Meld je gratis aan
Fotografie uit het begin van het analoge tijdperk (1873): deel 2 © IDG NL

22 juni 2015, 16:19

Zo'n tweehonderd jaar geleden werd de eerste 'gevoelige plaat' gebruikt. Voor Zoom.nl duikt Joas Wilzing in de geschiedenis en beschrijft foto's die hem aanspreken. Voor verwondering, vermaak en inspiratie. Vandaag de tweede in deze serie.

Zo'n tweehonderd jaar geleden werd de eerste 'gevoelige plaat' gebruikt. Voor Zoom.nl duik ik de geschiedenis in en beschrijf foto's die me aanspreken. Voor verwondering, vermaak en inspiratie.

Vandaag: 'Anasazi Ruin (the White House), Canyon de Chelly Arizona 1873' van Timothy O'Sullivan.

In het eerste deel besprak ik een portretfoto van Alexander Gardner, een oorlogsfotograaf die de Amerikaanse Burgeroorlog in beeld bracht.


Overweldigend zoals het 'witte huis' daar in een richel van de imposante rotswand ligt. Onbereikbaar hoog, ook voor het water dat plotseling in een stortvloed door de canyon kan stromen, het water waardoor de canyon is ontstaan. Je zal er maar wonen. Steeds dat stuk omhoog klimmen. Maar goed, veiligheid is ook wat waard.

De foto komt uit 1873. Zo'n 400 jaar na de ontdekking van Amerika, en acht jaar na de Amerikaanse Burgeroorlog. Timothy O'Sullivan heeft zich als fotograaf op het slagveld bewezen in deze oorlog, met als beroemdste foto 'the harvest of death'.
Na de burgeroorlog volgde een nieuwe uitdaging voor O'Sullivan: het herontdekken van achterlanden van de Verenigde Staten van Amerika. De pioniers hadden het land al verkend, maar nu werd het door het geologisch instituut beschreven, in kaart gebracht en gefotografeerd. Men vond het oosten van Amerika wat te druk bevolkt en wilde het Westen promoten, in de hoop dat de mensen er naar toe zouden trekken.
De expedities waren gevaarlijke ondernemingen. Maandenlange trektochten door vrijwel onbewoond, onherbergzaam gebied. Bijna stierf O'Sullivan van de honger toen een aantal van de boten kapseisde en de voorraden zo verloren gingen. Hij verloor er ook een heel aantal negatieven bij. Maar ze waren ook aantrekkelijk voor wie van avontuur hield: steeds weer de overweldigende landschappen die zich voor je uitstrekken, de machtige rotsformaties, verborgen ruïnes zoals deze.
De opdracht aan O'Sullivan was 'registreren'. Hij gaf er zijn eigen draai aan door de foto's ook een grandeur en schoonheid mee te geven, alsof hij kunst maakte. En in mij ogen is dit soort fotografie kunst.


Het licht komt schuin van boven waardoor de textuur van de rotswand prachtig uitkomt. Ook valt de inham in de schaduw, waar de lichte huizen tegen afsteken tegen deze donkere achtergrond. O'Sullivan hechtte waarde aan schoonheid in zijn foto's, hij kon uren wachten op precies het juiste licht, de juiste omstandigheden. Aan deze foto zie je dat het loont om op 'het licht' te wachten.
De compositie is zo ongeveer volgens de regel van derden opgebouwd, met de witte huizen op de kruising links onderin. Op een andere kruising, rechts bovenin, is het snijvlak van de horizontale en verticale lijnen. Deze opbouw maakt de foto spannender, interessanter.

Maar wat me echt verwonderd is de schaal. De foto illustreert het principe van 'de menselijke maat': door een element in het beeld op te nemen waarvan het formaat bekend is, kun je de afmetingen van de andere elementen in de foto hiermee vergelijken. Vaak gebeurt dit vergelijken niet echt bewust maar intuïtief.
Er staan vier mannen op de foto. Hoewel ik er soms meer denk te zien, ben ik er vrij zeker van dat het er vier zijn. Twee op de huizen, en twee bij de ruïnes links onderaan. Tussen hen touwen waarlangs ze naar boven zijn geklommen. Toen ik de mannen voor het eerst zag, leken de huizen opeens een stuk kleiner. En wat dichter bij de bodem van de canyon, misschien zo'n 20 meter van de grond (wat alsnog best hoog is). En ook nu nog, hoewel ik de foto al vaak bekeken heb, moet ik de mannen zien om de grootte te begrijpen.

De Canyon de Chelly is eigendom van de Navajo. Er wonen nog zo'n 40 families van deze indianenstam in het Nationaal Monument waar de canyon onderdeel van uit maakt. Hoewel je als toerist het gebied kan bezoeken, ben ik bang dat je er niet mag blijven. En dat vind ik jammer, want het doel waarmee de foto gemaakt werd, kolonisten trekken, is bij mij wel behaald: ik zou er graag gaan wonen. Toch in ieder geval voor een paar dagen.

avatar

Ik ben Joas Wilzing, getrouwd, vader van twee zonen. Ik werk als hulpverlener bij het Leger des Heils, daarnaast fotografeer ik al enige jaren. Vooral landschappen en natuur, maar ook bandjes voor 3voor12 Gelderland. Ik vind het tof om via Zoom.nl mijn passie te delen in woord en beeld. Twitter: @joaswilzing.

Reacties (2)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
JulieCan op 26 juni 2015 om 19:50

was er enkele jaren geleden in het voorjaar (daar lichte sneeuw), vond het meer imponerend dan Grand Canyon. When in Arizona, you have to go see it.

jdebont op 26 juni 2015 om 18:43

Al tientallen jaren hangt een uitvergrootte foto van deze canyon op mijn werkkamer met boven de grot ook de mooie hoge wand vol strepen. Nog steeds geniet ik hiervan.