Upload jouw foto's
Zo gebruik je natuurlijk licht voor portretten

8 mei 2019, 08:55

Voor de prachtigste portretten heb je niet eens een studio nodig, maar kun je goed gebruik maken van natuurlijk licht. Dit kan zowel binnen- als buitenshuis. We leggen beiden uit!

Instellingen voor binnen: sluitertijd

Het grote verschil tussen buiten en binnen een portretfoto maken, is dat je het binnen al snel moet doen met veel minder natuurlijk aanwezig licht. Waar je buiten op een zomerse dag de sluitertijd gerust op 1/1000 sec of zelf korter kan instellen, moet je deze binnen waarschijnlijk terugbrengen naar 1/250 sec of misschien zelfs 1/80 sec.

Vuistregel: Om bewegingsonscherpte te voorkomen, moet je de sluitertijd minstens die van de brandpuntafstand laten zijn, maar als het kan nog korter.
Voorbeeld: heb je een 50mm-objectief, gebruik dan een sluitertijd van minstens 1/50 sec om bewegingsonscherpte te voorkomen.

Deze vuistregel is in de meeste gevallen ook van toepassing op portretfoto's, hoewel je hier nog extra moet uitkijken. Niet alleen jij als fotograaf kan bewegingsonscherpte creëren door de camera te bewegen, ook het model is een 'bewegend onderwerp'.

Om veilig te zitten, kun je dus beter de sluitertijd iets korter houden, bijvoorbeeld met een 50 mm op 1/100 sec. Wordt de foto dan te donker? Verhoog in dat geval de iso-waarde van 100 naar bijvoorbeeld 200, 400 of zelfs 800 of 1600. Moderne spiegelreflexcamera's kunnen dat makkelijk hebben.


De beweging van het model creëert al een kleine onscherpte in de foto bij een sluitertijd van 1/100 sec. Omdat haar gezicht verder stilstaat, levert dit een mooi effect op.

Lyuda Stinissen, lyudasti.zoom.nl: Canon EOS 6D - ISO 320 - F 3,5 - 1/100 SEC - 50 MM

Werken met tegenlicht

Als je naar binnen gaat, wordt de omgeving niet alleen veel donkerder, maar je kunt ook te maken krijgen met flinke contrasten tussen licht en donker. Buiten kan er namelijk volop zonlicht zijn, dat door een raam zichtbaar is, terwijl je in een donkere huiskamer staat.

Met een raam naar buiten in het beeld, krijg je een groot lichtcontrast tussen binnenshuis en buitenshuis in één foto. Houd hier rekening mee met het instellen van de belichting op de camera.

Jelle Canipel, canipel.zoom.nl: Sony A77 II - ISO 100 - F 4 - 1/60 SEC - 16 MM

Let hier goed op bij het fotograferen:
• Veel lichtcontrast zorgt voor een te donker model of een te lichte achtergrond.
• Te veel lichtcontrast zorgt voor slechte huidtinten (die aan de randen overbelicht zijn en geen details in kleur meer bevatten).
• Het is lastig fotograferen: je kunt de compositie niet goed bepalen, alles is namelijk te donker op de voorgrond, of te licht op de achtergrond.

Zet je model dus niet direct voor een raam met daarachter fel zonlicht! Maar, zoals je in de foto hierboven kunt zien, zijn daar ook weer heel wat uitzonderingen op: het gaat soms meer om de sfeer in de foto dan om de perfecte belichting.

Richting het Noorden

De oude portretschilders wisten het al: het mooiste licht krijg je van een raam op het noorden. Hier schijnt de zon nooit hard doorheen, waardoor het licht zacht en diffuus is. Perfect voor een portretfoto; dit levert mooie, zachte huidtinten op.

Zet je model overigens niet tegen het raam, maar juist tegen bijvoorbeeld een muur aan de zijkant van het raam. Daarmee vang je het zachte licht, zonder een groot contrast in de achtergrond.

Door een raam op het noorden links van het model, valt er prachtig zacht licht op haar huid.

Maarten Jacobi, maartenjacobi.zoom.nl: Fujifilm X-H1 - ISO 400 - F 2,8 - 1/100 SEC - 50 MM

Uitzonderingen

Natuurlijk is een raam op het noorden geen vereiste voor een mooie portretfoto binnenshuis. Misschien vind je het juist mooi om met fel tegenlicht te fotograferen.

Daarbij kun je er in een bijzondere ruimte voor kiezen om juist meer van de omgeving te laten zien, waarbij je werkt met een groothoek. Dit heeft fotograaf Wil Crooymans gedaan in de onderstaande foto.


Wil Crooymans, wilcrooymans.zoom.nl:
Sony a7 II - ISO 160 - F 10 - 1/60 SEC - 16 MM

Zoals bij alle regels in de fotografie geldt ook hier: experimenteer naar hartenlust en bekijk zelf wat je het mooiste vindt.

Door een invullicht (of reflectiescherm) te gebruiken wordt het lichtcontrast tussen buiten de auto en binnen een stuk kleiner. Ook is het gezicht van het model hier prachtig mee uitgelicht. Hier komen we in het volgende hoofdstuk uitgebreid op terug.

mh-meisje: Canon EOS 6D - ISO 200 - F4 - 1/60 SEC - 36MM

Buiten fotograferen met direct zonlicht

Buiten fotograferen met natuurlijk licht? Dan is vooral het juiste licht belangrijk. In bepaalde steegjes valt maar een kwartiertje per dag licht naar binnen. Laag zonlicht komt meestal natuurlijker over dan hoog zonlicht. Sowieso is zonlicht minder geschikt. Eigenlijk heb je als fotograaf het mooiste licht voor een portretfoto bij lichte bewolking. Doorat de zon eerst door de wolken heen moet schijnen, functioneren de wolken als een enorme reflector: ze verdelen het licht op je model, waardoor je geen harde schaduwen tegenkomt in het gezicht.

MayraPamaLuiten

De zon gooit harde schaduwen en hoge contrasten over je beeld. Overigens kun je in de zon prima werken, zolang je een paar dingen in de gaten houdt. Zet allereerst je model nooit in de volle zon. Naast het grote contrast en de harde lijnen kijkt de persoon meestal diep ongelukkig doordat hij enorm moet knijpen met zijn ogen om überhaupt wat te zien. De beste zonnige portretten maak je bij tegenlicht. Aan de schaduwkant van de zon heb je relatief vlak licht en een mooi haarlichtje van de zon zelf. Probleem is wel vaak dat het gezicht te donker wordt.

Reflectiescherm

Te weinig licht op het gezicht kun je verhelpen door een reflectiescherm in te zetten. Houd dit scherm naast je camera en het zonlicht reflecteert diffuus terug in het gezicht van je model, dat er daardoor veel lichter en natuurlijker uitziet. Het scherm heft de hoge contrasten in het gezicht op.

Beweeg het reflectiescherm een beetje heen en weer en je ziet wanneer hij zijn werk het beste doet. Pas op met een zilveren en gouden reflectiescherm, die geven bij direct zonlicht snel een overdreven, blikkerig effect. Meestal is diffuus wit de beste optie. Bij fotozaken zijn meerdere schermen te koop, die je meestal gemakkelijk kunt opvouwen, zodat ze in je fototas passen. Geen geld voor een duur reflectiescherm? Dan kun je bij een bouwparkt een plaat piepschuim halen voor ongeveer een euro!

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Portretfotografie in Zoom Academy. Hierin leer je niet alleen over het fotograferen van een portret bij natuurlijk licht, maar gaan we nog veel verder.
Zo leer je onder andere:


  • Omgaan met het model en styling

  • Alles over flitslicht en unieke lichtopstellingen in de (thuis)studio

  • De juiste camera-instellingen voor verschillende lichtsituaties

  • Het retoucheren van een portret van begin tot eind in Lightroom en Photoshop

Bekijk hier de volledige Cursus Portretfotografie.

avatar

Word een betere fotograaf met de Zoom Academy! Jouw online fotografie cursussen, voor beginners en gevorderden. Leer betere foto's maken met deze tips en video's, speciaal gemaakt door Zoom.nl. Start nu al met de cursus lightroom, landschapsfotografie, macrofotografie, portretfotografie of reisfotografie.

Reacties

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn