Upload jouw foto's
Eerste stap in nachtfotografie © Nachtfotografie, workshop, nacht van de nacht, blog, Edwin van Alfen

20 december 2013, 16:00

Fotograferen in de nacht vereist een speciale techniek. Edwin van Alfen volgt een cursus Nachtfotografie en deelt zijn ervaring.

Cursus Nachtfotografie

Op 26 oktober werd op het Kootwijkerzand in het kader van de Nacht van de Nacht een cursus nachtfotografie gegeven door natuurfotograaf Johan van der Wielen. Samen met 49 andere cursisten werd ik d.m.v. 1,5 uur theorie klaar gestoomd om het geleerde in de praktijk toe te passen.

De Nacht van de Nacht

Nederland is een van de meest verlichte landen ter wereld. Ieder jaar worden er miljoenen euro's verspild door inefficiënte verlichting. Veel lichtbronnen veroorzaken stoorlicht dat daarmee zijn doel niet bereikt. Ook de verlichting in de glastuinbouw, sportveldverlichting, skybeamers, sierverlichting, terreinverlichting en reclameverlichting zijn bronnen van lichthinder. Behalve de mensen hebben ook dieren en planten last van te veel licht en is het belangrijk dat de nachten duister blijven. Te veel licht verstoort het bioritme van allerlei organismen en kan een heel ecosysteem ontwrichten. Om de schoonheid van de nacht te benadrukken en aandacht te vragen voor de gevolgen van lichthinder, organiseren de Natuur- en Milieufederaties jaarlijks de Nacht van de Nacht.

Theorie

Om 14.45 uur werden we verwacht in de werkschuur van Staatsbosbeheer in Kootwijk en klokslag 15.00 uur begon Johan van der Wielen met een 1,5 uur durend theoretisch gedeelte. Sluitertijd, diafragma, scherpstellen, iso en vanzelfsprekend het gebruik van een degelijk statief kwamen uitgebreid aan bod. Aan de hand van foto's werden de verschillen in instellingen getoond. Lekker duidelijk en schitterend om te zien. De 1,5 uur zijn omgevlogen en het was tijd om naar Radio Kootwijk te rijden voor de praktijk.

Zorg dat je voor zonsondergang op de locatie bent, dan heb je tijd om alles goed in te stellen.

Praktijk

Het verzamelpunt voor de praktijk was Radio Kootwijk. Bij het voormalig zendgebouw waren al vele amateurfotografen bezig om de prachtige zonsondergang op de gevoelige plaat vast te leggen. Tegen 19.00 uur kregen we nog wat laatste instructies en werd de wandeling naar het Kootwijkerzand ingezet. Dit grootste stuifzandgebied van Europa is maar liefst 700 hectare groot! Na ruim een half uur waren we op plaats van bestemming. Inmiddels was het helemaal donker en ging een ieder aan de slag. Ik zocht zelf een nog iets rustiger plekje op want met 50 man bij elkaar is wel heel erg druk. Nadat het statief opgezet was, kon ik de camera instellen. De autofocus werd uitgeschakeld en de sluitertijd en diafragma ingesteld. Door de zoeker zag je werkelijk helemaal niets en dus moest de camera op gevoel ingesteld worden. Na iedere opname de camera een beetje bijstellen totdat de ideale foto op het display verschijnt. Van de 84 foto's die ik genomen heb zijn er maar heel weinig redelijk tot goed gelukt, zo moeilijk vond ik het! Met een iso van 1600, diafragma F3.5 tot 4 en sluitertijd van 10 tot 15 seconden werden er toch wel een paar leuke foto's gemaakt. Heel bijzonder dat de foto's een ander beeld geven als wat je met eigen ogen ziet. In het zwart van de nacht blijk je met de juiste instellingen een prima foto te kunnen maken. Scherpstellen blijkt toch wel lastig te zijn op een klein scherm en ook dat is uitproberen. Achteraf bleek dat ik beter de liveview functie had kunnen gebruiken om scherp te stellen. In klein formaat zien de foto's er wel aardig uit, maar uitvergroot zie je toch wel de nodige onscherpte!

Je kunt beter de iso waarde laag houden anders krijg je veel ruis.

Conclusie

Deze cursus was een geweldige belevenis. Het was ontzettend leuk om te doen maar nachtfotografie is oh zo moeilijk! Hoewel ik het idee had dat dit niet mijn ding was begon het bij het zien van de foto's op de computer wel weer te kriebelen. Er valt nog een hoop te verbeteren. Voor een goede compositie is voor mij als beginnend amateurfotograaf één avondje Nacht van de Nacht niet genoeg! Gelukkig is inmiddels de nachten lang en kunnen we steeds eerder op pad voor nachtfotografie.

Scherpstellen in het donker is lastig. Omdat je camera licht nodig heeft om te focussen, kun je in het donker beter handmatig scherpstellen. Zoom na het fotograferen in op je scherm om te kijken of het ook echt scherp is.

Meer weten?

Een cursus is handig omdat je het geleerde direct in praktijk kunt brengen. Maar je kunt je ook goed inlezen. Wil je meer weten over nachtfotografie, lees ook deze artikelen op Zoom.nl:
De eerste hulp bij nachtfotografie van de Fotodokter.
Of heb je iets meer tijd, lees deze uitgebreide basiscursus.
En in deze korte video kun je zien welke instellingen fotograaf Marcel Scholing gebruikt tijdens nachtfotografie in Berlijn.

Wie is deze auteur?
Ik ben Edwin van Alfen en sinds kort met fotografie bezig. Ik ben in het bezit van een tweedehands Sony Alpha a330 met Tamron 18-200mm lens. Wat mij het meeste aanspreekt is natuurfotografie. Dit doe ik in combinatie met mijn andere hobby geocaching. Sommige foto's plaats ik op Zoom.nl. De geocaches die ik heb bezocht houd ik bij in een blog.

Alle blogs geschreven door Edwin van Alfen vind je hier.

Reacties (9)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
havdwater op 5 januari 2014 om 13:24

Edwin,
bedankt voor het delen van je ervaringen.

majvangooreg op 1 januari 2014 om 21:57

leerzaam

willemgeorge op 31 december 2013 om 21:38

mooie composities, en het zijn jouw opnames zo als jij ze beleeft en voorts ben ik het helemaal eens wat idemi
opmerkt wat betreft de reactie van onze mede zoom genoten, maar stoor je er niet aan, dat je geen reactie krijgt, fotografie is je eigen beleving en emotie.

nic0312 op 31 december 2013 om 21:08

Hallo Edwin,
Nachtfotografie is een hele leuke bezigheid en ja, iedere discipline vergt oefening.
Ik stel bij nachtfoto's handmatig scherp. Je kan de instelring bijna tot aan het "oneindig"teken (liggende 8) draaien want dat wat je fotografeert is vaak ver weg, zoals sterren.
Wat ik mis in je verhaal maar wel van belang is is dat je de stabilisatie van je lens/toestel uit zet. De stabilisatie gaat erg hard werken op een statief en dat scheelt misschien in je scherpte.
Een hoog ISO verhoogt je sluitertijd maar brengt ook weer ruis met zich mee (maar dat geef je zelf ook al aan...)
Heel veel plezier met het ontdekken van nachtfotografie en fotografie in algemeenheid!

bentink op 31 december 2013 om 10:01

Hoi Edwin, een leuk artikel. maar misschien iets om ook even bij stil te staan met nachtfotografie, en ik weet niet of dat tijdens de cursus ook besproken wordt, maar dat is ons oog, ik had in het verleden vaak onscherpe foto's, terwijl ik overtuigd was van een goed scherp ingestelde camera. Het probleem verdween na aanschaf van een bril. Uiteindelijk stelde ik scherp op een oog met een flinke afwijking, je ziet dan de sterretjes als mooie puntjes, terwijl ze het eigenlijk niet zijn, mijn tip is dan ook, stel scherp op autofocus, zoek hiervoor een felle pit aan de hemel, zet dan pas de lens op handmatig scherpstellen.
Groet Willem

havdwater op 5 januari 2014 om 13:19

Bedankt voor deze tip.
Op deze wijze heb ik nooit stilgestaan bij invloed van de afwijking van mijn ogen. Als de autofocus niet goed werkt doe ik zelfs regelmatig mij bril af om scherp te zien, ook bij het gebruik van live view.

idemi op 31 december 2013 om 09:15

Hallo Edwin,

Dank je voor jouw bijdrage en het delen van je kennis. Het lijkt me inderdaad lastig om goed scherp te stellen in de natuur als ik je foto's zo bekijk. In de stad heb je altijd wel een plek waar iets of wat contrast is om dit te gebruiken. Vooral de eerste foto is erg mooi.

Verder ben ik het helemaal met je reactie eens dat je als nieuwkomer op Zoom.nl maar erg weinig response krijgt op de foto's die je plaatst. Bij veel nieuwkomers zie ik veel goede foto's waar zelden op gereageerd wordt. Helaas is ook het omgekeerde het geval. Van mensen die langer op Zoom.nl zitten waar veel en vaak positief gereageerd wordt op foto's welke helemaal niet zo geweldig zijn. Naar mijn idee meer om de naam van de fotograaf. Erg jammer.

Met vriendelijke groetjes, Dennis

edwinvanalfen op 22 december 2013 om 22:07

Daan dank voor je bericht. Erg leuk om te lezen dat er mooie resultaten bij zitten. Vooralsnog fotografeer ik vrij veel van alles wat. De foto's plaats ik dan op Zoom met de hoop dat er veel op gereageerd wordt. Uit het commentaar probeer ik dan het positieve eruit te halen om mezelf te verbeteren!! Maar helaas worden de foto's nog niet zo heel veel bekeken waardoor ook de reaktie's vaak uitblijven! Over ruim een maand volg ik een cursus creatief flitsen. Wie weet verschijnt die ook op Zoom.

Groetjes Edwin van Alfen

daan de vos op 21 december 2013 om 08:49

Je hebt een leuk stukje geschreven Edwin. Elke discipline in de fotografie heeft zijn tijd en oefening nodig met veel vallen en opstaan. Vind dat je hier al mooie resultaten laat zien.

gr Daan