Upload jouw foto's
12 tips voor het fotograferen van wilde katachtigen © IDG NL

28 oktober 2015, 12:50

In Nederland hebben we geen grote wilde katten in de natuur. Hoewel je in de dierentuin uit de voeten kunt, richten we ons met deze tips op het respectvol fotograferen van wilde katachtigen in hun natuurlijke habitat.

Tip 1: Gebruik een zoom objectief

Veel wilde dieren blijven liever ver van mensen vandaan. De geur van een mens alleen al, kan genoeg zijn om ze het hazenpad te laten kiezen. Grotere dieren zullen eerder blijven waar ze zijn en hen naderen kan wel eens risico met zich mee brengen. Katachtigen zijn tenslotte carnivoren en roofdieren... Afstand bewaren is dus belangrijk. Ook weet je van te voren niet op welke afstand je de roofkat treft. Dus wat voor type objectief neem je mee?


(Foto: dch2001)

Wij adviseren je om een telezoom mee te nemen - ergens in het bereik van 70-300 mm. Een korter zoombereik levert in de meeste gevallen scherpere beelden, terwijl een langer bereik je veelzijdiger maakt. Een bijkomend voordeel is dat je niet zo vaak van lens hoeft te wisselen, waardoor je in droge gebieden minder risico loopt op stof op de sensor. Als beginner doe je er goed aan om een superzoom te overwegen. Dat is een lens met een enorm zoombereik (bijvoorbeeld 28-300mm), waardoor je ook met een beperkt budget voorbereid bent om een kat te spotten op alle afstanden. Meer ervaren fotografen met een breder budget, adviseren wij om de 70-200 mm mee te nemen of zelfs een 300 of 400mm met een vast brandpunt. Als je ook een teleconverter meeneemt, verleng je het bereik nog meer. Een F 2,8 objectief kan beter omgaan met een teleconverter, omdat het gebruik ervan lichtopbrengst kost. Optische stabilisatie is ook geen overbodige luxe.

(Foto: mikefotografie)

Een zoom objectief helpt om het visuele gat te dichten tussen fotograaf en dier, zodat jij buiten risico blijft en het dier op zijn gemak.

Tip 2: Zorg voor een korte sluitertijd

Omdat een dier constant aan de wandel kan zijn, zou je een kortere sluitertijd willen gebruiken. Hoe sneller de sluitertijd is, hoe onwaarschijnlijker het wordt dat de grote kat onscherp op de foto staat.

(Foto: cvanlimborgh)

De foto hierboven is met een sluitertijd van 1/250 seconde genomen. Als je jagende wilde dieren fotografeert en geen enkele beweging wil laten zien, probeer dan de sluitertijd korter dan 1/250 seconde te houden. Vooral de combinatie van een teleobjectief met een rusteloze wilde kat kan problematisch zijn, omdat iedere kleine beweging wordt uitvergroot.

Tip 3: Niet bang zijn voor een hoge ISO

De eerder besproken korte sluitertijden maken de foto donkerder. Dat komt omdat je voor een kortere tijd licht op de sensor laat vallen. Compenseren door de diafragma-opening groter te maken gaat niet wanneer je de achtergrond scherp wilt houden. Of het diafragma van het objectief kan niet verder open. Dan kun je compenseren door de ISO te verhogen.

(Foto: avico22)

Met het verhogen van de ISO, versterk je het beeldsignaal van de sensor. Op zijn beurt versterkt dit de ruis in je foto. Gelukkig zijn er verschillende manieren om ruis in een foto te reduceren. Een goed-belichtte foto met iets meer ruis is beter dan een foto met ongewenste bewegingsonscherpte. Wees daarom niet bang om de ISO op 1600 tot 3200 te zetten. Vooral nieuwere camera's zijn erg goed in het onderdrukken van ruis en software wordt ook steeds beter om ruis te reduceren.

(Foto: Mex)

Tip 4: Ken je apparatuur

De momenten waarin de actie plaatsvindt in de natuur, duren in onze ervaring hooguit 5 tot 20 seconden. Als je dus niet bekend bent met jouw apparatuur en knopjes en instellingen aan het zoeken bent, is de kans groot dat je het moment mist. Zorg in iedere geval dat je:

  • "Op de automatische piloot" de sluitertijd, het diafragma en de ISO kunt instellen en dat je de zoom ring van de focus ring kunt onderscheiden zonder te kijken;
  • weet wat de maximale sluitertijd is van de combinatie van camera/objectief voordat je bewegende onderwerp onscherp wordt;
  • weet wat de marges zijn die beeldstabilisatie van de foto afhaalt;
  • weet hoe je snel tussen focuspunten en -modi kunt wisselen;
  • en weet hoe hoog je de ISO kunt instellen en nog steeds acceptabele beelden kunt schieten.

Het is vooral een kwestie van oefenen en testen. Bouw ervaring op voordat het erop aan komt. Oefen bijvoorbeeld met vogels uit de buurt om snel te kunnen handelen bij de grote katten.

Tip 5: Schiet rond het gouden uur

De beste tijd om roofkatten in the picture te zetten is tijdens het gouden uur. Het 'gouden uur' is meer een zegswijze dan het uur voor zonsondergang, of het uur na zonsopkomst. Dichter bij de evenaar duurt het gouden uur korter dan een uur. Dichter bij de Noordpool, kan in sommige jaargetijden het gouden uur wel de hele dag duren! Het heeft namelijk te maken met de hoek waaronder de zon op horizon staat. Photopills, een bijzonder veelzijdige app voor iOS, zegt dat het gouden uur plaatsvindt als de zon tussen de 4 graden onder de horizon staat en 6 graden erboven.

Voor het gouden uur heb je dus langer de tijd wanneer je een lynx in de sneeuw fotografeert dan een jachtluipaard op de savanne.

(Foto: Henk Laverman)

Het gouden uur wordt zo genoemd omdat het licht minder intens is. Ook is de hoek waaronder je onderwerp wordt belicht veel gunstiger. Harde schaduwen worden verminderd en de kleur van het licht krijgt een bijzondere, oranjerode kwaliteit.

Op de website www.golden-hour.com kun je gratis uitrekenen wanneer het gouden uur zich aandoet en hoe lang dat 'uur' duurt.

Tip 6: Ga met een specialist op stap

Met een ervaren gids spot je zelfs de meest gecamoufleerde dieren. Een korte persoonlijke anekdote van de redactie: "Al rijdend door de Keniaanse savanne, stopte de safari Jeep. De gids stelde de groep voor een opgave: 'Zoek de cheetah!' Bijna als vanzelfsprekend was de groep op zoek naar een cheetah in de verte, terwijl het roofdier de groep al ruime tijd gadesloeg op slechts enkele meters van de auto." De schutkleuren, hun patronen en het roerloze gedrag van de grote katten, maken hen erg moeilijk te zien voor ongetrainde ogen. Zonder gids mis je waarschijnlijk veel mogelijkheden voor waanzinnige foto's. Een ervaren gids heeft daarnaast de ervaring en de kennis over de dieren om veranderingen in hun gedrag op tijd te bemerken, waardoor jij je tijdens een safari bezig kunt houden met het timen van je shot.

(Foto: Bart40)

Tip 7: Ken je onderwerp

Ook kennis over je onderwerp kun je overgedragen krijgen van een gids. Maar met interesse in je onderwerp kun je ook vooraf onderzoek verrichten. Ga bijvoorbeeld op zoek naar wat de momenten zijn waarop jouw roofkat gaat jagen. Eigenaren van katten (of zijn het de katten die de eigenaar zijn?) kunnen houdingen en gelaatsuitdrukkingen van de huiskat herkennen in zijn wilde familie. Door oplettend naar de snorharen, staart en oren te kijken, kun je voorspellen wat de kat gaat doen.

(Foto: loesje2004)

Maar er gaat niets boven tijd door te brengen met je onderwerp om hem beter te leren kennen. Ga niet lukraak fotograferen om vervolgens door te gaan naar je volgende onderwerp. Observeer en wacht. Let op interessante poses en gedrag die de foto memorabel maken. Wees bereid om tijd te investeren voor die ene foto, in plaats van tientallen registrerende beelden te schieten.

(Foto: rene1969)

Tip 8: Maak oogcontact

Oogcontact met een roofdier maakt de oermens in ons los. Het is nog niet lang geleden dat onze voorouders op het menu stonden van grote katten. En voor veel mensen is het tegenkomen van leeuwen, jaguars en jachtluipaarden nog dagelijkse praktijk. Daarom heeft de blik van een roofdier dat naar ons lijkt te staren een prikkelende werking; het is lastig om weg te kijken van de ogen van de kat, omdat we diep van binnen vrezen voor ons leven.

(Foto: Theokruse)

Fotografeer daarom vanaf de ooghoogte van het dier. Het kan lastig zijn om het oogcontact te krijgen. Door je onderwerp goed te kennen, kun je van de korte momenten waarop de roofkat je aanwezigheid controleert, gebruik maken.

Tip 9: Vergeet de start niet

De staart van de kat vertelt veel over de gemoedstoestand van het dier. Omdat het een verlengstuk van het lichaam is, wil de staart nog wel een 'eigen leven' leiden. Het zou zonde zijn als je daardoor de staart van het arme dier buiten beeld laat of 'afknipt'.

(Foto: Anna Rass)

Tip 10: Werk met negatieve ruimte

Negatieve ruimte is de ruimte waarin niets gebeurt. Een egale, donkere achtergrond van een helder onderwerp bijvoorbeeld. Of een heldere achtergrond bij een donker onderwerp of silhouet. De meest dramatische en grafische platen van wild, hebben vaak een eenvoudige en niet-afleidende achtergrond. Zie het als je doel om de aandacht naar je onderwerp te sturen en om ze los te laten komen van de achtergrond. Een drukke voor- en achtergrond maken een foto druk, waardoor onze aandacht overal naartoe gaat, behalve naar het onderwerp. Denk: Less is more!

(Foto: LoulouBeavers)

Beeldende kunst gaat over het organiseren van ruimte en chaos. Het is aan de fotograaf om dit zo te rangschikken dat er een prettig beeld ontstaat. Laat het onderwerp ruimtelijk contrasteren om diepte en rust te suggereren.

(Foto: leusmaster)

Tip 11: Ruil nooit een foto voor je eigen veiligheid

Onthoud: Wilde dieren zijn echt wild. Kom niet te dichtbij! Voordat je het weet wek je de interesse van een roofdier en sta jij op het menu. Houd afstand en kijk vaak om je heen. Je katachtige model is misschien niet alleen in de buurt.


(Foto: marbball)

Tip 12: Respecteer het dier - stop op tijd

Iets dat ons erg aan het hart gaat: Laat de dieren zo veel mogelijk met rust. Het moment dat je merkt dat de grote katten (of hun prooi!) last van je hebben, is het moment om te stoppen met fotograferen. Respecteer de natuur en de dieren die er leven door bewust te fotograferen. Laat geen dieren schrikken en meng je niet in een conflict tussen roofdier en prooi. Vind je het zielig dat een gazelle wordt geveld door een leeuw of jachtluipaard, en voel je je geneigd om je te bemoeien met de jacht; bedenk je dan of het fotograferen van wilde katten wel voor jou is.

(Foto: Vennema)

We kunnen onze fotografie inzetten als middel om mensen te informeren over het gedrag en de habitat van dieren, zodat katachtigen beter begrepen wordt en zodoende mogelijk beschermd.

Reacties (6)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
gkooijman70 op 7 november 2015 om 09:33

Wat een schitterende foto's en interessant item.

sylvia2 op 4 november 2015 om 22:51

Wat een super mooie foto's en interessante tekst , bedankt daarvoor.
Groetjes Sylvia

Matt-H-Imaging op 29 oktober 2015 om 18:34

Nog een tip: ga oefenen in de dierentuin.

dekok op 28 oktober 2015 om 14:11

Plaats regelmatig foto's van Sumatraanse tijgers ..

toda op 4 november 2015 om 10:41

dekok ,jou foto's hadden hierbij moeten staan. Gemiste kans.
gr,tON

dekok op 4 november 2015 om 13:29

dat dacht ik ook ,maar helaas ...