Meld je gratis aan
Gulden snede of regel van derden - Welke kun je het beste gebruiken? © zwart, wit, compositie

10 augustus 2018, 10:30

Compositieregels helpen je om in verschillende situaties je beeldelementen te ordenen. De gulden snede en de regel van derden zijn waarschijnlijk de bekendste regels. Beide zijn ze bedoeld om je compositie sterker te maken, maar wanneer gebruik je ze?

Wat is het verschil tussen de regel van derden en de gulden snede?

Beide regels delen je beeld op in negen vlakken. Het verschil zit hem echter in de verhouding van deze vlakken.

De middelste vier stippen tonen de gulden snede. De buitenste vier stippen en vagere lijnen tonen de regel van derden.

Bij de regel van derden zijn de negen vlakken precies dezelfde grootte. Bij een foto met een verhouding van 1x1, zullen ze dus ook exact vierkant zijn. Zowel de lijnen als de snijpunten kun je gebruiken om je beeldelementen te plaatsen. Je foto's worden dan esthetisch aantrekkelijker.

Ook de gulden snede bestaat uit negen vlakken, maar deze hebben verschillende verhoudingen. De vlakken in het midden zijn een stuk kleiner dan die aan de buitenkant. Deze vlakken verhouden zich tot elkaar volgens het gulden getal. Dit is de Griekse letter phi en heeft een waarde van grofweg 1,62. Dat klinkt heel ingewikkeld en het is wellicht makkelijker te begrijpen door simpelweg naar de gulden snede te kijken.



De gulden snede werkt als volgt: De blauwe lijn heeft dezelfde verhouding tot de groene lijn, als dat de gele lijn heeft tot de blauw lijn. De korte en lange lijnen hebben dus altijd dezelfde verhouding tot elkaar en deze verhouding is het gulden getal. Het is echter niet zo belangrijk om die wiskundige berekening te begrijpen, als het maar duidelijk is wat voor resultaat het oplevert voor je compositie.

Welke compositieregel kan je het beste gebruiken?

De regel van derden helpt je bij het leggen van je focus. Leg je de horizon op 1/3e, oftewel gelijk aan de onderste horizontale lijn, dan is er meer aandacht voor de lucht. Leg je deze op 2/3e, oftewel de bovenste horizontale lijn, dan is er meer aandacht voor het landschap en de voorgrond, zoals bij deze foto hieronder.

Wanneer je de gulden snede als raster gebruikt, kan je hiermee en vergelijkbaar effect creëren. Het is vaak een gevoelskwestie of je het hoofdonderwerp precies probeert uit te lijnen op het snijpunt van de gulden snede, of regel van derden. Door veel hiermee te experimenteren en bewust erover na te denken, kun je dit gevoel in de praktijk veel sneller inzetten.

In dit geval komt de gulden snede perfect uit. Foto: hermanderaaf

Echter, is er ook nog de gulden spiraal. Deze kan je gebruiken om het oog van de kijker door de foto te leiden. Door deze spiraalvorming in je foto op te nemen, creëer je rust in het beeld. De spiraal kan letterlijk gevormd worden door een lijn, zoals een trappenhuis of gebogen rivier, maar kan ook uit verschillende kleine onderwerpen bestaan. De lijn eindigt altijd bij het hoofdonderwerp.

vliegert

Regel of richtlijn?

Het woord regel is wellicht niet goed gekozen want je kan zowel de gulden snede als regel van derden beter zien als een richtlijn. Beide proberen centrale positionering te voorkomen. Toch zijn er tal van situaties waarin een onderwerp juist beter tot zijn recht komt als deze wel exact in het midden is uitgelijnd. Denk bijvoorbeeld aan situaties die heel erg geschikt zijn voor symmetrie of momenten waarop je een beeldritme probeert te creëren.

Houd de compositieregels altijd in je achterhoofd, maar blijf wel zelf nadenken over wat in jouw situatie het beste uitpakt.

colourbex

Reacties (2)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
Krulkoos op 13 augustus 2018 om 22:25

Wellicht een mooie aanvulling is het verhaal van de Baroque en Sinister Diagonaal. Waarvan de een door 2 punten kruist, en de ander door 1 punt. Als je 2 onderwerpen op 1 van deze diagonalen plaats heb je gegarandeerd een sterke compositie. zie voor meer uitleg en voorbeelden (van Henri Cartier-Bresson, die hier mee begon) -> https://www.youtube.com/watch?v=mjABoGerddo&t=575s

Yol op 11 augustus 2018 om 11:37

Heel mooi uitgelegd! De illustratie bij de gulden snede maakt dat ik het eindelijk begrijp. Is het bij de verhoudingen van de gulden snede ook nog zo dat je het onderwerp juist op het "gele", "blauwe" of "groene" deel "moet" plaatsen? Of is de wiskundige berekening alleen bedoeld om een prettig beeld om naar te kijken te creëren?