Upload jouw foto's
Hoe werken ISO, diafragma en sluitertijd: de belichtingsdriehoek © diafragma, paddenstoel, bokeh

27 augustus 2016, 11:00

Bij het maken van een foto kan je op drie verschillende manieren je belichting aanpassen, door het wjizigen van je ISO-waarde, diafragma en je sluitertijd. Je kan je camera dit voor je laten bepalen, maar je krijgt veel mooiere resultaten als je weet hoe het in elkaar steekt. Vandaar dat in dit artikel deze basisbegrippen worden uitgelegd.

Meer leren?


Dit artikel is slechts een klein onderdeel van de uitgebreide fotografiecursussen die je kunt volgen op Zoom Academy. Bekijk het grote aanbod van online fotografiecursussen in de Zoom Academy en start direct met een Cursus Lightroom, Basiscursus Fotografie of een van de vele anderen!

Gemiddelde beoordeling: 8,5

"Erg tevreden. duidelijke uitleg en duidelijke video's. Voordeel is ook dat je nog eens terug kan kijken. Ik kijk uit naar een volgende training." - John R

Naar de Academy

Het diafragma

Het diafragma is de lensopening. Het bestaat uit meerdere lamellen en kan daardoor veranderen van grootte. Een groot diafragma wordt aangegeven met een lage diafragmawaarde. Bij F/1.4 is de opening dus groter dan bij F/8.0. Wil je werken met diafragmavoorkeuze, dan kies je voor de A- of Av-stand op het draaiwiel op je camera. De camera bepaalt de rest van de instellingen en past deze aan aan jouw gekozen diafragma.

Invloed van het diafragma

Wat voor verschil maakt een wijziging van het diafragma precies? Als de lensopening groter is, kan er vanzelfsprekend meer licht op de sensor vallen. Een groter diafragma zorgt dus voor meer licht op je foto. Naast de hoeveelheid licht bepaalt het diafragma echter ook de scherptediepte. Kies je voor een groot diafragma, dan zal er slechts een klein gedeelte van je foto scherp zijn. Dat geeft mooie resultaten bij portret- en macrofotografie, maar kan ook erg lastig zijn om mee te werken.

jankoolka

ISO-waarde

De ISO-waarde geeft de lichtgevoeligheid van je beeldsensor aan. Een hogere waarde betekent dat de sensor vrijwel al het beschikbare licht kan opvangen. Een lagere waarde geeft vaak donkere beelden. In welke mate je de ISO-waarde kan aanpassen is sterk afhankelijk van het type camera. Een hogere ISO-waarde heeft echter ook een groot nadeel.

Invloed van de ISO-waarde

Wanneer je je ISO-waarde verhoogt, is de kans groot dat er ruisvorming ontstaat. Ruis is een vorm van storing en is te zien als kleine (gekleurde) spikkels. Vooral in de donkere gebieden van je foto is ruis het beste te zien. Natuurlijk zijn er veel manieren om ruis te onderdrukken, maar helaas gaan daardoor ook vaak details verloren. Portretten krijgen bij veel ruisonderdrukking dan een rare onnatuurlijke huid. Je ISO-waarde verhogen moet je daarom ook erg voorzichtig doen.

Klik op de afbeelding voor een grotere weergave.

De sluitertijd

Met je sluitertijd kan je bepalen hoe lang er licht op de sensor valt. Hoe langer de sensor wordt blootgesteld, des te lichter wordt je foto. Als je je camera wilt instellen op sluitertijdvoorkeuze, dan kies je de S- of de Tv-stand. Ook in dit geval past de camera de rest van de instellingen daarop aan.

Invloed van de sluitertijd

Als je de sensor langer blootstelt aan het licht, dan is de kans groot dat er ondertussen iets in het beeld beweegt. Bij langere sluitertijden is de kans daarom groot dat er bewegingsonscherpte in je beeld is. Ook zal je in dat geval vaak een statief moeten gebruiken, omdat kleine bewegingen van de camera ook onscherpte kunnen voorkomen. Door te kiezen voor een hele korte sluitertijd bevries je de beweging juist. Daar is natuurlijk wel een situatie met meer licht voor nodig.

fritskooijmans

Reacties (14)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
DorienBoekema op 1 maart 2018 om 09:22

Ik, als beginner, ben erg blij met alle tips, en 'simpele' uitleg. dank je wel ZOOM.

peetje123 op 8 januari 2017 om 16:49

als diegene die commentaar hebben t "zo ontzettend goed weten te vertellen" leg t dan zelf op een SIMPELE manier uit !!!! Staat er niet voor niets bij he op "simpele manier" ........ gezeik altijd...... ZOOM.NL gaan jullie lekker zo door ..... perfect

tlmwaalwijk op 7 september 2016 om 09:00

Reactie voor de muggenzifters. Ik vind in herhalingen vallen niet verkeerd [mits niet te vaak]. Ik mag aannemen dat er vaak nieuwkomers zijn die het nog leren moeten, zoals ik, daar is het goed voor en een geheugen opfrisser is niet verkeerd. Soms lees je iets en denk je..........oja dat is waar ook, had ik niet meer aan gedacht.

WilliamGasman op 31 augustus 2016 om 14:08

Boven het bericht staat duidelijk. "Simpel uitgelegd".
Als je het te weinig vind dan hoef je er toch niets mee en heb je hier wel wat aan dan is dat mooi meegenomen.

zoemer op 31 augustus 2016 om 09:23

Jeetje, mag het wat aardiger! Zoom is er niet alleen voor oude rotten, maar ook voor nieuwkomers en voor hen vind ik het een prima uitleg, juist door het weglaten van technische details en hoe het vroeger was!!!

RvanDoorne op 31 augustus 2016 om 10:01

Niet onaardig bedoeld hoor maar als je iets uit wil leggen moet het wel kloppen. Ook de iso vergelijking afbeeldingen zijn niet correct, die laten onderbelichting tot aan overbelichting zien. Als je een iso vergelijk wil laten zien tbv ruis verschillen moeten de afbeeldingen wel hetzelfde zijn belicht.

perez op 31 augustus 2016 om 04:10

Hoe vaak krijgen we dit nog uitgelegd? Kom eens met originele artikelen......

degroto op 30 augustus 2016 om 22:51

Bij een lagere iso een donker beeld? Geen last van hoor...ooooh wacht ik gebruikte een langere sluitertijd. Hmmm ik ben helemaal voor dingen op een eenvoudige manier uitleggen maar hier wordt de plank een beetje misgeslagen.

RvanDoorne op 30 augustus 2016 om 21:40

Bij de uitleg van scherptediepte wordt wel even de afstand tot onderwerp en beelduitsnede vergeten. Alleen de lensopening toerekenen aan effect op je scherptediepte is een beetje kort door de bocht.

RvanDoorne op 30 augustus 2016 om 21:35

Even een kleine opmerking, we leven in een digitaal fotocamera tijdperk (ook al zijn die dingen gewoon nog analoog!!) ISO heeft tegenwoordig een heel andere functie als destijds met filmrolletjes. Feitelijk heeft ISO niks meer te maken met het belichting. In vroeger dagen gebruikte je een minder of meer gevoelige type film voor passende lichtsituaties. Je kan de sensor in je camera helemaal niet minder of gevoeliger maken voor licht! Wat ISO doet is het signaal wat de sensor ontvangt versterken.

Bensfotografie op 30 augustus 2016 om 20:57

Dit is idd zoals jankoolka al aangeeft maar een half verhaal. Hier wordt niemand echt wijzer van.

Tino op 30 augustus 2016 om 20:10

En nu nog de puntjes op de i zetten door uit te leggen hoe alles samengaat in de belichting.........

jankoolka op 27 augustus 2016 om 20:29

Wat leuk om mijn foto in deze uitleg te zien. Spelen met diafragma en scherptediepte is mijn ding.
Bedankt Zoom.nl
Gr. Janka