Upload jouw foto's
Fotodokter: HDR © fotodokter, nachtfotografie, hdr

24 maart 2014, 14:00

Maak jij wel eens een foto die volgens jou beter had gekund maar weet je niet hoe? Vandaag behandelt de Fotodokter de vraag van Hanneke de Vries over hdr.

De vraag

"Om de sterrenhemel en het licht van de kerk in balans te krijgen is niet zo makkelijk gedaan vind ik. Het ziet er wel aardig uit, maar nu komt er weer teveel licht van de straatlantaarns af. Hoe kan dit beter?"


(foto: hannekekoning)

De behandeling van de fotodokter

Hanneke heeft een goede en scherpe nachtfoto gemaakt. Alleen geeft ze zelf al aan dat de schijnende lichten te veel aanwezig zijn. Dit komt door het hoge contrast van de foto. De kerk en omgeving is donker, maar de lichten schijnen fel. Het verschil in licht is te groot voor de camera om goed vast te leggen. Iets is dus altijd onder- of overbelicht. Om beide delen toch goed belicht te krijgen kun je uitwijken naar hdr.

HDR

HDR staat voor High Dynamic Range (letterlijk vertaald: hoog dynamisch bereik). Elke camerasensor heeft namelijk een beperkt dynamisch bereik, kleiner dan dat van het menselijk oog. Het dynamisch bereik is het gebied tussen licht en donker dat kan worden weergegeven. Wat daarbuiten valt, wordt wit respectievelijk zwart zonder enige doortekening. Hoe groter het dynamisch bereik van je sensor, hoe groter het contrast dat je kunt vastleggen in één opname.


Bij een HDR foto heb je een hoog dynamisch bereik waardoor de ramen niet overbelicht zijn, maar je ook alle details van buiten ziet. (foto: ebarriton)

Om een HDR foto te creëren moet je meerdere foto's maken met verschillende belichtingstijden. Maak bijvoorbeeld drie foto's met een belichtingscorrectie van -2, 0 en +2. Meer foto's mag natuurlijk ook. Let op dat iedere foto een ander deel goed belicht: de donkere delen, de lichte delen en een belichting daartussen. Omdat de drie foto's identiek moeten zijn is het handigst om vanaf statief te werken. Dan verander je de belichting door middel van je sluitertijd. Als je het diafragma aanpast krijg je namelijk verschillende scherptedieptes. Het is aan te raden om handmatig scherp te stellen zodat je zeker weet dat elke foto dezelfde scherpte heeft. De foto's moeten qua compositie identiek aan elkaar zijn. Ook een afstandsbediening is handig om bewegingsonscherpte op de foto's te voorkomen.

Foto's samenvoegen

Nu is het een kwestie van de 3 verschillend belichte foto's samen te voegen. Zo zullen de lichten in de foto van Hanneke niet meer zo hard en uitgebeten zijn. Het samenvoegen van de foto's doe je met software op je computer. De bekende HDR-programma's zijn betaald, denk aan Photomatix Pro, HDR Darkroom en HDR Expose. Er zijn ook een aantal gratis programma's: Luminance HDR 2.4.0, Picturenaut en Gimp hdr. Tot slot kun je In Adobe Photoshop vanaf CS5 via Bestand - Automatisch - Samenvoegen tot HDR de foto's samenvoegen.

Tonemapping

Het HDR-bestand dat je nu hebt, is niet het eindresultaat maar een tussenfase. Door gebruik te maken van tonemapping, kom je tot het gewenste resultaat. Iedere camera, scanner of ander medium dat een beeld kan vastleggen of weergeven, heeft een eigen dynamisch bereik. Ook je monitor kan slechts een beperkt contrast weergeven. Een HDR-bestand bevat 32 bits aan informatie per pixel. Dit kan niet zomaar op je monitor getoond worden. Om de HDR-afbeelding bruikbaar te maken, moet deze eerst weer teruggeschaald worden tot een normale 8 bits afbeelding. Dit terugschalen wordt tonemapping genoemd.

In deze HDR nachtfoto zie je dat alle delen goed belicht zijn. Foto: sicilian

Blauwe kwartier

Hanneke kreeg de foto niet goed belicht omdat het contrast tussen licht en donker te groot is. Een tip om het contrast te verminderen is om eerder op de avond te fotograferen, tijdens het blauwe kwartier/uur. Dit is net na de zon ondergaat. De lucht is nog prachtig blauw en in tegenstelling tot later in de nacht is het contrast tussen de lampen in gebouwen en op straat minder groot. Dit maakt de belichting ideaal voor architectuurfotografie in de avond.


Tijdens het blauwe kwartiertje zorgt de blauwe lucht voor minder contrast rond de gebouwrand. (foto: janjonas)

Overige tips voor HDR

  • Veel camera's hebben een automatische HDR-stand die zelf drie verschillende belichtingen samenvoegt tot een jpg-foto. Hierbij heb je geen invloed op de belichting. Voor een optimaal resultaat maak je zelf de foto's en voeg je deze later samen.
  • Met de functie 'auto exposure braketing' maakt je camera automatisch verschillende belichtingsfoto's.
  • Fotografeer in RAW-formaat om zo veel mogelijk informatie te behouden.
  • Om zo weinig mogelijk verschil in de foto's te krijgen kun je het beste de foto's geheel handmatig maken: stel handmatig scherp, stel de witbalans in en gebruik een vast diafragma.
  • Het is raadzaam om de beeldstabilisatie uit te zetten. Omdat je camera stabiel op een statief staat zijn er geen bewegingen. De beeldstabilisatie zorgt dan juist voor bewegingsonscherpte.
  • Probeer de nabewerking minimaal te houden. Je krijgt al snel een overdreven HDR-effect wat een onrealistisch resultaat levert.
  • Lukt het niet om in het donker scherp te stellen? Lees de tips van deze Fotodokter over nachtfotografie nog eens door.

ZELF INSTUREN?

Kleuren sprankelen te weinig, de belichting kan beter, de compositie strakker? Heb jij een foto die je wil verbeteren, maar je weet niet hoe? Stuur hem in en de Fotodokter legt de vinger op de zere plek, stelt een diagnose en geeft tips voor verbetering. Insturen kan via een mail naar redactie@zoom.nl. Stuur in de mail de link van de foto op Zoom.nl en stel je vraag aan de Fotodokter.

Reacties (2)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
IrisBoender op 18 mei 2014 om 13:43

Beste fotodokter,

door dit artikel ben ik gisteravond gaan proberen om HDR foto's te maken. Nu blijkt dat mijn foto's -2.0 en 0.0 gelukt zijn, alleen de +2.0 is +0.33 geworden. Ik heb op de Samsung NX200 wel de instellingen zo gezet dat deze -2.0, 0.0, +2.0 moeten.
Weet u hoe dit komt en hoe ik dit in de toekomst kan voorkomen?

Groetjes,
Iris Boender

HannekeKoning op 24 maart 2014 om 17:38

Beste fotodokter, bedankt voor het behandelen van mijn foto! Ik ben nog niet zo thuis in het creëren van HDR fotografie, maar zal mij hier zeker in gaan verdiepen. Goede tip van u om eerder in de avond te gaan fotograferen.
Nogmaals erg bedankt.

M.v.g. Hanneke de Vries-Koning