Upload jouw foto's
Vijf onbekende camerafuncties - Geheime knoppen

16 april 2019, 10:46

Camera's zitten boordevol handige opties en functies. Sommige daarvan worden weinig gebruikt, omdat ze verstopt zitten of je niet weet wat je er precies mee kunt. We zoomen in op vijf van deze goed verstopte camerafuncties.

Back button focus
Met de ontspanknop van je camera halverwege ingedrukt, gebeuren er normaal twee dingen: scherpstellen en de belichting bepalen. De foto zelf maak je op dat moment nog niet. Dat gebeurt pas zodra je de ontspanknop helemaal doordrukt. Nu kiezen fotografen er vaak voor om het hoofdonderwerp niet precies in het midden te plaatsen. Alleen gebruiken ze wel het middelste scherpstelpunt, omdat je dan altijd weet waarop de camera scherpstelt. Dan moet je alleen wel steeds herkaderen, anders wordt de achtergrond scherp in plaats van het hoofdonderwerp. Dus je richt het middelste scherpstelpunt eerst op het hoofdonderwerp en drukt de ontspanknop half in. Daarna herkader je tot het onderwerp op de gewenste plek in beeld staat en je drukt af.

Deze methode werkt prima als je maar één foto maakt. Bij meer foto's moet je telkens opnieuw de hele procedure doorlopen, nogal omslachtig en tijdrovend. Je kunt dan beter met 'back button focus' werken. Via de camera-instellingen geef je eerst aan dat je een andere knop wilt gebruiken voor het scherpstellen. Die knop zit achterop en heet vaak AF-ON of AF-L. Vanaf nu hoef je het scherpstelpunt nog maar één keer op het hoofdonderwerp te richten en met je duim scherp te stellen via de knop aan de achterkant. Daarna herkader je en maak je zoveel foto's als je wilt. Alleen als de afstand tussen jou en het onderwerp verandert, moet je nog even opnieuw scherpstellen.

Lastige is dat de instelling van de back button focus per camera verschilt. Duik dus in de handleiding of raadpleeg Google.


foto: je-photo · Onbekende Onbekend · ISO 0 · F · SEC · MM
Met back button focus vergroot je de kans dat je het beste moment vastlegt aanzienlijk.

Met een knop zoals AF-ON of AF-L stel je alleen scherp zodra dat echt nodig is.

Bracketing
Camera's kunnen niet altijd alles vastleggen wat er om ons heen te zien is. Als er tegelijkertijd heel fel licht en donkere gebieden in beeld zijn, zal het ene goed op de foto komen en het andere helaas niet. Denk aan een kerk of kathedraal, waar intens fel zonlicht door gebrandschilderde ramen schijnt. Je kunt dan niet zowel het interieur als de fraai gekleurde afbeeldingen op de ramen samen in één perfect belichte foto vangen. Het contrast is gewoonweg te groot om in één keer door de sensor te worden vastgelegd. De nieuwste camera's zijn hier gelukkig beter in, maar voorlopig is het een beperking waar we mee moeten leven.

Hoe los je het op? Door een paar opnamen met verschillende belichtingen te maken en die vervolgens in een fotobewerker zoals Lightroom of Photoshop samen te voegen via de hdr-functie (High Dynamic Range), zodat je alsnog één perfect belichte foto krijgt. Je hoeft gelukkig niet helemaal zelf de belichting van elke foto te bedenken. Dat kan volledig automatisch via de camerafunctie 'exposure bracketing'. Hierbij stel je doorgaans twee waarden in. Allereerst geef je de hoeveelheid opnamen aan. Vaak kies je uit drie, vijf, of zeven. Daarnaast geef je het belichtingsverschil in stops aan tussen de opnamen. Als je nu op de ontspanknop drukt, worden de opnamen snel achter elkaar gemaakt. Kies je bijvoorbeeld voor drie opnamen met twee stops verschil, dan krijg je een standaard belichte foto (+0), een korter belichte foto (-2) waarop de hooglichten staan en een langer belichte foto (+2) voor de schaduwpartijen. Zo is elk stukje van de omgeving op minstens één van de drie foto's goed belicht. Als het contrast erg groot is, kan het zijn dat je meer dan drie opnamen of grotere belichtingsstappen nodig hebt.







Een hdr-foto (onderste foto) samengesteld uit een serie van drie opnamen.

Zowel het aantal opnamen als het belichtingsverschil zijn instelbaar bij bracketing.

Lichtmeetmethoden
Vooral als een scène erg contrastrijk is, is het belangrijk dat een camera het beeld goed analyseert om de allerbeste belichting te bepalen. In veel gevallen wil je namelijk zoveel mogelijk van de omgeving goed belicht op de foto, ondanks dat het op de ene plek lichter en op een andere plek donkerder is. Standaard analyseert een camera daarom het volledige beeld door het in kleine blokjes te hakken en vervolgens per blokje te bepalen hoeveel licht er is. Tegelijkertijd wordt gekeken welk scherpstelpunt is gekozen, want daar zit doorgaans het hoofdonderwerp. Ook wordt geprobeerd om de scène te herkennen. Is het een landschap, een portret, maak je een macrofoto? Of fotografeer je tegen de zon in? Op die manier lukt het een camera om in uiteenlopende omstandigheden automatisch een goede belichting te kiezen.

Deze standaard lichtmeetmethode heet multi-, matrixmeting of meervlaksmeting, afhankelijk van het cameramerk. Er bestaan nog een paar handige lichtmeetmethoden, waarmee je in speciale omstandigheden meer grip hebt op de belichting bepaalt. Neem spotmeting. De camera kijkt dan alleen naar een klein cirkeltje in het midden van het beeld - of als je dat zo instelt naar het gebiedje onder het scherpstelpunt. De rest van het beeld wordt nu genegeerd. Zo kun je de belichting bijvoorbeeld volledig op iemands gezicht of een klein bloempje afstemmen. Daarnaast heb je integraalmeting, centrumgericht of centrum gewogen gemiddelde. Hierbij telt wel het hele beeld mee, maar de nadruk ligt vooral op het midden of het scherpstelpunt. Is er een sterk lichtverschil met de achtergrond, dan telt dat maar een beetje mee. Handig bij een sterk verlicht onderwerp tegen een donkere achtergrond, of juist een onderwerp tegen een sterk verlichte achtergrond zoals bij een laagstaande zon.


foto: riekel · Nikon D7100 · ISO 100 · F 3.5 · 1/500 SEC · 90 MM
Via de lichtmeetmethode bepaal je welk deel van het beeld meetelt bij de belichting.

Het hele beeld, alleen een 'spot' in het midden of het hele beeld maar wel met nadruk op het midden.

AEL en AFL
Een half ingedrukte ontspanknop doet twee dingen: scherpstellen en de belichting bepalen. Nu kan het gebeuren dat je de scherpstelling op een andere plek wilt vastzetten dan waar de belichting gemeten wordt. Stel dat je een bloedrode wolkenlucht tijdens zonsondergang fotografeert, die ook nog eens mooi reflecteert op een wateroppervlak. Op de oever tegenover je staat een molen die je als silhouet wilt gebruiken. Reflecties zijn altijd donkerder dan het origineel. De lucht is dus feller en mag niet overbelicht raken. Daarom wil je daar ergens in de buurt het licht meten. Alleen moet tegelijkertijd de molen scherp worden, maar dan mag de camera niet op de wolken oftewel oneindig scherpstellen. Dit los je op door scherpstelling en belichting uit elkaar te trekken.

Je richt hiervoor de camera eerst op de kleurrijke lucht en drukt op de knop AE-L (bij Canon kan het een knop met een sterretje zijn). Hiermee vergrendel je de belichting, want AEL betekent Auto Exposure Locking. Vervolgens herkader je tot de tegenoverliggende oever ongeveer in het midden komt te zitten. Zodra je nu de ontspanknop half of helemaal indrukt, stelt de camera alleen nog maar scherp. Zo wordt de oever met de molen scherp. In andere situaties kun je de scherpstelling vergrendelen via de knop AF-L (Auto Focus Locking), om vervolgens na herkaderen alleen de belichting te bepalen zodra je afdrukt. Wat je vooraf vergrendelt, hangt af wat in een bepaalde situatie handiger is. Via het cameramenu kun je vaak instellen of je AEL of AFL ingedrukt moet houden of dat ze 'sticky' zijn en je de knop dus meteen weer kunt loslaten. De vergrendeling geld tot je een foto maakt. Soms heeft een camera maar één knop en kun je via het menu kiezen tussen AEL, AFL of het vergrendelen van beide.


foto: hmeeuwes · Canon EOS 5D Mark III · ISO 100 · F 16.0 · 1/4 SEC · 16 MM
In speciale situaties kun je scherpstelling en belichting beter op verschillende plekken afstemmen.

Magic Lantern
Een digitale camera is een geavanceerde computer en de software ervan wordt ook wel firmware genoemd. Afhankelijk van de fabrikant komen er van tijd tot tijd updates beschikbaar, waarmee kleine problemen worden opgelost en er soms zelfs fraaie nieuwe functies beschikbaar komen. Wat je allemaal wel en niet met een camera kunt doen, hangt dus sterk af van deze firmware. Soms is de hardware tot veel meer in staat dan de software je laat zien. Dan kan het interessant zijn om een uitbreiding bovenop de firmware te draaien om handige nieuwe features te ontsluiten. Zoals Magic Lantern (www.magiclantern.fm), een camera-uitbreiding die geschikt is voor een aantal cameramodellen van Canon. Zoals de 5D Mark 2 en 3, 6D en 7D, 50D en 60D, 1100D en de 500D tot en met 700D. Dit geeft je veel nieuwe film- en fotografie-opties.

Je kopieert de software via je computer naar een geheugenkaartje, plaatst de kaart in de camera en laat deze er bij het inschakelen van opstarten. Daarna kun je onder meer een aantal handige belichting- en scherpstelhulpjes aanzetten. Bijvoorbeeld om automatisch zo te belichten dat de foto net niet overbelicht is, zodat je altijd de maximale hoeveelheid informatie vastlegt (ETTR, oftewel Expose To The Right). Of het arceren van overbelichte gebieden, wat ook wel zebras of zebrastrepen wordt genoemd. Ook handig is Focus Peaking, waarbij alles wat in focus is duidelijk gemarkeerd wordt. Daarmee stel je een stuk eenvoudiger handmatig scherp. Of wat dacht je van het maken van hdr-films.

De originele firmware blijft intact. Plaats je je een geheugenkaart zonder Magic Lantern, dan is na een herstart alles weer bij het oude. Let op: officieel wordt Magic Lantern niet ondersteund door Canon. Het installeren en gebruiken hiervan is dus op eigen risico.

Dankzij Magic Lantern krijg je veel extra functies op specifieke Canon-camera's.

De zogenoemde zebrastrepen geven overbelichting aan nog voordat je de foto maakt.

Reacties (10)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
reinadevos op 24 april 2019 om 15:33

Ik gebruik ook ML op de Canon 5 D Mark II, zet je datum van de camera op 1 april even op 2 april, want de makers van ML hebben een april-grap ingebouwd

voorhalven op 23 april 2019 om 19:02

En het diafragmaknopje dan? Veel spiegelreflexen hebben vaak aan de voorkant van de body, beetje onderin een klein knopje om het effect van het ingestelde diafragma te kunnen zien.

PieterHeine op 24 april 2019 om 07:10

Deze heb ik nog nooit bij een camera gezien. Diafragma stel je in op de lens en het effect ervan is niet in te stellen, het is gewoon een natuurkundig verschijnsel in breken van licht door een grotere of kleinere opening als je de scherptediepte bedoelt.

voorhalven op 24 april 2019 om 07:29

Nee, dat bedoel ik dus helemaal niet! ik bedoel echt de fysieke SCHERPTEDIEPTECONTROLEKNOP.

Bij de Canon 600D EN 5D MKII zit die er sowieso aan de VOORKANT van de body.

Lees alsjeblieft eerst even goed, en Google dan voordat je iets zegt wat totaal niet strookt met wat ik typ.


https://zoom.nl/artikel/cursussen/25613-wanneer-gebruik-je-de-scherptedieptecontroleknop.html

PieterHeine op 24 april 2019 om 07:57

Excuses hoor, ik bedoel het niet om u aan te vallen of iets dergelijks. Dat knopje zit inderdaad op veel camera's al van analoog af af aan. desalniettemin zijn dit tegenwoordig vaak functieknoppen geworden die zelf toe te wijzen zijn.

Als u eerder scherptediepteknopje had gezegd, was ik er ook niet op aangeslagen.

gipukan op 21 april 2019 om 16:58

Kan niet wachten tot er ML is voor de 5d4

SVISimaging op 17 april 2019 om 12:04

Even ter bevestiging om na te gaan of ik het correct hebt geïnterpreteerd i.v.m. de magic lantern.
Deze 'software' dient dus steeds op de kaart te staan om de 'opties' te kunnen zien.
Als men de kaart formatteert en de software dus niet meer aanwezig is, ziet men de extra opties niet meer?

-wouter- op 23 april 2019 om 21:11

Interessant, ik dacht altijd dat ML de standaard firmware overschreef. Een bevestiging dat mijn veronderstelling fout is lees ik dan ook graag.

voorhalven op 24 april 2019 om 07:32

Je firmware blijft gewoon bruikbaar!

https://wiki.magiclantern.fm/faq

-wouter- op 24 april 2019 om 16:37

Thnx, toch eens op zoek naar ML voor de 7D mkII als die er is.