Meld je gratis aan
Haal alles uit je statief - 13 tips

15 mei 2018, 10:15

Het gebruik van een statief biedt vele voordelen. Maar je moet wel weten hoe je een statief het best gebruikt om de voordelen te ervaren. Met deze 12 tips haal je alles uit je statief!

1. Let bij het kopen van een statief op het gewicht

Het gewicht is van belang om twee redenen. Allereerst wil je natuurlijk niet teveel meesjouwen als je als natuurfotograaf door moeilijk-begaanbare gebieden struint. Statieven verschillen soms enkele kilo's van elkaar, waardoor je het verschil snel zal merken. Als een statief niet comfortabel draagt, zal je het ook niet snel mee op pad nemen.

Daarnaast is het gewicht ook relevant voor het draagvermogen. Lichtere statieven kunnen over het algemeen minder gewicht dragen. Een mooie tussenoplossing zijn carbon-statieven die relatief weinig wegen maar met gemak een spiegelreflexcamera kunnen dragen. Deze zijn over het algemeen wel iets duurder dan statieven van andere materialen.


jwvandenberg

2. Let bij het kopen van een statief op de hoogte en vergrendelpunten

De hoogte van het statief is van belang voor het soort foto's dat je maakt. Zo is de minimale hoogte heel belangrijk voor een macrofotograaf en moet een lange landschapsfotograaf rekening houden met de maximale lengte. Daarnaast is het ook bepalend voor de mate waarin je het statief compact kan opvouwen.

Deze compactheid heeft ook te maken met het aantal vergrendelpunten op de poten. Meer vergrendelpunten betekent een compacter statief. Het kost echter ook meer moeite om deze volledig uit te vouwen.

3. Let bij het kopen van een statief op de statiefkop

Het beste koop je de statiefkop los van de rest van het statief, zodat je een goede set kan samenstellen die precies bij jouw wensen aansluit.

Er zijn verschillende soorten statiefkoppen beschikbaar:

Gimbal
Een gimbal is een statiefkop die de camera stabiliseert en in alle gevallen recht houdt. Er zijn elektronische gimbals beschikbaar, maar de goedkopere versies werken door de camera te stabiliseren rond het zwaartepunt.

Balhoofd
Balhoofd-statiefkoppen zijn de meest gebruikte statiefkoppen voor fotografie. Door aan een schroef te draaien kan je de kop in alle richtingen aanpassen. Dat is erg makkelijk en snel in gebruik, maar niet zo nauwkeurig als 2- of 3-weg koppen.

2- en 3-weg koppen
2- En 3-weg koppen zijn, zoals de naam al zegt, in twee of drie richtingen aan te passen. Dit wordt telkens gedaan met een aparte schroef. Bij deze statiefkoppen kan een wijziging in specifieke richting nauwkeuriger worden aangepast.

4. Let bij het kopen van een statief op de extra mogelijkheden

Kleine extra's die wellicht het verschil kunnen maken bij de aankoop van een statief zijn:
- Een waterpas die is ingebouwd in de statiefkop.
- Een haak aan de middenzuil om het statief te verzwaren en stabiliseren met extra gewicht.
- Een matte en neutrale afwerking (voor natuurfotografen), die voorkomt dat het statief teveel opvalt.


naominikon

5. Monopod

Naast driebeenstatieven zijn er ook éénbeenstatieven, ook wel monopods genoemd. Het statief kan niet uit zichzelf blijven staan, maar voorkomt wel beweging en trilling in verticale richting. Deze statiefsoort wordt vaak gebruikt in sportfotografie, omdat het de fotograaf nog voldoende bewegingsmogelijkheden geeft om snel te reageren.

6. Beweging

Een van de belangrijkste oorzaken voor mislukte foto's is beweging. De geringste beweging kan al onscherpte veroorzaken. Een teleobjectief vergroot die kleine beweging uit, zodat de foto nóg sneller bewogen is. De vuistregel of je een foto nog uit de hand kunt nemen is: het brandpuntafstand moet kleiner zijn dan de sluitersnelheid in milliseconden. Fotografeer je op 100 mm dan moet je sluitersnelheid sneller zijn dan 1/100 seconde.

Heeft jouw camera of objectief beeldstabilisatie dan kun je wellicht net iets verder gaan, maar ook aan deze elektronische hulp zit een limiet. Denk er trouwens aan dat je de beeldstabilisatie als je een statief gebruikt, beter kunt uitschakelen.


MarcDeFotograaf

7. Nachtfotografie

Bij nachtopnames werk je met weinig licht. Om nog scherpe foto's te krijgen, heb je een lange sluitertijden nodig. Een statief is dan onmisbaar.

Daarbij kun je ook andere factoren die de sluitersnelheid beïnvloeden met een statief naar je hand zetten. De lichtgevoeligheid van je camera kan bijvoorbeeld terug naar iso 100. Op die manier heb je minimale ruis. Vanaf statief kun je ook weer een kleiner diafragma (groter diafragmagetal) gebruiken om zo meer scherptediepte in je foto te krijgen.


DKazemier

8. Landschapsfotografie

Landschapsfotografen gebruiken bijna altijd een statief. Midden op de dag in het volle zonlicht kun je ook uit de hand alles scherp krijgen. Maar een landschap fotograferen onder deze omstandigheden levert zelden een bijzonder beeld op. Landschapsfotografen werken het liefst rond zonsopgang en zonsondergang. Daarbij willen zij meestal een grote scherptediepte, zodat alles van voor tot achter scherp is. Een langere sluitertijd is dan al niet meer te voorkomen. Als landschapsfotograaf is ook de waterpas op je statief handig om de horizon recht te zetten. Hiervoor kun je ook het raster in Live View gebruiken.


weimaraan

9. Natuurfotografie

Natuurfotografen proberen vaak vanaf grote afstand dieren vast te leggen zonder ze te storen. Daarom werken ze met lange teleobjectieven. Bij een 500 mm objectief heb je een sluitertijd van minimaal 1/500 nodig, wil je nog uit de hand fotograferen. Elke trilling wordt bij dergelijke objectieven dermate uitvergroot dat je niet ontkomt aan een statief.

Een bijkomend voordeel is dat een statief het gewicht overneemt. Zonder de last van zware objectieven kun je probleemloos urenlang wachten op de perfecte foto. Ook kun je alles al vooraf perfect instellen. Zodra het onderwerp zich op de juiste plek vertoont, hoeft je alleen nog maar af te drukken. Zo voorkom je dat je net dat ene moment mist, omdat je nog bezig bent met scherpstellen.

10. Macrofotografie

Net als bij stevige teleobjectieven zul je ook bij een macro-objectief snel last krijgen van de trilling van je handen. Een statief is ook hier onmisbaar. Een grote scherptediepte is belangrijk bij macrofotografie. Om een klein bloempje helemaal scherp in beeld te krijgen, zul je al snel het diafragma flink moeten dichtdraaien (een groot diafragmagetal gebruiken). De sluitertijd wordt algauw langer. Het statief stelt je in staat om aan focus stacking te doen. Bij deze techniek stel je op verschillende plaatsen in je foto scherp. Daarna voeg je de scherpe delen uit de verschillende foto's op je computer samen tot één foto met een grotere scherptediepte.

Ben je van plan aan macrofotografie te gaan doen, let dan bij aanschaf van je statief op de minimale hoogte. Als macrofotograaf wil je vaak centimeters boven de grond kunnen werken; dat is lang niet met elk statief mogelijk.


De-Foto-Jager

11. Studiofotografie

Een statief is niet alleen buiten handig. Ook veel portretfotografen gebruiken hem in hun studio. Op die manier kunnen ze meer met het model bezig zijn, omdat ze niet 'verstopt' zitten achter de camera. Vaak staan ze niet eens bij hun camera in de buurt en gebruiken ze een (draadloze) ontsteker.
Met het statief sluit je, ook bij sneller sluitertijden door flitslicht, elke onnodige trilling in het beeld uit. Het resultaat: nog scherpere foto's. Voor de studio bestaan speciale statieven. Deze hebben geen benen zoals je gewend bent, maar hangen aan een systeem aan het plafond of bewegen op wieltjes. Het statief zelf bestaat hoofdzakelijk uit een verticale kolom waarlangs je de camera omhoog en omlaag kunt bewegen.

12. Compositie

Met statief werken heeft nog een voordeel, al lijkt dit aanvankelijk misschien een nadeel. Als je vanaf statief door de zoeker van je camera kijkt, zie je meestal niet de compositie die je voor ogen had. Dat luistert vaak erg nauw. Soms moet je wel een paar keer je statief verstellen voordat je tevreden bent. Het voordeel van dit bijstelwerk is dat je de tijd neemt om goed over je compositie na te denken voordat je de foto maakt.
Uit de hand zou je wellicht al een paar foto's geschoten hebben met de kans dat de goede compositie erbij zit. Met je statief denk je eerst goed na over welke compositie je wilt en waarom. De hoeveelheid foto's neemt af, maar de kwaliteit neemt toe.

Het is ook goed om voordat je het statief uitklapt al te kijken naar de gewenste compositie. Bekijk je onderwerp vanuit verschillende hoeken en hoogten.
Staat je statief eenmaal precies zoals je wilt, dan is het gemakkelijker om binnen dezelfde compositie te spelen met sluitertijd en diafragma. Zo kun je verschillende belichtingen proberen voor het beste beeld of achteraf de beelden combineren voor een High Dynamic Range foto.


dikken

13. Gebruik

Net als bij je camera geldt er voor het gebruik van een statief ook een aantal basisregels. Zo is het slim om één van de poten van je statief in de richting van je onderwerp te zetten. Je objectief wijst namelijk in dezelfde richting. Zeker bij een groot objectief verklein je zo de kans dat je statief omvalt. Een ander voordeel is dat de twee andere poten van je statief niet in de weg staan. Wanneer je dichter op je camera kruipt, pas je zelf mooi tussen de twee poten.
Houd bij het neerzetten van je statief het middenstuk loodrecht en verticaal boven de grond. Op die manier verdeel je het gewicht van de camera gelijkmatig over de drie poten. Veel statieven hebben daarvoor een waterpas in het middenstuk. Zo'n waterpas kun je ook los aanschaffen.
Het punt waar de drie benen samenkomen, is het stabielste punt. Door de middenkolom (de middenzuil) uit te schuiven verlies je stabiliteit en mogelijk scherpte in je foto. Voor extra stabiliteit verzwaar je de middenzuil door er gewicht onder te hangen, je fototas bijvoorbeeld.
Voor de drie andere benen geldt hetzelfde. Voor maximale stabiliteit schuif je de benen zo min mogelijk uit. De dikste beengedeelten zijn het stevigst. Wanneer je met minder hoogte toe kunt, schuif dan als eerste de onderste, dunste benen in.

Veel statieven hebben een haak aan de middenzuil. Wellicht heb je je al eens afgevraagd waarvoor deze dient. Ook deze haak geeft extra stabiliteit als je er iets zwaars aan hangt. Er moet wel een heel stevige wind waaien wil je statief nou nog bewegen.

Werk je met grote teleobjectieven, let er dan op dat je niet de camera, maar het objectief aan je statief vast maakt. Deze weegt immers meer dan de camera. De meeste grotere objectieven hebben een speciale aansluiting voor een statief. Zo houd je het gewicht goed verdeeld.


yvonnevandermeer

Reacties (1)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
JohanMe op 16 mei 2018 om 09:31

Wat ik niet lees is hoe je de camera rechtop plaatst (portretstand) om niet naar beneden te glijden wanneer een statief wordt gebruikt.
Een L-ijzer kan een oplossing brengen wat ik zeer betwijfel.