Meld je gratis aan
Wat is het diafragma en hoe gebruik je het voor mooiere foto's? © diafragma, scherpte, focus

7 mei 2017, 10:00

Als je serieus aan de slag gaat met fotografie, word je in het begin overspoeld door termen en begrippen waar je nog nooit van gehoord hebt. Één daarvan is mogelijk het diafragma. Wat is het, hoe werkt het en hoe gebruik je het diafragma voor mooiere foto's? We zetten het voor je op een rij!

Werkelijk alles over het diafragma leer je in onze uitgebreide basiscursus!

Wat is het diafragma?

Het diafragma bevindt zich in het objectief van je camera. Het is de naam van de opening die bepaalt hoeveel licht er op de sensor kan vallen. Deze opening is verstelbaar en kan dus groter en kleiner gemaakt worden. Een groot diafragma betekent dus dat er veel licht op de sensor valt.

Het verwarrende aan het diafragma is dat een grote opening wordt aangeduid met een laag getal. Dat noem je de diafragmawaarde. Een lichtgevoelig objectief heeft een grotere opening dan bijvoorbeeld de standaard kitlens die standaard bij je camera zit. In donkere situaties kan er dankzij de grote opening meer licht naar binnen vallen. We spreken van een lichtgevoelig objectief, als de diafragmawaarde minimaal F/4.0 of lager is.

motionman

Hoe werkt het diafragma?

Het vergroten van het diafragma heeft niet alleen invloed op hoe licht of donker je foto wordt, maar ook op de scherpte. Een groot diafragma zorgt voor een heel kleine scherptediepte. Een goed voorbeeld is een portretfoto van je hond. Bij een groot diafragma (laag diafragmagetal) steekt deze haarscherp af tegen een prachtige wazige achtergrond. Een té kleine scherptediepte is dan echter niet mooi, omdat dan bijvoorbeeld alleen de neus scherp is.

Bij een heel klein diafragma (hoog diafragmagetal) komt er een stuk minder licht binnen. In dat geval zal je wel zien dat de foto van voor tot achter in beeld helemaal scherp is. Je krijgt dus niet die onscherpe achtergrond, maar hebt wel heel veel details in je beeld.

jzfotografie

Hoe gebruik je het diafragma voor mooiere foto's?

Je zal dus bewust aan de slag moeten gaan met de functie van het diafragma en bij iedere situatie moeten nadenken hoe je deze het best kan instellen. Het is ook belangrijk om te weten dat je bij een groothoekfoto automatisch al veel meer scherpte hebt dan in het tele-bereik. Een landschapsfoto zal dus altijd voor het grootste gedeelte scherp zijn, terwijl een vogel op een flinke afstand altijd een onscherpe achtergrond zal hebben, ongeacht het diafragma.

Het belangrijkste bij het bepalen van een juist diafragma is om te weten waar je letterlijk de focus op wilt leggen. Bij personen en dieren zijn dat altijd de ogen. Wanneer de ogen onscherp zijn, voelt een portret namelijk onpersoonlijk aan. Als je weet waar de aandacht op moet liggen, dan kan je met behulp van het diafragma zoveel mogelijk afleidende onderdelen in je beeld onscherp weergeven. Zo zorg je dat je onderwerp echt van het beeld af knalt!

gertphotography

Bekijk wat je met scherptediepte kan bereiken in deze collectie:


Reacties (5)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
JeJeEs61 op 8 mei 2017 om 08:29

Leuk artikel, daar wil ik niets aan afdoen. Alleen mis ik toch nog het een en ander.
Quote: "Het is ook belangrijk om te weten dat je bij een groothoekfoto automatisch al veel meer scherpte hebt dan in het tele-bereik".
Het is een wijdverbreid misverstand dat een groothoek objectief bij dezelfde diafragma openening een grotere scherpte diepte dan een tele objectief produceert.
Dit is niet waar. Want wanneer het onderwerp bij hetzelfde diafragma even groot gehouden wordt, lijkt het alleen maar alsof de groothoek meer scherptediepte heeft dan de telelens.
Maar wanneer je de groothoek opname achtergrond tot dezelfde grootte uitvergroot als de tele opname, zul je constateren dat beide achtergronden evenveel onscherpte hebben.
Een tele objectief laat simpelweg minder van de achtergrond zien en brengt het dichter bij. Het is verwarrend omdat wij beide opnames vanaf dezelde afstand bekijken.

Wat ik verder mis in zowel dit, als het basiscursus artikel is de betekenis van het "f" getal en wat de nummers (stops) nou precies betekenen. Ook dat iedere hele "stop" een verdubbeling of een halvering van de hoeveelheid licht die het diafragma doorlaat is.
En bijvoorbeeld dat de diafragma opening geen vaste, maar een relatieve waarde is afhankelijk van de brandpunt afstand van het objectief.
Bijvoorbeeld dat een 100mm f/2 objectief, een brandpuntafstand van 100mm heeft en een maximale diafragma opening van 50mm in doorsnede heeft (100:2=50). Wanneer je dan een 100mm f/4 objectief hebt, de brandpuntafstand 100mm blijft, alleen de maximale diafragma opnening 25 mm in doorsnede is.
En dat een 50mm f/2 objectief een maximale diafragma opening van 25 mm doorsnede heeft en een 50mm f/4 objectief dan een maximale diafragma opnening van 12.5 mm in doorsnede heeft.
Simpel gesteld: Diafragmawaarde is brandpuntafstand gedeeld door de doorsnede van de diafragmaopening.
En omdat wij het dan over oppervlakte van de diafragma opening hebben, die berekend wordt met de π * r2 (Pi x R kwadraat) formule, kunnen wij gelijk de relatie met de f/ nummers makkelijker begrijpen.

Groeten. Jan

Misschien nutteloos voor sommigen, misschien een leuk weetje voor anderen.

De term "stop" komt uit de begindagen van de fotografie, uit de tijd dat het fotogevoelig materiaal steeds gevoeliger werd en er dus minder licht nodig was om bepaalde opnames te maken. Een zekere John Waterhouse kwam in 1858 met de oplossing. Hij fabriceerde metalen plaatjes met in het midden een ronde opening. Iedere opvolgende ronde openening liet 2 x zoveel licht door als de vorige. De metalen plaatjes werden via een sleuf in de zijkant van het objectief ingebracht. Vandaar dat deze plaatjes bekend staan als Waterhouse stops. Latere werden variabele stops geintroduceerd in de vorm van het lamellen diafragma zoals wij dat nu kennen.

Rolo72 op 7 mei 2017 om 22:42

Alle respect voor Eline Sips. Duidelijk verhaal, niets mis mee.

Maar ik vind dat de artikelen op Zoom.nl de laatste tijd erg vaak hetzelfde behandelen. Het laatste artikel dat de basis qua diafragma bespreekt dateert van 6 april 2017.....

Van een creatief fotografie-platform mag ik toch best wat meer afwisseling verwachten?

Toepassen van methodieken zou ik persoonlijk erg waarderen. Ik heb bijvoorbeeld weleens gezien dat een lichtbak wordt gebruikt om toe te passen bij macrofotografie. Hoe werkt dat? Ook op het gebied van strobistfotografie is het leuk om creatieve oplossingen of uitdagingen te leren.

Ik heb veel artikelen uit het verleden bezocht en heb hier veel van geleerd. Maar dat begint stil te vallen en dat vind ik enorm jammer.....

Gr, Roland

Gooiseroos op 8 mei 2017 om 14:48

Ik ben starter, ik vind het natuurlijk wél prettig dat ik deze starter functie te lezen krijg, ik kan me goed inleven dat je verder wil en meer gericht advies. Gr Roos

Rolo72 op 8 mei 2017 om 22:29

Dat begrijp ik. Maar die kun je ook lezen, want er bestaan al meerdere artikelen over. Via het vergrootglas naast je accountnaam typ je "Diafragma", klik op "zoek" en ga naar tabblad "Artikelen" -> voila!

http://zoom.nl/search/articles/index.html?keyword=diafragma

Gooiseroos op 8 mei 2017 om 22:57

Oke dan, bedankt voor de tip