelfsprekend ook waarde aan de reden waarom een foto gepubliceerd wordt. Bij een foto met een redelijke nieuwswaarde, telt ook het algemeen belang. 'Het volk' heeft in dat geval recht om de foto te zien. Bij foto's die voor commercieel belang worden gepubliceerd, wordt er meer waarde gehecht aan het portretrecht.

Wanneer je een bekend persoon fotografeert, wordt het portretrecht nog strenger gehanteerd. Een BN'er verdient namelijk zijn geld met zijn/haar bekende status en een ander mag hier niet zomaar van profiteren.

janwillembron

Onrechtmatig gebruik van jouw foto's

Worden jouw foto's gebruikt zonder jouw toestemming en twijfel je over de stappen die je moet ondernemen? Stichting Pictoright weet alles op het gebied van auteurs-, portret- en licenties!

Nog meer lezen over je rechten? In deze deze basiscursus leggen we alles uit!

Reacties (22)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
Gerard-P op 16 april 2017 om 07:56

Van mijn zeldzame planten/bloemen maakt iemand anders foto's en plaatst die op internet. Kan ik eisen dat mijn naam daarbij vermeld wordt?

PtR op 16 april 2017 om 21:55

Je kan het allicht vriendelijk vragen. Wie weet wat voor mooie samenwerking er gaat ontstaan.

kezeman op 15 april 2017 om 23:49

Mag je in een warenhuis b.v. de Bijenkorf foto's maken?

PtR op 16 april 2017 om 21:53

Een warenhuis is geen openbaar terrein en je zal je moeten houden aan de huisregels. Mijn ervaring is dat als je het trappenhuis fotografeert je niemand een strobreed in de weg zal leggen maar zogauw je bezoekers gaat fotograferen heb je een grote kans dat de beveiliging voor je neus staat.

RenePieper op 15 april 2017 om 13:44

Het is ook maar net waar je je foto's plaatst van bijv. de erasmusbrug.

Degene die de foto maakt heeft de auteursrechten

maarten1955 op 15 april 2017 om 12:27

Naar aanleiding van het verhaal over auteursrecht voor de werkgever: bij mijn werkgever ben ik niet in dienst als fotograaf, maar bijvoorbeeld als boekhouder. Er is een (door het bedrijf georganiseerde) borrel, bijv. een jubileum. Omdat ik een goede camera heb en bekend is dat ik veel fotografeer, wordt mij gevraagd om wat foto´s te maken. Wie heeft daarna de auteursrechten?

maarten1955 op 15 april 2017 om 12:26

Een vraagje over dit onderwerp: ik ben ergens waar ik zie dat ik een mooie foto kan maken, maar ik heb mijn camera niet bij me. Ik leen voor een paar minuten de camera van een vriend en maak wat foto's. Wie heeft dan het auteursrecht?

fonsmm op 15 april 2017 om 12:05

Wat betreft Erasmusbrug schijnt na protesten auteursrecht anders geregeld te zijn.
En verder: wel eens gelezen dat rechter recht op auteursrechten teniet deed omdat de foto geen creatieve prestatie was en door iedereen gemaakt had kunnen worden.

Kompas-advocatuur op 12 april 2017 om 09:14

Het gedeelte over loondienst doet vermoeden dat auteursrecht alleen overgaat naar de werkgever als dat in de arbeidsovereenkomst staat. Dat is niet zo. Werk je in loondienst en maak je in dat kader foto's, dan komt het auteursrecht op die foto's automatisch, van rechtswege, dus ook zonder contractuele afspraak, toe aan de werkgever.

Ook het stukje over portretten lijkt me niet helemaal juist/volledig te zijn. Het is ook erg moeilijk om het auteursrecht met alle nuances te vatten in zo'n kort artikeltje.

Mvg, Sjors van der Hoeven, advocaat auteursrecht

kb op 15 april 2017 om 20:02

Sjors , dank!

PtR op 12 april 2017 om 19:26

Klopt allemaal. Zelfs het bedenken van slimme ideeën in de baas zijn tijd maakt dat jij als bedenker geen rechten op dit idee hebt. Je kan natuurlijk wel afspraken maken in je arbeidsovereenkomst, lijkt me. Ben trouwens wel heel benieuwd naar je eerste beelden hier op Zoom, Sjors.

PtR op 11 april 2017 om 18:58

Goed geschreven artikel. Vooral dat gedeelte over architectuur was nieuw voor me.

kb op 11 april 2017 om 20:01

In principe mag je de Erasmusbrug niet fotograferen. Zet je nu je tante er op dan mag het wel

bybert op 12 april 2017 om 21:15

Je mag bijv. de Erasmus brug alleen fotograferen als onderdeel van het geheel dus een foto van de haven met de brug . Een deel van de brug mag je dus niet (commercieel ) publiceren
Ik moest mijn foto's verwijderen

kb op 12 april 2017 om 22:12

Metro Rotterdam ook verboden..

kb op 12 april 2017 om 22:09

Bybert dat van een tante een raar voorbeeld maar zo werkt het...Schijnt ook bij het mooie station Luik te zijn

bybert op 12 april 2017 om 22:25

Wat je zegt is mogelijk om dat het model het onderwerp is en de brug op de achtergrond Mijn foto's (zonder tante ) moest ik verwijderen in opdracht van het ingenieursbureau die de rechten bezit. Dit is het geval bij vele gebouwen .

kb op 12 april 2017 om 23:06

klopt

PtR op 11 april 2017 om 20:41

Altijd een tante in je fototas stoppen, dus.

kb op 11 april 2017 om 21:06

Peter ja......een ouwe magere tante

1103 op 15 april 2017 om 16:38

Als dat zou kunnen...

Foto60 op 15 april 2017 om 19:03

Kom je wel ergens.....