Upload jouw foto's
Fotodokter: ruis en iso © iso-waarde, ruis, lichtsterk, beeldbewerking, Fotodokter, iso, ruisreductie

9 oktober 2014, 10:00

Maak jij wel eens een foto die volgens jou beter had gekund maar weet je niet hoe? Vandaag behandelt de Fotodokter de vraag van Kaoutar over ruis bij iso-waardes.

De vraag

Ik heb deze foto in het donker gemaakt zonder flits nu heb ik 'm scherpgesteld, maar dan zie ik nog soort van korreltjes. Zou u mijn foto alstublieft voor me willen verbeteren?

De behandeling van de fotodokter

De belichting van je foto wordt door drie factoren bepaald: de sluitertijd, het diafragma en de iso-waarde. Met de iso-waarde kun je makkelijk foto's maken met weinig licht, maar je vergroot hierdoor wel de kans op ruis in je foto's.

Ruis

Ruis ontstaat op twee manieren. De eerste oorzaak is de sensorgrootte van je camera. Hoe kleiner je sensor, hoe meer kans op ruis. De tweede, en meest beïnvloedbare, oorzaak is de iso-waarde. De iso-waarde heeft invloed op de lichtgevoeligheid van je beeldsensor. In donkere situaties kun je de iso opschroeven om toch nog goed belichte foto's te maken en toch jouw gekozen diafragma en sluitertijd te behouden. Het nadeel van een hoge is-waarde is dat er ruis ontstaat.

Ruis is eigenlijk een storing voor lichtgevoeligheid. De storing laat zwarte of gekleurde pixels zien die er niet horen te zijn. Elke camera beschikt over ruisreductie. Hoe hoger je de iso instelt, hoe harder de ruisreductie gaat werken. De reductie haalt zoveel mogelijk ruis uit je foto. Het nadeel van deze reductie is dat het fijne details uit je foto weghaalt, waardoor je beeld minder scherp oogt en kleuren uitsmeren. Er is onderscheid tussen twee soorten ruis. Bij kleurruis ontstaan gekleurde pixels tussen de goede pixels. Luminantieruis is een mildere vorm, waarbij de pixels ontstaan in verschillende grijswaarden.


Met een hogere iso-waarde kun je zelfgekozen diafragma en sluitertijd in een lichtarme situatie behouden. Bij deze foto heb je een snelle sluitertijd nodig om de beweging te bevriezen. Aangezien het te donker was voor deze snelle sluitertijd is er gekozen om de iso op te schroeven naar 800. Het nadeel is dat er nu wel wat ruis zichtbaar is geworden. (foto: elinek)

Ruistest
Wanneer de ruis storend wordt is verschillend per camera. Dit kun je makkelijk testen. Zet je camera op de automatische stand op een statief. Maak overdag verschillende foto's met een oplopende iso-waarde. Bekijk vervolgens de foto's beeldvullend en het liefst op 100% op de computer. Nu kun je goed zien bij welk iso-waarde de ruis echt storend wordt.

Iso-waarde instellen

De iso kun je op twee manieren instellen. Allereerst is er de automatische stand. In de getallenreeks van alle iso-waardes van je camera kies je voor 'Auto'. Tijdens het indrukken van de ontspanknop zie je de iso-waarde in je beeld verschijnen. Het nadeel is dat je camera in donkere situaties al snel je iso omhoog schroeft, waardoor de ruis ontstaat. Daarom is het verstandiger om de iso handmatig in te stellen. Probeer altijd op een zo laag mogelijke iso-waarde te fotograferen, het liefst iso 100. Wil je de iso toch iets opschroeven? Test dan eerst tot welke iso-waarde je kunt fotograferen zonder al te storende ruis (zie kader) en stel je waarde niet hoger in dan wat uit je test komt.

Lichtsterke lens

Wil jein een donkere situatie niet uitwijken naar een hogere iso-waarde? Dan is het aan te raden om een lichtsterke lens te gebruiken. Kitlenzen en goedkope telelenzen zijn, vooral als je inzoomt, niet lichtsterk. De meeste objectieven met een vast brandpunt (prime) zijn behoorlijk lichtsterk met diafragmawaardes van F1.8 of zelfs F1.2. Deze lenzen zijn ideaal om bij weinig licht te fotograferen. Het nadeel van zo'n prime is dat je niet kunt zoomen. Er zijn wel lichtsterke telelenzen beschikbaar, maar deze zijn behoorlijk zwaar. Overigens heeft zo'n open diafragma veel invloed op de scherptediepte op je foto.

Nabewerking

Zodra je in de nabewerking met de belichting en kleuren aan de slag gaat wordt de ruis zichtbaar. Probeer daarom al tijdens het fotograferen een zo goed mogelijke belichting en witbalans in te stellen. Gelukkig kun je de ruis in de nabewerking nog wat reduceren met Photoshop of Lightroom.


In de nabewerking kun je met wat filters of plug-ins storende ruis verwijderen. (foto: rongoos)

Zelf insturen?

Kleuren sprankelen te weinig, de belichting kan beter, de compositie strakker? Heb jij een foto die je wil verbeteren, maar je weet niet hoe? Stuur hem in en de Fotodokter legt de vinger op de zere plek, stelt een diagnose en geeft tips voor verbetering. Insturen kan via een mail naar redactie@zoom.nl. Stuur in de mail de link van de foto op Zoom.nl en stel je vraag aan de Fotodokter.

Reacties (2)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
Jaap51 op 31 augustus 2018 om 10:00

Zet de ruisreductie op je camera uit en ga naderhand de ruis te lijf met Photoshop. Op YouTube staan daartoe mooie tutotials. Het effect is verbluffend en veel beter dan de ruisreductie van je camera

mva1997 op 10 oktober 2014 om 17:43

Nog een oplossing waarvoor je zorgt dat het licht in je omgeving lichter wordt. Een wit A4'tje.
Dan stel ik dat in bij Custom White Balance. Meestal zetten mensen die zelf op daglicht, kaarslicht, bewolkt etc.. Maar ik doe dat meestal helemaal zelf. Zet gewoon een blaadje neer in de omgeving van waar het fotograferen plaats vindt en dan maak ik een foto van het blaadje met een randje van de omgeving. En daar maak ik het lichter mee.