Upload jouw foto's
Workshop Paint.NET © Paint.NET, software, workshop, bewerkingsprogramma

13 augustus 2014, 21:38

Wil je geen duur en ingewikkeld fotobewerkingsprogramma aanschaffen maar heeft het oude trouwe Paint veel te weinig mogelijkheden om je vooruit te helpen? Dan is het gratis Paint.NET een uitstekende oplossing.

Nederlandse vertaling downloaden

In het forum van Paint.NET kunt u een Nederlandse vertaling downloaden. In de screenshots en in de rest van de tekst hebben we echter de Engelstalige versie gebruikt, omdat ten tijde van het schrijven van dit artikel nog geen NL-versie beschikbaar was.

Aan de slag

1. Tien delen

De interface van het programma bestaat uit tien belangrijke delen. In de titelbalk (1) lees je de naam van het bestand. Daaronder staan het menu (2) en de knoppenbalk (3). Rechts bovenaan zie je miniaturen van de afbeeldingen die geopend (4) zijn. Centraal staat natuurlijk het werkvlak (5). De gereedschapsbalk (6) is zwevend, je kunt die dus naar een andere plaats slepen. In de kleurenkiezer (7) selecteer je voorgrond- en achtergrondkleur. Je beschikt tevens over een geschiedenis (8) en over een palet voor de lagen (9). In de statusbalk (10) onderaan krijg je informatie over iedere optie.

2. Gereedschapsbalk

In de gereedschapsbalk vind je 22 gereedschappen waarvan de meeste vertrouwd overkomen. Wanneer je een bepaald gereedschap selecteert, verschijnen bovenaan in de optiebalk de instellingen die je voor dat gereedschap kunt gebruiken. Bij sommige gereedschappen verschijnt in de optiebalk het verwante gereedschap. Klik je bijvoorbeeld op het ovaal selectiegereedschap, dan kun je in de optiebalk ook het rechthoekig selectiegereedschap aanduiden. Om over meer werkruimte te beschikken, kun je de gereedschapsbalk wegklikken. Met F5 staat hij er ogenblikkelijk weer.

3. Bestanden openen

Via het menu File open en creëer je bestanden. De miniaturen van geopende bestanden verschijnen rechtsboven, de sterretjes markeren de afbeeldingen die je hebt gewijzigd, maar die je nog niet hebt bewaard. Wanneer je met de muisaanwijzer over zo'n miniatuur gaat, verschijnt het sluitvak. Hiermee sluit je niet alleen het miniatuur maar ook het geopende bestand. Via New / Open recent kun je de laatste acht geopende bestanden bereiken. Je kunt tevens bestanden rechtstreeks vanaf de camera of scanner openen. Daarvoor gebruik je de opdracht New / Acquire / From Scanner of Camera.

Foto's optimaliseren

1. Helderheid

Soms lijkt het alsof er een grijze zweem over een foto hangt. Dat is het signaal om de helderheid aan te passen. Dit kan op verschillende manieren. De meest eenvoudige manier is de opdracht Adjustments / Auto-Level. Hierbij zoekt het programma het witpunt en het zwartpunt en zal het op basis van een eigen analyse de helderheid trachten te verbeteren. Verstandiger is echter meestal de opdracht Adjustments / Levels. Gebruik eerst de knop Auto. Dan gebeurt hetzelfde als bij Auto-Level, met het verschil dat je de autocorrectie nog met de schuifjes Input en Output kunt fijnregelen.

2. Curven

Het contrast kun je het beste verbeteren met curven. Je bereikt die via Adjustments / Curves. Zorg dat de instelling Luminosity (helderheid) actief is. Je ziet de curve nu als een hellende lijn. Die loopt van linksonder (de lichtste waarden) tot rechtsboven (de donkerste waarden). Klik zoals in deze schermafbeelding op een derde van de bovenste waarde en trek de curve iets naar boven. Doe het tegenovergestelde voor de heldere waarden. Zodoende vormt de curve een zachtglooiende S-vorm. Hiermee heb je aangegeven dat de schaduwen dieper moeten worden en de lichte waarden helderder.

3. Kleurtoon en verzadiging

Een oude indianentruc om uw foto's nog pakkender te maken is het opdrijven van de kleurverzadiging. Ga naar Adjustments / Hue/Saturation. In dit regelvenster zie je drie regelaars staan: Hue (kleurtoon), Saturation (verzadiging) en Lightness (lichtsterkte). Klik op het middelste schuifje en beweeg dit naar rechts. Alle kleuren worden dieper en levendiger door deze ingreep. Met de schuifjes Hue en Lightness hoef je in principe niets te doen. Tenzij je het beeld expliciet een kleurzweem wilt geven, dan kun je met Hue de gepaste tint zoeken.

4. Uitsnijden en rode oogjes

Voor uitsnijden is geen apart gereedschap, maar het kan wel: gewoon met behulp van het rechthoekig selectiegereedschap. Sleep een selectie over de foto en kies Image / Crop to selection. Je foto wordt bijgesneden. Voor het probleem van rode ogen is er een filter. Zoom in op de ogen met Ctrl++(plus) Selecteer een oog en ga naar Effects / Photo / Red Eye Removal. Versleep de schuifjes Tolerance en Saturation percentage tot de oogpupil de gewenste tint heeft en klik op OK. De instellingen blijven bewaard zodat je ze op dezelfde manier kunt toepassen op het andere oog.

5. Objecten wegklonen

Het kloonstempel is gemaakt om objecten te vervangen door een achtergrond. Wij vervangen het bootje door water. Klik daartoe eerst in de gereedschapsbalk op het kloonstempel. Daarna is het belangrijk dat je een behoorlijke penseelbreedte selecteert in de optiebalk. In dit voorbeeld gebruikten we een breedte van 100 pixels. Vervolgens houd je de Ctrl-toets ingedrukt en je klikt ergens op een brongebied. Hier is dat het water. Je laat de Ctrl-toets los en klikt daarna op het object dat je wilt verwijderen. Het object wordt nu vervangen.

6. Verscherpen

Voordat je scherpte gaat toevoegen, moet je eerst de scherpte op de juiste manier beoordelen, hiervoor moet je inzoomen tot 100%. 100% betekent dat één beeldpuntje van je digitale foto precies overeenkomt met één beeldpuntje van het scherm. In de knoppenbalk zet je het zoompercentage dus op 100%. Daarna gebruik je Effects / Photo / Sharpen. Dit filter werkt erg rechttoe rechtaan. Verschuif de regelaar Amount tot je helemaal tevreden bent en wacht eventjes tot het beeld opnieuw is berekend. Klik ten slotte op OK.

Creatief met selecties

1. Selectiegereedschappen

Paint.NET beschikt over vier selectiegereedschappen: Rectangle Select om rechthoeken te selecteren, Lasso Select om handmatig met de lasso te selecteren, Elipse Select om ovale selecties te maken en Magic Wand (toverstafje) waarmee je op basis van kleurovereenkomst selecteert. Om selecties bij elkaar op te tellen selecteer je eerst een gebied, druk je de Shift-toets in en selecteert dan een tweede gebied. Het resultaat is de samengestelde selectie van de eerste en tweede selectie. Om selecties van elkaar af te trekken druk je op de Alt-toets in plaats van op de Shift-toets.

2. Selectie-effecten

Om verzorgde montages te maken zul je vaak de selectierand moeten verzachten. Zoals je Paint.NET downloadt, beschikt het programma echter niet over een doezelaar. Je kunt dit gereedschap wel toevoegen als plug-in. Sluit het programma even af. Surf naar Paint.Net. Open daar het mapje Selection en download Feather Selection. Feather is het Engelse woord voor doezelen. Kopieer het bestand SelectionTools.dll en plak het in C:\Program Files/Paint.Net/Effects en start Paint.NET opnieuw. Voortaan beschik je over drie extra selectie-instellingen via Effects / Selection.

3. Artistieke effecten

Het aantal artistieke effecten is beperkt, maar ook hiervoor zijn plug-ins beschikbaar. De effecten die aanwezig zijn, zijn te vinden via Effects / Artistic. Bij Pencil Sketch krijg je als het ware een potloodtekening waarvan je de detailweergave kunt regelen. Het effect Oil Painting geeft een ruw schilderijeffect. De intensiteit van dit effect is niet alleen afhankelijk van de instellingen, ook de resolutie van de foto is bepalend. Hoe meer pixels de foto bevat, hoe sterker je de instellingen moet maken. Een erg leuk effect is Ink Sketch waarbij het filter de kleuren combineert met inktomlijning.

4. Snelheid met Motion Blur

Paint.NET heeft verschillende vervagingsfilters die je op een creatieve manier kunt toepassen. Om bewegende objecten nog meer snelheid te geven, doe je beroep op het effect Motion Blur. Dupliceer eerst de laag van de afbeelding via Layers / Duplicate Layer. Je vind de snelheidsvervaging bij Effects / Blurs / Motion Blur. Geeft hier eerst de richting van de beweging aan met het wieltje. In het vak Distance bepaal je de lengte van de vervaging. Hoe groter de lengte, hoe sneller het object zich lijkt voort te bewegen.

5. Zachte gum simuleren

De afbeelding bestaat nu dus uit twee lagen. Klik in het palet Layers op de bovenste laag om deze te selecteren. We gaan nu de motorrijder uit deze laag gummen zodat deze opnieuw scherp wordt. Het probleem is dat Paint.NET geen zacht gummetje heeft, waardoor de gumrand heel lelijk wordt. Open daarom het palet Colors, klik op More. Wijzig de alfa-waarde onderaan bij Transparency - Alpha. Zet de waarde op 8. Op die manier creëer je via een omweg toch een zachte gum.

6. Afbeeldingsgrootte

Met Paint.NET kunt je je afbeeldingen verkleinen. Vergroten gaat natuurlijk ook, maar net als bij alle grafische programma's riskeer je daarmee een behoorlijk verlies aan kwaliteit. Via Image / Resize zie je hoe groot de oorspronkelijke afbeelding is. Vink beslist het vakje voor Maintain aspect ratio aan, hierdoor zal het programma de hoogte-breedteverhouding behouden. Daarna voer je de nieuwe waarden in voor de hoogte of de breedte. Omdat het programma de verhouding bewaart, zal het automatisch de andere pixelwaarde aanvullen.

Handige lagen

1. Tekst toevoegen

Met het tekstgereedschap breng je tekst rechtstreeks op de geselecteerde laag aan. In de optiebalk kies je het lettertype, de lettergrootte en de stijl. Kies een kleur in het palet Colors. Terwijl je tekst ingeeft, krijg je rechtsonder de tekst een kruisje. Als je dit storend vind, druk je de Ctrl-toets in om het te laten verdwijnen. Zolang het kruisje actief is, kun je de kleur, de grootte, de inhoud en de positie van de tekst wijzigen. Wanneer je eenmaal tevreden bent wordt de tekst op de laag eronder geplaatst en kunt er niets meer aan veranderen.

2. Lagen

Net als in Photoshop kun je in Paint.NET met lagen werken. Er is wel een belangrijk verschil: objecten die je plakt, worden niet automatisch op een nieuwe laag aangebracht, tekst evenmin. Om een afbeelding op een nieuwe laag te plaatsen, klik je in het palet Layers op de knop Add New Layer. Dat is de knop linksonder met een groen kruisje. Pas hierna plak je het object. Met de pijltjes onderaan dit pallet kun je de lagen van volgorde veranderen. Om een laag te verwijderen, klik je op de knop met het rode kruis. Wens je een bestaande laag te dupliceren dan gebruik je de knop Duplicate Layers.

3. Laageigenschappen

Helemaal rechtsonder in het palet Layers staat de knop Layer Properties. Daarmee laat je de laag­eigenschappen van de actieve laag verschijnen. In de laageigenschappen staat of de laag zichtbaar is en onderaan lees je de dekkingsgraad. De waarde 255 komt overeen met volledige dekking, de waarde 0 betekent volledige transparantie. Heel interessant is de Blending Mode (overvloeimodus). Hiermee geef je aan op welke manier deze laag zich moet mengen met de onderliggende laag. In dit voorbeeld hebben we de bovenste laag in de modus Multiply gezet.

4. Lagen samenvoegen

Wanneer een document dat uit verschillende lagen bestaat, helemaal klaar is, kun je de lagen samenvoegen met Layers / Merge Layer Down. Er is geen opdracht om een drie of meer lagen tegelijk samen te voegen, in dat geval moet je de opdracht dus meerdere keren na elkaar gebruiken. Paint.NET bewaart zijn bewerkte documenten standaard in het pdn-formaat, dat lagen ondersteunt. Wil je de afbeelding invoegen in een ander programma zoals MS Word of PowerPoint, dan moet je het plaatje wel eerst met File / Save as wegschrijven in jpg-, png-, tiff-, of bmp-formaat.

5. Zwart-wit en sepia

Paint.NET heeft een functie om de afbeelding snel om te zetten naar zwart-wit. Dat is de opdracht Adjustments / Black and White. De foto blijft wel in RGB-modus, wat wil zeggen dat je nog steeds kleuren kunt manipuleren en toevoegen. Als je gaat kijken naar Adjustments / Hue/Saturation dan zie je dat het programma de verzadiging van rood, groen en blauw volledig heeft onderdrukt. Je kunt de zwart-witafbeelding rechtstreeks omzetten naar sepia met Adjustments / Sepia.

6. Zwart-wit en kleur

Nu je weet hoe je moet omgaan met lagen en hoe je zwart-wit­afbeeldingen moet maken, is het niet moeilijk om zwart-wit en kleur te combineren. Vertrek van een opname in kleur en dupliceer de achtergrondlaag. Vervolgens zet je de bovenste laag om in zwart-wit. Daarna gebruik je het gummetje om het object in de bovenste (zwart-wit) laag weg te gummen. Op die manier komt het gekleurde object uit de laag daaronder tevoorschijn. Daarna voegt je de lagen samen. Klaar!

De leukste gratis uitbreidingen

1. 3D-vormen

Er zijn bijzonder veel uitbreidingen voor Paint.NET te vinden. Shape3D is een spectaculaire functie die de foto omzet tot een bol, cilinder of kubus. Surf naar Paint. Dan kom je op een Japanse website terecht waar ook wij geen jota van begrijpen. Zoek het vak waar dan toch 'Shape3D Plugin version 1.2.6.0' staat. Klik op de onderste zip-knop om de download te starten. Deze plug-in installeer je zoals we in bij Creatief met selecties in stap 2 hebben uitgelegd. Wanneer een afbeelding geopend is, kun je dit effect voortaan bereiken via Effects / Render / Shape3D.

2. Waterreflectie

Ook het filter om waterreflectie te creëren is gratis. Je haalt het op Paint.Net. Daar open je de map Distort en onderaan vind je het filter Water Reflection. In Paint.NET vind je het geïnstalleerde filter bij Effects / Distort / Water Reflection. Lijken de instellingen ingewikkeld? Werk gewoon van boven naar onder. Eerst bepaal je de hoogte van de horizonlijn, daarna de vervaging, de wind en de vervorming. Dit is een uitstekende vondst voor plaatjes aan het meer of aan een rivier, waar aanvankelijk geen weerkaatsing te zien was.

3. Psd-bestanden openen

Met een plug-in CodePlex is het zelfs mogelijk om Photoshop-documenten te openen die in het psd-formaat zijn weggeschreven. Zet het bestand bij het installeren niet in de map Effects, maar in de map FileTypes. Daarna kun je vlot psd-documenten openen die uit meerdere lagen bestaan. Er zijn wel beperkingen: afzonderlijke tekstlagen worden niet herkend omdat Paint.NET die zelf ook niet gebruikt.

4. Ed Harvey Effects v.3.5

Wie veel met Paint.NET werkt moet absoluut eens naar Forum.Getpaint gaan. Het gaat niet om één effect maar om een prachtige collectie fotografische effecten. In de schermafdruk tonen we het effect Vignette dat in de groep Effects / Photo staat. Met het pakket krijg je ook een set halftoonrasters waarmee je een foto 'gestipt' kunt maken. Ook heel mooi zijn de resultaten van Effects / Photo / Cross Processing waarmee je de typische belichting en groengele gloed krijgt zoals we die bij de modefotografie van de jaren 80 konden bewonderen.

5. Alle plug-ins

We zouden een volledig nummer kunnen vullen met alle plug-ins die Paint.NET te bieden heeft. Ze zijn allemaal gratis en iedere plug-in geeft het ­programma meer mogelijkheden. Op die manier zorg je dat jouw versie volledig is afgestemd op jouw persoonlijke behoefte. In Paint.NET zit trouwens een functie in het Help-menu (Plugins) die je rechtstreeks naar het walhalla van de plug-ins leidt: het plug-in forum. Je krijgt informatie over iedere nieuwe vondst en je leest de reacties van de kenners. Hiermee kun je maanden zoet zijn.

6. History

Ten slotte: iedere bewerking die je uitvoert, wordt vastgelegd in het palet History. Hierdoor kun je steeds teruggaan naar een vorige stap. Omdat zo'n lijst handelingen erg lang kan worden, staan er onderaan dit palet vier knoppen: om terug te gaan naar de allereerste handeling, om de laatste handeling te herstellen, om de laatste herstelde handeling opnieuw te herhalen en om snel naar de allerlaatste handeling te schakelen.


Reacties (3)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
fransborn op 19 augustus 2014 om 17:40

Dank je wel

brianbonckaert op 15 augustus 2014 om 18:03

Heel goeie software, ik gebruik deze software al een hele tijd en ik ben er heel tevreden mee.

jacco46 op 19 augustus 2014 om 11:46

Ik had vroeger op Windows PSP en nu met de MAC gaat dat niet meer. Heerlijk programma was dat