Upload jouw foto's
Fotodokter: Grijsfilters © waterval, fotodokter, grijsfilter

23 mei 2013, 11:43

Maak jij wel eens een foto die volgens jou beter had gekund maar weet je niet hoe? Vandaag behandelt de Fotodokter de vraag van Marcelle van Hengel.

De vraag:

Deze zomer wil ik in het mooie Noorwegen o.a. watervallen gaan fotograferen. Ik heb mij laten vertellen dat ik hiervoor het best een grijsfilter mee kan nemen. Hierdoor kan ik de belichting van bijvoorbeeld de lucht verminderen, waardoor ik langere sluitertijden kan gebruiken voor een mooie effecten van het vallende water.

Na enig speurwerk op het internet, merk ik dat ik vóór aanschaf nog wel wat advies kan gebruiken!
• Welke ND heb ik nodig?
• Kan ik het beste een variabele filter aanschaffen of losse voorzetfilters (d.m.v. een Cokin Filtersysteem?) Wat is het verschil hierin?
• Moet de uv-filter ook van mijn lens af bij het gebruik van een losse voorzetfilter?

Kunt u mij adviseren in mijn keuze en hierbij ook uitleggen hoe ik de filter moet gebruiken?


Foto: waterkracht II (marbraam)
Tip: Door de foto iets over te belichten kun je een nog langere sluitertijd realiseren. Dit kun je dan later weer via beeldbewerking corrigeren. Let wel op: een uitgebeten lucht is niet meer te 'repareren'.

Grijsfilters

In de meeste situaties zijn snelle sluitertijden een pré. Echter kan bewegingsonscherpte ook heel mooi zijn, zoals bij een waterval. Het water wordt dan een zijdezacht waas. Om dit effect te bereiken moet je een lange sluitertijd gebruiken. Dit lijkt onmogelijk overdag uit te voeren. Door het vele daglicht krijg je met een lage ISO-waarde en een kleine lensopening nog steeds een relatief korte sluitertijd. De oplossing is een Neutral Density- of ND-filter, ook wel grijsfilter genoemd.
Dit stukje donker glas dat een deel van het licht tegenhoudt werkt simpel maar effectief. Zie het als een zonnebril voor je objectief. Je maakt de wereld een beetje donkerder zodat je een langere sluitertijd kunt gebruiken. De meest gebruikte filters komen voor in sterktes van 1 tot 3 'stops'. Eén stop verschil betekent al een tweemaal zo lange sluitertijd.

Filterhouders

Je hebt ronde en vierkante filters. De ronde schroef je rechtstreeks op de lens. Let daarvoor op dat je de juiste filtermaat koopt. Dat staat aangegeven op je objectief met een aantal mm. Je hebt filters van 52mm, 55mm, 58 mm en nog veel meer.
Voor een vierkant filter heb je een speciale filterhouder nodig. Het voordeel van deze constructie zit vooral in de verloopfilters. Hierbij verloopt een filter van licht naar donker. Zo kun je er bijvoorbeeld voor zorgen dat alleen het licht van de lucht kunt tegenhouden. Met een filterhouder kun je het filter naar boven of beneden verschuiven. Een nadeel van een filterhouder is dat er geen zonnekap meer op de lens past.

Vierkant filtersysteem met een grijsverloopfilter. Je kunt in dit systeem makkelijk je horizon kiezen en het filter verschuiven.

Aantal stops

Er zijn dus verschillende mogelijkheden waaruit je kunt kiezen. Het eerste wat je moet bepalen is welk resultaat je wilt verkrijgen. Hoe hoger het aantal stops, hoe langer de sluitertijd. Naarmate de sluitertijd langer wordt, zal er meer beweging worden weergegeven. Het is dus een kwestie van smaak voor welk aantal stops je kiest.
Hier een klein hulpmiddel:
• 1 stop ND geeft 2 keer langere sluitertijden
• 2 stops 4 keer
• 3 stops 8 keer
• 5 stops 32 keer
• 6 stops 64 keer
• 10 stops 1024 keer
• 11 stops 2048 keer

Variabel ND-Filter of Big stopper

Voor het creëren van een duidelijk zichtbaar effect moet je al snel boven de 3 stops gaan zitten. Hierbij kun je kiezen tussen een Variabel ND filter of een Big Stopper.

Variabel ND-filter
Wil je een beetje flexibel met grijsfilters werken, dan heb je al snel een handvol van nodig. Omdat het licht altijd anders is en je niet altijd hetzelfde effect wilt hebben, heb je een lichtdemping 'op maat' nodig. In dit geval kun je een variabel ND-filter gebruiken. Een variabel ND-filter bestaat uit twee polarisatiefilters op elkaar die je kunt draaien. Door de wisselende stand van de twee schrijven is de lichtdoorlating variabel. In de laagste stand neemt het filter twee stops licht weg, in de hoogste stand wel acht. Afhankelijk van wat je wilt vastleggen kun je zelf kiezen hoeveel stops licht je wegneemt, en daarmee hoe lang je sluitertijd is.

Big Stopper
Een extreme vorm van het ND-filter is de Big Stopper. Dit filter houdt maar liefst 10 stops licht tegen. Door de 10 stops kan er met een veel langere sluitertijd gewerkt worden Een sluitertijd van bijvoorbeeld 1/250s wordt met het filter een sluitertijd van wel 4 seconden.
Voor- en nadelen
Beide filters hebben zowel voordelen als nadelen. Met een Big Stopper weet je zeker dat de sluitertijd lang genoeg is, ook als de zon vel schijnt. Echter moet je er rekening mee houden dat je niet meer door je zoeker het beeld kan zien. Hierdoor moet je van tevoren de instellingen en compositie bepalen. Daarnaast zal de Big Stopper op een bewolkte dag te donker zijn.
Het variabele ND-filter biedt dan de mogelijkheid een lichtere stand te kiezen. Je hebt meer flexibiliteit en kan spelen met het licht in je omgeving. Daarnaast is de aanschaf van een variabel filter soms goedkoper dan de aanschaf van 2 of 3 normale grijsfilters. Het nadeel van deze filters is dat je verschil in dekking kan krijgen bij een groothoekobjectief. Daarnaast vergroot het gebruik van meerdere filters de kans op lensflare. Het is daarom ook aan te raden het uv-filter achter wegen te laten bij het gebruik van filters.


Zelf insturen?

Kleuren sprankelen te weinig, de belichting kan beter, de compositie strakker? Heb jij een foto die je wil verbeteren maar je weet niet hoe? Stuur hem in en de Fotodokter legt de vinger op de zere plek, stelt een diagnose en geeft tips voor verbetering. Insturen kan via een mail naar redactie@zoom.nl. Stuur in de mail de link van de foto op Zoom.nl en stel je vraag aan de Fotodokter.

Reacties (10)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
martinnauta op 3 juni 2015 om 22:58


Mooi helder stuk over grijsfilters, voor en nadelen en de verschillen tussen variabel ND filter en Big Stopper! Bedankt!

hmeeuwes op 21 december 2013 om 19:02

Leerzame uitleg, daar kan ik wat mee
Wil namelijk ook wel eens dit soort opnames gaan proberen.
Je ziet zoveel mooie foto's op zoom passeren met deze zachte uitstraling water maar ook van luchten.
Gr Henk