Meld je gratis aan
Review: Zenit Helios 40-2 85mm F1,5 © zenit, helios, review

18 november 2017, 10:00

Als je op zoek bent naar het allerscherpste portretobjectief voor je body kun je eigenlijk nu wel stoppen met lezen.

Lees hier alles over de Lomography X Zenit Russar +

From russia with flare

Rusland staat niet alleen bekend om hun betoverende vrouwen en sterke wodka, er komen ook bijzondere objectieven vandaan. Die zijn overigens meestal verre van scherp en worden ook niet geroemd om hun natuurgetrouwe kleuren. Maar wel om hun erg aparte bokeh en romantische tekening. Fotografie is vooral een kunstvorm. Daarom hoef je niet altijd te gaan voor een één op één natuurgetrouwe reproductie van een portret. Sterker nog, je eigen persoonlijke interpretatie van het model wat je aan het schieten bent, geeft je opnames een eigen handtekening. Of dat nou met je standpunt, lichtgebruik of soort objectief doet.

Retro glaswerk

Het Russische merk Zenit heeft niet zo lang geleden de productie van de 40 2 85mm f1,5 weer nieuw leven ingeblazen. Het oude ontwerp heeft een nieuwe coating gekregen, maar het blijft vooral een kopie van de Zeiss Biotar uit de jaren 30 van de vorige eeuw.

Swirley bokeh

Het objectief is gebouwd als een tank, of zoals je wilt als een handgranaat. Zwaar en uiteraard niet stof-en spatwaterdicht. De achtergrondenscherpte is heel erg karakteristiek. Engelsen noemen het een 'swirley bokeh', in het Nederlands het beste omschreven als een ronddraaiende onscherpte. Nu valt er over smaak niet te twisten, en al zeker niet over schoonheid van deze bokeh. Je kunt er vooral van houden, of helemaal niet.

Het objectief is extreem gevoelig voor flare. Zodra er zonlicht in je glaswerk valt zie je meteen een warme flare over bijna het complete beeld spoelen. Bij een modern objectief zou die flare onacceptabel worden genoemd, hier is het één van de karakteristieke romantische eigenschappen. Vind je die flare iets te veel van het goede dan is het slim om er een zonnekap met een filtermaat van 67mm erbij bij te kopen.

Schilderachtig

Door die ronddraaiende onscherpte op de achtergrond ontstaat er een schilderachtige sfeer. De scherpte is, als je het vergelijkt met huidige moderne objectieven, verre van bijzonder hoog te noemen. En ook dat geeft een erg dromerige indruk. Die scherpte is trouwens voornamelijk in het centrum te vinden. Bij de sweet spot van dit objectief van f5,6 produceert het objectief trouwens best hele scherpe opnames, maar missen we weer vanwege het diafragmeren de typische bokeh op de achtergrond. Vaak is het schieten van opnames met F2,0 tot 2,8 een heel erg goede balans tussen redelijk goede scherpte in het centrum en een mooie bokeh.

Beperkingen

Dat stelt de fotograaf tot een paar keuzes. Omdat de 'scherpte' bij open diafragma's alleen maar in het cemtrum is te vinden zul je de ogen van je model ook echt redelijk in het midden van je beeld moeten plaatsen. Wil je het model wel scherp maar tegelijkertijd graag in de randen van je opnames hebben dan kan dat alleen door achteraf het beeld aan één kant flink te croppen.

De onscherpte en de swirley bokeh op de achtergrond is heel opvallend bij open diafragma's. Je zult dan dus ook gedwongen worden om als je dat effect wil bereiken om met volledig open diafragma te fotograferen. Omdat dit objectief volledig manueel is kan het scherpstellen je ook nog wat hoofdbrekens zorgen. Uiteraard kun je in je zoeker min of meer zien of je focuspunt scherp is. Heeft je camera 'live view' zet die dan volledig ingezoomd op 1:1 weergave zodat je heel nauwkeurig kunt scherpstellen. Sommige camera's hebben 'focus peaking' wat ook een erg handig hulpmiddel is bij het scherpstellen. Een paar keer droog oefenen is wel aan te raden voordat je een heel belangrijke shoot met dat objectief gaat plannen.

Diafragmeren gaat in een tweetrapsraket. Met de diafragmaring stel je eerst de door jou gewenste diafragma in. Omdat scherpstellen met bijvoorbeeld f 11 vanwege het donkere zoekerbeeld dan erg moeilijk is heeft Zenit een tweede ring ingebouwd waarmee je het objectief met een snelle beweging weer tot volle opening draait. Zo kun je scherp stellen en daarna snel het diafragma weer sluiten.

Kopen

Als je enthousiast in de Nederlandse winkels op zoek gaat naar dit objectief zul je teleurgesteld je speurtocht staken. Er is geen importeur en dat is voor veel winkeliers een reden om nee te verkopen. Je zult dus op e-bay moeten gaan snuffelen. Soms vind je er een paar die dan voor rond de 400 euro van eigenaar verwisselen. Daar komen dan wel verzendkosten, inklaringskosten en btw overheen. En dat kan onder aan de streep toch nog flink aantikken.

Ken je toevallig iemand die in Rusland woont, of er zo nu en dan op bezoek gaat dan ben je spekkoper. In Moskou lag dit Zenit Helios objectief voor maar 240 euro nieuw in de webshop. En omdat dit bedrag onder de belastingvrije voet van 420 euro ligt als je op Schiphol binnen komt, was dit exemplaar wat we hebben getest het absolute koopje van het jaar.

Plus- en minpunten
bijzondere ‘swirley’ bokeh bij volle opening
nostalgische onscherpte bij volle opening
romantische rendering van kleuren
goede prijs kwaliteitverhouding als je hem in Rusland kunt kopen
niet spatwaterdicht
handmatige focus en diafragma
moeilijk verkrijgbaar
zwaar

Beoordeling

Ergonomie
Functie
Snelheid
Beeldkwaliteit
Prijs/kwaliteit

Score: 7,5

Specificaties

    ModelZenit Helios 40-2 85mm F1,5
    Prijsop e-bay rond de € 400,- in de sovjetunie vanaf € 240,-
    LeverancierZenit, www.shop.zenit-foto.ru
    BrandspuntafstandFull frame gebruik 85mm Beeldhoek omgerekend bij APS-C gebruik: 127mm
    LichtsterkteF1,5
    Aantal diafragmalamellen10
    Objectiefconstructie6 elementen in 4 groepen
    Maximale reproductiemaatstaf0,15
    Optische beeldstabilisatienee
    Scherpstellenhandmatig, 80 cm tot oneindig
    Filtermaat67mm
    Gemaakt voor sensorformaatFull frame en APS-C
    BeschikbarevattingenCanon, Nikon, andere body’s met verkoopring naar M42 vatting
    Gewicht/ Afmetingen objectief800 gram/8,2x9,6cm

Reacties (5)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
Peter-D- op 22 november 2017 om 09:54

Het leek me wel wat deze lens voor de sfeer. Heb hem daarom enkele maanden geleden in huis gehaald maar moet hem nog eens echt gaan uitproberen, buiten de enkele foto's die ik ermee gemaakt heb.
Had 'em vanuit Moscow via Ebay voor rond de 300€ i.p.v. bovengenoemde 400..

ceesdejonge op 12 december 2017 om 11:53

Toen ik het artikel schreef lagen de prijzen op E-Bay van de nieuwe versie zo tussen de 350 en 450 euro inclusief verzendkosten. En dan komen de inklaringskosten, invoerrechten en btw er nog bij. Voor 300 euro had je dan een uitstekende deal

p9 op 20 november 2017 om 16:26

Ik ben gestopt met lezen ..wil de ultieme scherpte pakken

kb op 20 november 2017 om 12:49

dank voor het pracht artikel. ik werk veel met de Russen zoals Helios, Mir, en Peleng Industra en Jupiter

Peter-D- op 22 november 2017 om 09:57

mooi spul die oude dingen.