Meld je gratis aan
Dubbele belichting: een spannende en creatieve techniek © blog, toine, dubbele, belichting

23 juli 2017, 10:00

Foto's gemaakt met 'dubbele belichting' kunnen hele verrassende resultaten opleveren. Toine Westen legt je in dit artikel uit wat dubbele belichting is, wat je ermee kunt en waarom het zo'n spannende techniek is.

Wat is dubbele belichting?

Bij een dubbele belichting maak je als het ware twee foto's over elkaar heen. Hierdoor zijn sommige delen van de ene foto zichtbaar in de andere foto. En dat kan hele mooie effecten opleveren.

Misschien heb je weleens met een analoge camera gewerkt. Als je dan vergat om het rolletje door te draaien, kreeg je ook twee foto's op één negatief. Dit is dus eigenlijk hetzelfde effect. Alleen was het toen waarschijnlijk onbedoeld en gebruik je het nu juist expres.

Verschillende effecten

Met dubbele belichtingen kun je verschillende effecten creëren.

Dromerig effect

Een van de bekendste manieren om dubbele belichting in te zetten is om een dromerige sfeer (soft focus effect) te creëren. Hieronder zie je twee foto's die vlak na elkaar gemaakt zijn. Eenmaal zonder en eenmaal met dubbele belichting.


De foto links is gemaakt met enkele belichting. In de rechter foto is dubbele belichting ingezet om een sprookjesachtige sfeer te creëren.


Voor deze foto heb ik mijn camera op een statief geplaatst. Het eerste beeld dat ik maakte is een gewone foto. Waarbij ik heb scherpgesteld op de boom. Voor het tweede beeld heb ik de scherpstelling handmatig aangepast. Ik heb het focuspunt iets naar me toe gehaald, waardoor het onscherpe beeld iets groter wordt dan het scherpe beeld.

Twee keer hetzelfde onderwerp

Deze foto geeft een voorbeeld waarbij hetzelfde onderwerp tweemaal in beeld is gebracht.

Eén kastanjeblad tweemaal in beeld gebracht.

Bij deze toepassing van dubbele belichting is het heel belangrijk waar je het onderwerp in je compositie laat terugkomen. In beide foto's moet je dus rekening houden met de andere foto. Zodat "beide" onderwerpen mooi naar voren komen in het samengestelde beeld.

Dubbele belichting is eigenlijk de eenvoudigste vorm van meervoudige belichting. Je kunt dus ook meer dan twee beelden samenvoegen. Genoeg mogelijkheden om te experimenteren dus ;)

Door elkaar

Een derde mogelijkheid is om twee beelden door elkaar te fotograferen. Hieronder zie je een voorbeeld.

In dit beeld zie je twee foto's door elkaar heen.

Bovenstaande foto is opgebouwd uit twee beelden, die op deze twee lijken:



Je kunt hierbij eerst een silhouet fotograferen, bijvoorbeeld tegen een heldere lucht. En als tweede beeld iets kiezen waarmee je het silhouet "invult". De donkere delen uit de eerste foto zullen worden ingevuld door de lichte delen uit de tweede foto. Maar ook bij deze vorm van dubbele belichting kun je je fantasie de vrije loop laten.

Hoe maak je een dubbele belichting?

Zelf vind ik het het leukste om dubbele belichtingen "in camera" te maken. Mijn camera heeft een stand voor meervoudige belichting (multiple exposure). Maar dat is niet voor alle cameramodellen het geval. Zoek dit even op in de handleiding van je eigen camera.

Voor mijn Nikon D800 gaat het als volgt. Je gaat naar het opnamemenu, selecteert meervoudige belichting en kiest het aantal opnames dat je wilt combineren (dat is dus twee in het geval van een dubbele belichting). Vervolgens kies je de stand voor meervoudige belichting (wil je één zo'n foto maken of een reeks achter elkaar?). Daarna maak je de foto's en de camera voegt ze vervolgens samen.

Mocht je deze stand nu niet op je camera hebben, wees dan niet getreurd. Je kunt de beelden ook samenvoegen in een fotobewerkingsprogramma, zoals Photoshop. Wanneer je hiervoor kiest, heb je zelfs nog meer mogelijkheden voor het samenvoegen van de foto's (verschillende blending modes) dan in de camera. En hou je niet zo van het bewerken van je foto's op de computer? Dan zijn er zelfs apps voor je smartphone beschikbaar.

Geen reden dus om het spelen met deze techniek uit te stellen!

Een spannende techniek

Wanneer je dubbele belichtingen maakt, weet je van tevoren nooit helemaal hoe het uiteindelijke beeld gaat uitpakken. Vooral wanneer je "in camera" werkt. Dat maakt dat ik dit een spannende techniek vind om te gebruiken.

En daarbij is het voor de kijker vaak ook niet meteen duidelijk wat hij of zij ziet. Dit maakt het beeld interessant om langer te bestuderen. En hoe langer je kijkt, hoe meer je erin gaat zien.

In deze techniek kun je heel veel creativiteit kwijt. Ik ben benieuwd of je deze techniek al kende en wat je ervan vindt. Laat je het hieronder even weten in het reactieveld?

Dit artikel is gebaseerd op mijn eerdere artikel: Dubbele belichting: een spannende techniek

avatar

Mijn naam is Toine Westen. Als professioneel fotograaf heb ik me gespecialiseerd in natuur- en landschapsfotografie. Met veel plezier deel ik mijn kennis via o.a. blog-artikelen, presentaties en fotoworkshops in de Lage Landen en het Hoge Noorden. Wil jij graag 7 supertips voor een betere scherpte en meer diepte in je foto’s? Download dan mijn gratis e-book: www.fotograferenindenatuur.nl/tips

Reacties (11)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
mgtf op 28 juli 2017 om 14:55

meer dan een jaar geleden de workshop van Loulou gevolgd. Sindsdien doe ik dit op regelmatige basis, heel leuk om te doen. heb zojuist nog een foto op Zoom nl geplaatst http://zoom.nl/foto/macro/witte-cosmea-cosmos-bipinnatus.2841365.html#afterupload

bybert op 27 juli 2017 om 23:06

Een hele leuke techniek . pas ik regelmatig toe op allerlei manieren zowel in camera (canon 6D) als met photoshop

PNCO op 23 juli 2017 om 20:55

oh wat leuk dit.. gelijk even opgezocht hoe dit bij de camera werkt en het is werkelijk kinderlijk eenvoudig.. hartelijk dank dus Toine voor dit artikel!

hartelijke groet Pieter

toine-westen op 24 juli 2017 om 16:08

Ha Pieter,
Bedankt voor je enthousiaste berichtje! Heel veel plezier met experimenteren
Hartelijke groeten,
Toine

lescatalpas op 23 juli 2017 om 13:33

Bij de nieuwere Sony alpha cameras moet je een appje op je camera zetten via playmemories als je dit wilt doen. Je eerste voorbeeld (in focus en uit focus combineren) wordt ook wel het Orton effect genoemd.

toine-westen op 24 juli 2017 om 16:11

Bedankt voor je toevoeging, lescatalpas! Fijn dat op deze manier ook met Sony-camera's dubbele belichtingen gemaakt kunnen worden
Hartelijke groeten,
Toine

ali op 23 juli 2017 om 10:24

mijn camera heeft ook een dergelijke instelling en ik ben veel aan het proberen, maar tot nu toe vallen de meeste foto's nogal tegen. Heel vaak vind ik de eerst gemaakte foto bijna niet terug in het geheel. Ik doe iets fout met de belichting heb ik het gevoel, maar ik blijf aan het oefenen; zeker met dit verslag erbij....

LoulouBeavers op 26 juli 2017 om 11:50

Hoi Ali, aan experimenteren zonder te weten waarom de resultaten zijn als ze zijn, en dus ook zonder te weten hoe je bij moet sturen heb je natuurlijk niks. Wat jij misschien beter kan doen is goed opletten of je de eerste en tweede foto onder, over of neutraal belicht. want de mate van belichting heeft effect op het eind resultaat. zo ook of je lichte delen in de eerste en tweede foto hebt, die lichte delen neigen tegen elkaar weg te vallen nl. Donker op donker pakt weer wel beter. Hou in ieder geval goed in de gaten wat je doet met belichting en corrigeer dit eventueel steeds met een stapje ( stop) om te zien wat dat aan effect geeft. Daarmee krijg je hopelijk wat meer grip op het proces en kan je de feedback die de camera je geeft, ook interpreteren. Groetjes, Loulou

toine-westen op 27 juli 2017 om 13:20

Bedankt voor je toevoeging, Loulou!

ali op 26 juli 2017 om 16:16

geweldig bedankt Loulou; hier kan ik mee aan de slag, want ik vind het echt fascinerend en ben steeds teleurgesteld dat het resultaat tóch steeds weer tegenvalt en ik inderdaad het gevoel heb dat het iets met de belichting is..
hartstikke bedankt nogmaals!!
Groeten van Ali

toine-westen op 24 juli 2017 om 16:12

Succes met verder experimenteren, Ali!
Hartelijke groeten,
Toine