Meld je gratis aan
Samyang 14mm en Voigtlander 15mm voor Sony A7-serie getest © blog, voigtlander, samyang

28 november 2016, 10:00

In deze blog test Erik Keulers twee nieuwe groothoeklenzen, bedoeld voor de Sony A7-serie, uit in de praktijk. Wat presteren deze twee handmatige lenzen, hoe hard mis je autofocus en hoe verhouden ze zich tot elkaar?

Groothoeklenzen zijn bijzondere lensen, die een grote beeldhoek en daarmee een grote oppervlakte bestrijken. Met de komst van de systeemcamera's, is ook de keuze in groothoeklenzen fors gegroeid.

Een blik in de tas van fotografen leert vaak dat er in eerste instantie een standaardzoomlens en een (al dan niet lichte) telelens wordt aangeschaft. Groothoeklenzen lijken minder populair, terwijl ze uiteindelijk ons eigen blikveld veel dichter benadrukken en ons dus ook de mogelijkheid te bieden om een veel ruimtelijker beeld te scheppen. Nu wordt 24 of 28 mm in kleinbeeldformaat vaak al groothoek genoemd, maar de echte ruimte ontstaat als de brandpuntsafstand richting of onder de 20 mm zakt.

Vrachtwagencabine

Zelf fotografeer ik eerder mensen dan landschappen en om die reden heb ik ook nooit een groothoeklens aangeschaft. Toen ik een paar jaar geleden Indiase vrachtwagenchauffeurs in de cabine van hun vrachtwagen wilde fotograferen ontdekte ik voor het eerst de beperking van een standaardzoom. Je kunt je natuurlijk afvragen hoe vaak zo'n situatie zich voordoet en of het dan zinvol is een groothoeklens aan te schaffen. Maar er zijn gelukkig ook goedkopere lenzen op de markt, maar dan wel met handmatige scherpstelling.
India Vrachtwagenchauffeur 24 mm

Een lens met handmatige scherpstelling wordt soms, in ons digitale tijdperk met autofocus, gezien als een mindere lens. Niets is echter minder waar. De kwaliteit van lenzen zonder autofocus is vaak zeer hoog, terwijl door het ontbreken van de autofocus de kosten vaak een stuk lager liggen. Het zijn met name de zogenaamde "third-party"-merken die dit soort lenzen op de markt brengen. Zowel Samyang als Voigtlander hebben groothoeklenzen voor de Sony fullframe systeemcamera's in hun programma.
28 mm versus 14 mm

Focus

Een groot gedeelte van mijn tijd fotografeer ik met de autofocus aan. De meeste van mijn lenzen hebben zelfs een eigen AF-motor en het gemak dient wat dat betreft de mens. Toch begeef ik mij steeds vaker ook van het AF-pad af. Dat begon een paar jaar geleden toen ik een Samyang 8mm APS-C fisheyelens kocht voor mijn Sony A580. Een lens zonder automatische scherpstelling, maar zo had ik van een ervaren vriend gehoord, fisheye lenzen stelde je bijna altijd op oneindig in. En inderdaad, die eerste ervaring met scherpstellen viel niet tegen, want ik hoefde inderdaad alleen op oneindig te focussen.

Met de aankoop van eerst de Sony A77II en daarna de A7 en A7RII kreeg ik de beschikking over focus peaking. Daardoor is in de zoeker te zien waar de scherpte in de foto aanwezig is bij handmatige scherpstelling. Ik kocht zelfs een paar vintage-lenzen met adapter om handmatig mee te experimenteren. Handmatig is met de huidige generatie systeemcamera niet langer een hindernis, het is eerder een nieuwe uitdaging! Vandaar ook mijn nieuwsgierigheid naar de nieuwe generatie groothoeklenzen. Is het ontbreken van een automatische scherpstelling een hindernis? En welke kansen bieden deze extreme groothoeken mij in mijn fotografie? Twee dozen die namens Zoom.nl thuis worden bezorgd moeten dat antwoord gaan geven.


Samyang 14 mm

Samyang 14 mm F2.8 ED AS IF UMC

Het eerste pakketje dat thuis wordt bezorgd bevat de Samyang 14 mm F2.8 ED AS IF UMC lens met Sony FE-mount. Een indrukwekkende rij afkortingen en indrukwekkend is de lens zelf ook. Ze is groot en zwaar, in een woord bijzonder robuust. De koepelvormige frontles maakt ook meteen indruk. Samyang produceert deze lens voor een groot aantal merken en vattingen en past de achterzijde van de lens daar op aan. In het geval van de E-vatting van Sony verlengt dat de lens en bereikt de lens een gewicht van 570 gram en een lengte van ruim 12 centimeter. De lens licht wel bijzonder prettig in de hand en is in evenwicht met mijn Sony A7.

De Samyang lens verzendt geen data naar mijn camera, het diafragma wordt dus niet vastgelegd. De camera bepaalt wel de benodigde sluitertijd en via focus peaking kan ik zien waar de scherpstelling plaatsvindt. De diafragmaring en de scherpstelring bevinden zich op een prettige plek en zijn fijn te bedienen. De beeldhoek is ruim 115 graden.


Voigtländer 15 mm

Voigtländer Super Wide-Heliar 15mm f/4.5 Aspherical III Lens

Een paar dagen later arriveert het tweede pakketje, met nadruk op "pakketje", met daarin de Voigtländerlens. De lens wint in ieder geval de prijs voor de meest aantrekkelijke naam. Qua specificaties geeft de Voigtländer 1 mm brandpuntsafstand toe op de Samyang en qua lichtsterkte 1 1/3 stop. In gewicht geeft de Voigtländer veel meer toe, namelijk 276 gram. Met zijn 294 gram en 6,7 cm lengte voelt deze lens na de Samyang bijna als een pancakelens. De beperkte afmeting en gewicht maken het een lens die je, wanneer je op reis gaat, makkelijk nog ergens tussenstopt, zonder dat je het verschil in gewicht echt merkt.

Doordat de lens specifiek voor Sony FE-vatting is gemaakt, geeft deze lens wel alle data door, diafragma, maar belangrijker nog, bij scherpstellen activeert de vergrotingsfunctie van de camera en kan naast de focus peaking op een klein deel van de foto exacter worden scherpgesteld. Bovendien wordt in de zoeker de gekozen scherpstelafstand zichtbaar.

De kleinere lens maakt dat er minder ruimte over blijft voor de scherpstel- en diafragmaring. De diafragmaring en scherpstelring zitten net omgekeerd als bij de meeste lenzen, dus de scherpstelring het dichtst bij de body en de diafragmaring het verst. Letterlijk het verst, want hij bevindt zich net achter de zonnekap. Omdat die laatste vrij klein is, is zeker in het begin groot dat je vinger in beeld komt bij het fotograferen.

Naar buiten met de lenzen

Met deze test wil ik geen uitgebreide technische test doen. Ik wil juist beide objectieven uitproberen in situaties waarin ik normaal ook zou fotograferen en zo vaststellen wat beide objectieven mij kunnen bieden. En zo gaan beide objectieven een aantal dagen mee op pad, naar de kermis, naar een nieuwe stadsontwikkeling in Sittard, naar de markt en naar Nationaal Park de Groote Peel voor een aantal landschapsfoto's.

In het begin is het fotograferen met een groothoeklens in deze brandpuntafstand wennen, zo anders is het perspectief. Waar mijn standaardzoom in 28 mm slechts een klein deel van een 90 meter hoge vrije val toren op de kermis weet vast te leggen, daar doet de 14 mm groothoek dat fluitend. De objectieven dwingen me dus om anders te gaan kijken. Het vraagt ook meer oog voor de compositie, als is het maar omdat ook lelijke en storende zaken dus minder makkelijk te vermijden zijn.
Stedelijk Museum 's Hertogenbosch, Samyang 14 mm, 1/20 sec, ISO 100 (foto: Erik Keulers)

Op de kermis en de markt

Beide lenzen hebben niet exact dezelfde leentermijn en zo kan het gebeuren dat ik de Samyang overdag uitprobeer op de kermis in Den Bosch en de Voigtlander overdag op de markt in Sittard. Gelukkig zijn de weersomstandigheden in beide gevallen redelijk gelijk. Het is voor mij de eerste kennismaking met deze forse groothoeken en dat valt niet tegen. Hoewel groothoeken de naam hebben onscherp te zijn in de hoeken valt mij dat nog reuze mee. Ook valt de vervorming mij nog mee, maar dat komt misschien ook omdat ik een fish eye gewend ben. De vrije val toren kent weinig vervorming.
Reuzenrad op Kermis Den Bosch, Samyang 14 mm, 1/50 sec, ISO 100 (foto: Erik Keulers)
Eendenvangen, Samyang 14mm, 1/10 sec, ISO 100 (foto: Erik Keulers)
Foto 8: Grijparmen, Samyang 14 mm, 1/4000 sec, ISO 800 (foto: Erik Keulers)

Wat erg plezierig is aan de Voigtlander is het feit dat de camera de scherpstelling uitgebreider ondersteunt dan bij de Samyang. Daardoor is het vrij eenvoudig om niet in het midden maar in een hoek op de voorgrond scherp te stellen. Zo wordt de marktkraam in de hoek de scherpe hoek, van waaruit de rest langzaam maar zeker vervaagd.

Minpunt van de Voigtlander is wel de afstand van de scherpstelring tot de voorkant van de lens. Omdat de lens erg compact is is dat zeer klein, met als resultaat dat regelmatig per ongeluk een vinger in de zoeker of op de foto opduikt...
Kaas en eieren op de markt in Sittard, Voigtländer 15 mm, f4.5, 1/80 sec, ISO 100 (foto: Erik Keulers)
Ingezoomd op de uien vooraan, Voigtländer 15 mm, f4.5, 1/125 sec, ISO 100 (foto: Erik Keulers)
Stoffen in soorten en maten, Voigtländer 15 mm, f8, 1/250 sec, ISO 100 (foto: Erik Keulers)

Stadsontwikkeling

Een forse groothoek, zoals beide lenzen hebben biedt mogelijkheden om straatgezichten royaal vast te leggen. Beide lenzen doen dan ook precies dat wanneer ik ze in het Ligne-project in Sittard uit probeer. Op het oog presteren beide lenzen prima. Pas in de nabewerking blijkt de weergave van de Voigtlander ook in de hoeken scherper. Wat moeilijk te zeggen is, is of de kwaliteit van de Samyang in de hoeken dus slechter is, of dat ik licht heb bewogen. Gezien het grotere gewicht van de Samyang is dat zeker niet uit te sluiten en in dit geval is de Voigtlander in ieder geval spekkoper. Is het niet vanwege de kwaliteit, dan helpt het gewicht om beter gebalanceerd uit de hand te fotograferen. Een statief had uiteraard uitkomst kunnen bieden om dit vraagstuk op te lossen, maar ik wil deze test fotograferen zoals ik dat altijd doe, en dat betekent met uitzondering van in het donker zonder statief.
De twee lenzen naast elkaar in nieuwbouwproject Ligne, Sittard. Samyang 14 mm, 1/50 sec, ISO 100; Voigtländer 15 mm, f8, 1/200 sec, ISO 100. (foto's: Erik Keulers)

Op de kermis in het donker

De kermis is altijd een wirwar van attracties en kramen. Met een standaardzoom lukt het vaak al niet om één attractie van dichtbij volledig vast te leggen. Voor beide groothoeklenzen is dat geen probleem. En zo bieden de lenzen de mogelijkheid om een overzicht van de kermis te geven in plaats van op een deel te focussen. Maar het geeft me ook de mogelijkheid om details weer te geven terwijl daarachter de kermis duidelijk zichtbaar blijft.
De groothoeklens geeft je de mogelijkheid om met "lagen"diepte aan te brengen. Samyang 14 mm, ½ sec, 100 mm (foto: Erik Keulers)
Graaien en draaien. Samyang 14 mm, 1/25 sec, ISO 100 (foto: Erik Keulers)
Pluche en adrenaline. Samyang 14 mm, ¼ sec, ISO 100 (foto: Erik Keulers)

Beide lenzen zijn prima bruikbaar op de kermis. Omdat het donker is wordt wel het scherpstellen met focus peaking iets moeilijker en dus verliest de Samyang terrein op de Voigtlander, die de volle instelcapaciteit van de Sony A7 benut. En dus kan ik ingezoomd scherp stellen en zeker in het donker is dat geen overbodige luxe.

Stroboscopisch plezier. Voigtlander 15 mm, f8, 1,6 sec, ISO 100 (foto: Erik Keulers)
Botsauto's. Voigtlander 15 mm, f16, 3 sec, ISO 100 (foto: Erik Keulers)
Bediening en attractie samen gevangen. Voigtlander 15 mm, f4.5, ½ sec, ISO 100 (foto: Erik Keulers)

De conclusie

Beide lenzen zijn betaalbaar en dat is zeker op de Sony FE-lijn geen overbodige luxe, wetende dat veel lenzen forse prijskaartjes kennen. Daarvoor doe je zeker concessies. De handmatige scherpstelling is er een van, maar misschien wel de minst belangrijke in de praktijk. Vooral de Voigtlander stelt erg makkelijk scherp omdat hij het hele arsenaal hulpmiddelen van de A7-serie weet te gebruiken. Voor wie per se autofocus wil is er sinds kort overigens ook een 14 mm lens van Samyang met autofocus. Ik heb deze lens zelf nog niet kunnen uit proberen.

Er zijn vast kwalitatief betere lenzen te krijgen, zoals de Loxia en Batislenzen van Zeiss. Maar daar hangt dan ook een heel ander prijskaartje aan. Beide lenzen leveren een goede prijs-kwaliteit verhouding, waarbij de Voigtlander een kleine voorsprong neemt.

Wat de Voigtlander voor mij uiteindelijk de winnaar maakt is zijn omvang en gewicht. De lens is dermate klein en licht dat het meenemen van deze lens op een reis nauwelijk leidt tot meer bagage, en dat is buitengewoon prettig. De Samyang steekt daar wat plomper tegenover, al komt dat ook doordat men een standaardlens heeft aangepast voor de E-mount. Op andere camera's is de lens beduidend compacter.
Groothoeklenzen verbreden letterlijk je beeld. De compactheid van de Voigtlander geeft voor mij de doorslag bij een keuze tussen deze twee lenzen. Voigtlander 15 mm, f.18, 1/30 sec, ISO 100 (foto: Erik Keulers)

Deze lenzen zijn zeker de moeite van het overwegen waard. Neem wel de tijd om ze uit te proberen, want zeker voor handmatige lenzen geldt dat het gevoel van een lens voor iedereen anders is.

Met dank aan Transcontinenta B.V. voor het beschikbaarstellen van de Samyang lens en Ringfoto Nederland voor het beschikbaar stellen van de Voigtländer lens.

avatar

Mijn naam is Erik Keulers. Sinds 2005 ben ik mij meer en meer gaan verdiepen in de fotografie. In de modelfotografie intrigeert me vooral de interactie en communicatie die nodig is om dé foto te maken. Naast modelfotografie hou ik me met portret-, reis-, wildlife-, natuur en straatfotografie. Ik maak gebruik van de Sony FE-mount, de Sony A7rII is mijn belangrijkste werktuig. Het vastleggen van pure beelden spreekt mij steeds meer aan. Daarom zie ik mijn interesse steeds meer verschuiven naar portretfotografie en documentaire fotografie. Ik vind het leuk onbekende gebieden van de fotografie te ontdekken en te experimenteren. Mijn eigen website www.erikkeulers.nl wordt nu opgebouwd.Daarnaast kun je mijn fotografie nu ook vinden op facebook: https://www.facebook.com/erikkeulersfotografie.

Reacties (2)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
robvankeulen op 30 november 2016 om 09:15

Beste Erik,
een mooie en duidelijke review. Het klinkt echter dat je niet weet dat je op iedere Sony A7 camera ook gewoon met een knopdruk kunt inzoomen op het scherp te stellen beeld. Alleen bij elektronische contacten op de vatting gaat dit altijd vanzelf. En dat kan soms zelfs hinderlijk zijn. Ik heb mijn A7 zo ingesteld dat ik door het indrukken van de kleine knop naast de ontspanknop kan inzoomen wanneer ik dat wil. Hierdoor wordt het feitelijk gebruiksgemak een stuk verhoogd. P.s. de nieuwe Samyang AF 14mm en de professionele Samyang XP 14mm F/2.4 hebben wel elektronische contacten.
groet rob.

erikfoto op 11 december 2016 om 13:56

Rob, zoals ik al schreef heb ik als beginnend gebruiker van manuele lenzen de test gedaan. De instelling die jij aangeeft heb ik inmiddels zelf ook gevonden Blijft voor mij wel het gemis van de electronische contacten staan. De nieuwe Samyang 14 mm met focus is uiteraard een grote stap vooruit!