Upload jouw foto's
Fisheyelenzen

26 maart 2010, 10:59

Wie voor het eerst door een fisheyelens kijkt, ontdekt een nieuwe wereld. Door de extreme beeldhoek wordt alles wat recht is krom, terwijl het perspectief compleet uit z'n verband wordt gerukt. Is een fisheyelens nu alleen een leuke gimmick, of kun je er ook serieus mee werken? En natuurlijk: wat is er te koop en waar moet je bij aankoop op letten?

Foto's die met een fisheyelens gemaakt zijn, trekken al snel de aandacht. Door de extreme perspectiefvertekening ziet het beeld er heel anders uit dan normaal. Wat dichtbij is, wordt reusachtig groot, terwijl alles wat verder weg is, piepklein op de foto komt. De beeldhoek is gigantisch, met 180 graden zicht. Als je je beide armen naast je strekt, krijg je eenindruk van wat een dergelijke lens allemaal ziet: letterlijk de halve wereld. Niets of niemand binnen dat gebied ontsnapt aan de fisheyelens. Je moet zelfs oppassen dat je eigen voeten niet in beeld komen!

Alles wat dichtbij is wordt reusachtig groot. (Foto: Vliegert)

Waarom?

Rechte lijnen, bijvoorbeeld bij architectuur, worden krom. En bij een portret krijg je al gauw een lachspiegeleffect. Dit roept de vraag op wat het nut is van een fisheyelens. Wie zit er nu te wachten op dat soort vertekeningen?
Er zijn situaties waarin een dergelijk effect juist gewenst is. Je kunt een opvallende portretfoto maken door een staand model van bovenaf te fotograferen. Het gezicht lijkt dan heel groot en het lijf juist heel klein. Ook voor andere maffe foto's, zoals van dieren, kan het vreemde perspectief een pre zijn. Houd er wel rekening mee dat dergelijke vertekeningen niet bepaald flatteus zijn voor de geportretteerde. Als je iemand recht van voren fotografeert met een fisheye, krijgt die persoon een kokkerd van een neus en een onnatuurlijk smal gezicht. Niet iedereen zal daar blij mee zijn. Kruip dus niet al te dicht op je onderwerp, of vraag van tevoren toestemming voor jouw creatieve ingreep.
Het leuke van een fisheye is dat zo'n lens de creativiteit stimuleert. Je wordt geprikkeld om na te denken over je compositie en de gewenste mate van vertekening. Waarschijnlijk ontwikkel je een oog voor situaties waarin de specifieke eigenschappen van de fisheyelens optimaal tot hun recht komen. Leg hem bijvoorbeeld in de wasmachine en maak een zelfportret terwijl je in de trommel kijkt. Plaats hem in het kilometertellerpaneel in de auto (op eigen risico ...). Of fotografeer verlaten gebouwen en maak HDR-opnamen voor een dubbel bizar effect.

De beeldhoek is gigantisch, met 180 graden zicht. (Foto: Epo)

Professioneel gebruik

Fisheyelenzen zijn echter niet alleen bedoeld voor creatieve hobbyisten. Ze worden ook op verschillende vlakken professioneel ingezet, omdat ze mogelijkheden bieden die geen enkele andere lens heeft. Zo is een fisheyelens ideaal voor een overzichtsfoto van een groot terrein, waarbij je alles in beeld wilt. Ook bij allerlei soorten bewakingscamera's zijn fisheyes in trek. Maar ze lenen zich ook voor originele journalistieke portretten, waarbij één onderwerp of persoon op de voorgrond meer dan levensgroot afsteekt tegen de veel kleinere achtergrond.
Fisheyelenzen worden ook veel gebruikt op feesten. Je krijgt een groep mensen er probleemloos helemaal op, zelfs als je met de lens bijna tegen iemands neus staat. Bijkomend voordeel is dat de meeste fisheyes lichtsterk zijn, waardoor ze zich goed lenen voor binnenfotografie. Ze worden ook wel gebruikt voor het fotograferen van concerten. Je krijgt vanuit iedere positie de hele band in beeld, desnoods met de complete zaal vol publiek erbij. Als je de mogelijkheid hebt om echt dichtbij te komen, kun je bepaalde personen (zoals de zanger of gitarist) er extra uit laten springen. Een andere tak van sport waarin fisheyes gemeengoed zijn, is astrofotografie. Geen enkele andere lens is in staat om de sterrenhemel zo compleet in beeld te brengen. De enorme beeldhoek en de lichtsterkte maken de fisheye ideaal voor dit doel.

rue-mouffetardVoor een overzichtsfoto is een fisheyelens ideaal. (Foto: [urlx=http://fveer.zoom.nl/fveer[/urlx])

Wat?

Er zijn twee soorten fisheyelenzen: circulaire en diagonale. Bij circulaire lenzen worden niet alleen de onderwerpen vertekend, maar ook het beeld zelf. Bij de meest extreme soort krijg je een cirkelvormig beeld, terwijl de rest van het beeldoppervlak zwart blijft. Dat vindt lang niet iedereen mooi, maar het is wel de ultieme fisheye-look. Diagonale lenzen bestrijken het hele beeldoppervlak, al is het typische fisheye-effect daardoor minder. De foto's zijn over het algemeen bruikbaarder, doordat er meer pixels effectief worden benut. Ook kun je foto's met een dergelijke lens nog redelijk 'de-fishen', oftewel de vertekening (gedeeltelijk) softwarematig corrigeren. Je verliest daarbij wel een deel van de pixels aan de randen van de foto, maar het resultaat is best goed bruikbaar als alternatief voor een 'gewone' ultragroothoekopname.
Fisheyelenzen zijn oorspronkelijk ontwikkeld voor fullframe-camera's, zoals de Canon EOS 5D, de Nikon D700 en de Sony Alpha 900. Op een camera met aps-formaat sensor (zoals de Canon EOS 500D of Nikon D90) wordt de beeldhoek door de cropfactor een stuk kleiner, waardoor er bij een circulaire fisheye geen sprake meer is van een volledige cirkel. Gelukkig zijn er tegenwoordig ook speciale aps-versies voor consumentencamera's.
Fullframe-lenzen zijn in principe op alle typen camera's bruikbaar, zij het dat je dus in sommige gevallen een kleinere beeldhoek op de koop toe moet nemen. Een fisheyelens die is ontwikkeld voor aps-formaat sensoren is in principe niet geschikt voor een fullframe-camera. Je kijkt dan namelijk in het binnenwerk van de lens, en je foto krijgt extreem dikke zwarte randen. Bij circulaire fisheyes bedraagt de brandpuntsafstand meestal 8 mm voor fullframe- en 4,5 mm voor aps-formaat. Bij diagonale fisheyes wordt dat respectievelijk 15 à 16 en 10 mm.

Een fisheyelens stimuleert de creativiteit, zoals je hier kunt zien. (Foto: Robbie Hifi)

Waarvoor niet?

Hoewel creatieve fotografen terecht weinig van regeltjes moeten hebben, zijn er wel richtlijnen. In een aantal disciplines wordt het gebruik van een fisheyelens over het algemeen afgeraden. Allereerst architectuur. Met een fisheye blijft er geen rechte lijn meer over, waarvoor het resultaat heel anders oogt dan de werkelijkheid. Vertekening is in principe uit den boze als het om gebouwen gaat, omdat dit als lelijk wordt ervaren.
Ook voor landschappen zijn fisheyelenzen niet geschikt. Je krijgt weliswaar veel in beeld, maar de horizon is bijna niet recht te krijgen. Met beeldbewerkingssoftware kun je dit achteraf wel corrigeren, maar bij landschapsfotografie ligt het gebruik van een (super)groothoeklens meer voor de hand. Ten slotte wordt de lens weinig ingezet voor modelfotografie. Zowel fotografen als modellen willen graag dat gezichten zo natuurlijk mogelijk in beeld worden gebracht, met de juiste proporties. Vandaar dat veel portret- en modelfotografen zweren bij korte telelenzen, die zo goed als geen vertekening geven.

through-the-lensEen fisheye trekt het perspectief volledig uit zijn verband: alles dichtbij wordt groot en de rest klein. (Foto: yburger)

Weinig vertekening

Wil je met een extreme brandpunt zo min mogelijk vertekening? Houd je fisheye- of supergroothoeklens dan helemaal horizontaal. Als je de lens omhoog of omlaag richt, wordt de vertekening namelijk versterkt.

Een circulaire fisheye toont letterlijk een beeldcirkel. (Foto: Jascha_400D)

Waar?

Fisheyelenzen kun je bij de meeste fotowinkels kopen. Wel hebben de Nederlandse winkels vaak een beperkte voorraad en soms ook een beperkt aanbod. De bekende cameramerken als Canon, Nikon, Sony, Pentax en Olympus hebben allemaal fisheyes in het assortiment. Ook lenzenmaker Sigma kan vier verschillende types leveren. Er bestaat bovendien een 10-17 mm fisheyezoom voor aps-formaat. Deze lens wordt geproduceerd door Tokina, maar er is eveneens een Pentax-uitvoering.

Verder heb je nog een aantal minder bekende merken, die je veelal in buitenlandse winkels en op eBay aantreft. De Peleng (8 mm circulair) en Zenitar (16 mm diagonaal) zijn van Russische makelij en relatief gunstig geprijsd. Ook het Zuid-Koreaanse Samyang is in opkomst. Deze alternatieven hebben een vriendelijker prijskaartje, maar dat is niet voor niets. De lenzen hebben geen autofocusmotor en evenmin elektronische contacten. Het diafragma moet mechanisch op de lens worden ingesteld. Je kunt zulke lenzen dus alleen gebruiken in de M-stand (handmatige belichting), wat vooral voor minder ervaren fotografen een drempel kan zijn.

metro-parijsRechte lijnen, bijvoorbeeld bij architectuur, worden krom. (Foto: matuka)

Lenzenoverzicht

(let op: de vermelde prijzen zijn richtprijzen van februari 2010.)

  • Circulair
  • Sigma 8 mm F 3,5 (fullframe) --- € 730,-
  • Sigma 4,5 mm F 2,8 (aps-c) --- € 660,-
  • Samyang/Walimex 8 mm F 3,5 (fullframe) --- € 270,-
  • Peleng 8 mm F 3,5 (fullframe) --- € 280,-
  • Diagonaal
  • Canon 15 mm F 2,8 (fullframe) --- € 640,-
  • Sigma 10 mm F 2,8 (aps-c) --- € 600,-
  • Sigma 15 mm F 2,8 (fullframe) --- € 580,-
  • Sony 16 mm F 2,8 (fullframe) --- € 700,-
  • Nikon 10,5 mm F 2,8 (aps-c) --- € 630,-
  • Nikon 16 mm F 2,9 (fullframe) --- € 720,-
  • Olympus 8 mm F 3,5 (FourThirds) --- € 640,-
  • Tokina/Pentax 10-17 mm F 3,5 - 4,5 (aps-c) --- € 470,-
  • Zenitar 16 mm F 2,8 (fullframe) --- € 230,-

Met een fisheye blijft er geen rechte lijn meer over, waardoor het resultaat heel anders oogt dan de werkelijkheid. (Foto: matuka)

Reacties (5)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
yahergerry op 18 juli 2019 om 06:47

De beeldhoek is gigantisch, met 180 graden zicht.
-----------------------------------------
5161AGG Green 5161AGG LED 5161AGG Display 5161AGG
5161BGG LED 5161BGG Segment 5161BGG Green 5161BGG

piter85 op 8 mei 2019 om 10:16

The basic part of the magnetostrictive all kinds of sensor is the sensing element called the waveguide. The waveguide is made of ferromagnetic materials such as iron, nickel, cobalt and their alloys. The position magnet which is round in shape moves around this waveguide.

Initially when position has to be determined the Nagano keiki Pressure sensor electronics sends a current pulse called the interrogation pulse through the waveguide and starts the timer abs speed sensor . So a magnetic field is created around the waveguide. When the magnetic field of the position magnet interacts with the magnetic file around the waveguide a strain pulse is generated which travels at the speed of mazda 6 suction control valve on both sides. On one side this strain pulse is detected by the strain pulse detection system and then processed by the electronics and converted into electrical pulse suction control valve . The position is determined based on the time the strain pulse takes to Speed Sensor reach the strain pulse detection system. The un useful pulse which travels opposite Pressure Sensor the electronics is damped by damping module to prevent any interference by reflections from the waveguide tip.
Common Rail Pressure Sensor
Temperature Sensor
Fuel Metering Valve
Diesel Solenoid Valves

akkipanwar12 op 6 november 2018 om 16:42

When you are alone in the house and you are play the exited games on this time play mahjongg dimensions online you get the more interested games on this website if you are lover to enjoy the games.

fredscholte op 11 augustus 2018 om 15:22

Een tip voor de Leica, Panasonic en Olympus liefhebbers onder ons;

De fantastische Pixco 8mm Fish Eye f/3.8 CCTV Lens voor MFT/M43 met een prijs tussen de € 50,- en € 80,-. Verrassende kwaliteit. Als geintje gekocht, maar ik ben onder de indruk en het behoort nu tot mijn arsenaal.

Freddd op 22 oktober 2010 om 17:23

Nette uitleg omtrend dit onderwerp.
Met name circulaire en diagonale aspecten.

Ben zelf in het bezit van een diogonale fish op een crop camera.
Erg leuk om mee te spelen..