Upload jouw foto's
Dit heb je nodig voor macrofotografie © IDG NL

10 mei 2019, 09:14

Het maken van mooie macrofoto's begint bij de juiste apparatuur. Beschik je al over een camera en vraag je je af of deze wel geschikt is voor macrofotografie? Of sta je op het punt om een camera te kopen en wil je weten waar je op moet letten? We leggen de basis-apparatuur aan je uit!

Een camera kiezen

Om foto's zoals deze hieronder van Jeroen Hoppenbrouwers te kunnen maken, moet je op zoek gaan naar de juiste camera en een objectief. We leggen de verschillende mogelijkheden van camera's aan je uit.

Jeroen Hoppenbrouwers, jhoppenbrouwers.zoom.nl - Nikon D7100 - ISO 250 - F16 - 1/250e SEC

Spiegelreflex, systeemcamera, compactcamera of smartphone?

In principe kun je met iedere soort camera macrofoto's maken. Je hebt grofweg de keuze uit:
• spiegelreflex
• systeemcamera
• compactcamera
• smartphone.



Elk cameratype heeft zijn eigen voor- en nadelen. Zo biedt een spiegelreflexcamera of systeemcamera de beste beeldkwaliteit, maar zijn ze over het algemeen groter en zwaarder om mee te nemen. De compactcamera en smartphone daarentegen zijn erg licht en compact, maar daarvoor lever je wel in aan beeldkwaliteit.

De verschillen binnen macrofotografie

De belangrijkste vraag is natuurlijk: welke camera is het beste voor macrofotografie?

De smartphone en compactcamera vallen eigenlijk al snel af, om de volgende redenen:
• De sensoren zijn erg klein, waardoor ze niet genoeg licht kunnen vastleggen als je dicht op een onderwerp kruipt.
• Je hebt geen mogelijkheid om van objectief te wisselen, waardoor je de camera niet kunt finetunen voor macrofotografie.
• De minimale scherpstelafstand van de ingebouwde objectieven is vaak erg groot.
• Er is weinig tot geen ruimte om extra accessoires aan de camera toe te voegen.



In feite maakt het niet uit of je een systeem- of spiegelreflexcamera gaat gebruiken voor macrofotografie. Door de mogelijkheid om van objectief te wisselen, is het in beide gevallen mogelijk om specifieke macro-objectieven of tussenringen te gebruiken.

De grootte van de sensor is daarentegen wel van invloed. Een camera met met een kleinere sensor, zoals een aps-c, of micro fourthirds, levert een ander beeld op dan een grotere fullframesensor. Het sensorformaat beïnvloedt niet alleen de grootte van het onderwerp, maar ook de scherptediepte in de foto.

Hier zie je de uitsnede van het beeld dat wordt bepaald door de sensor bij een constante brandpuntafstand: met een kleinere sensor is het makkelijker om een vergroting te krijgen.

Als je dezelfde instellingen zou gebruiken bij een fullframe- en een cropsensor, dan zul je zien dat er bij de fullframesensor sneller een kleinere scherptediepte ontstaat.

Oftewel: het gebied dat scherp is in de foto is bij een fullframesensor kleiner. Over het algemeen vinden we dat positief. Bij portretfotografie levert het bijvoorbeeld mooie zachte achtergronden op, waardoor het onderwerp los komt te staan. Bij macrofotografie, waarbij je heel dicht op het onderwerp zit, wordt dat effect heel erg uitvergroot. Bij de fullframesensor zal je veel sneller teveel onscherpte krijgen.
Bovendien komt het onderwerp (bij dezelfde brandpuntafstand en instellingen) bij een kleinere sensor ook nog eens groter in beeld dan op een camera met een fullframesensor.


Links de grootte waarmee de libelle wordt weergegeven op een fullframesensor. Rechts dezelfde situatie, maar dan op een cropsensor - Foto: sigi66.zoom.nl

Als je dus een camera gaat kopen met macrofotografie als voornaamste fotografieonderwerp, dan ligt het voor de hand om een camera met een cropsensor aan te schaffen. Een camera met een fullframesensor is daarentegen niet direct een miskoop, zeker niet wanneer je ook landschapsfotografie of in situaties met weinig licht wilt fotograferen.



Jo Jennekens, Jo53.zoom.nl
- Camera Canon 400D - ISO 100 - F2,8 - 1/500e SEC
Deze foto is gemaakt met een camera met een cropsensor. Door de kleine scherptediepte is alleen het voorste gedeelte van de voorste bloem scherp. Met een fullframesensor en dezelfde instellingen, was een nog kleiner gedeelte van de bloem scherp geweest.

Macro-objectieven

Naast het type camera zijn natuurlijk ook de objectieven van groot belang voor de uiteindelijke foto. Met een specifieke macrolens kun je op heel korte afstanden scherpstellen en krijg je al snel een prachtige achtergrondonscherpte. De beste resultaten voor scherpte, kleur en contrast krijg je met een echte macrolens met een afbeeldingsmaatstaf van 1:1. De speciale constructie staat garant voor optimale beeldkwaliteit in het dichtbij-gebied. Een dergelijk objectief is in dat bereik doorgaans haarscherp en dat is nodig, omdat bij macrofotografie de minste onscherpte al opvalt.

Macrolenzen hebben vaak een vast brandpunt en zijn daardoor ook behoorlijk lichtsterk. Verreweg de meeste objectieven hebben een diafragma van maximaal F2,8. Een groter diafragma komt wel voor, maar is ongebruikelijk. De scherptediepte wordt daarmee namelijk te klein.

Brandpuntsafstand

Macro-objectieven zijn er in allerlei brandpunten, van 50 tot 200 mm. Het voordeligste objectief is de 50 mm. Zo'n lens is al prima geschikt voor bijvoorbeeld plantenfotografie. Het nadeel van 50 mm is dat je heel dicht op het onderwerp moet kruipen, waardoor dit type minder geschikt is om schrikachtige dieren als insecten, reptielen of amfibieën te fotograferen.

Voor een bredere toepassing liggen objectieven rond 100 mm meer voor de hand. Hierbij is de afstand van de camera tot het onderwerp groter. Ook is de onscherpte in voor- en achtergrond mooier en rustiger wat het totale beeld ten goede kom. Bovendien zijn de brandpunten nog redelijk compact, licht en handzaam.

Tony Traa, rohs.zoom.nl - Canon EOS 7D - ISO 250 - F3,5 - 1/250 SEC / 100 MM
Met 100mm houd je zelf iets meer afstand en schrik je dieren niet af.

De laatste groep objectieven in het macrogebied zijn degene met langere brandpunten, zo rond de 200 mm. Het voordeel hiervan is de grotere afstand tot je onderwerp, waardoor je minder risico loopt dat het wegvlucht. Door de geringe scherptediepte kun je het hoofdonderwerp scherp laten uitkomen tegen een heel rustige achtergrond. Hierdoor krijgt het onderwerp meer zeggingskracht. Bovendien hebben de meeste objectieven van dit type een eigen statiefgondel, zodat de camera beter in balans is. Nadelen zijn de hogere prijs en het formaat en gewicht.

Alternatieven

Beschik je al over een macro-objectief, dan is dat mooi meegenomen, maar het is niet noodzakelijk als je net met deze manier van fotograferen begint. Close-up-fotografie is namelijk een mooie manier om te experimenteren of macrofotografie wel bij je past, zonder meteen te moeten investeren in een duur objectief. Veel kitlenzen en telezooms hebben tegenwoordig ook een heel korte minimale scherpstelafstand en zijn dus redelijk geschikt voor het fotograferen van close-ups.


Annehaandrikman.zoom.nl
- Canon EOS 600D
Een close-up kan je ook prima fotograferen met een kitlens.

Bovendien zijn er diverse manieren om je standaardobjectieven te verbeteren voor close-up-fotografie. In sommige gevallen kun je zelfs relatief goedkoop een vergroting van 1:1 of groter behalen. We geven je twee goedkopere alternatieven voor een macro-objectief.




Voorzetlenzen

De goedkoopste manier om close-upfoto's te maken, is met een dioptrie-voorzetlens. Dit is feitelijk een soort brillenglas, verkrijgbaar in verschillende sterktes, van +1 tot +10. Deze voorzetlens kun je gewoon op de lens van de camera schroeven, net als een filter. Hij verkort dan de minimale scherpstelafstand. Hoe lager deze waarde, des te dichterbij je kunt fotograferen en des te groter het onderwerp in beeld komt. Het voordeel van deze voorzetlenzen is dat ze redelijk goedkoop zijn! Een nadeel is dat de scherpte van de foto van mindere kwaliteit is.

Tussenringen

Een tussenring is een korte, holle buis die je op de camerabody plaatst. Omdat je de ring tussen de body en het objectief plaatst, vergroot je de afstand daartussen. Hierdoor kun je dichterbij scherpstellen, en dat zorgt weer voor een vergroting. Hoe groter de afstand tussen objectief en camera, des te groter de vergroting. Je kunt een enkele ring kopen, maar er zijn ook setjes beschikbaar in drie verschillende diktes. Desgewenst kun je meerdere ringen op elkaar schroeven.



Het grote voordeel van tussenringen is dat je gewoon de autofocus en automatische instellingen van de camera kunt blijven gebruiken. Ze zijn ook relatief goedkoop (circa 100 euro) en er ontstaat een mooie vergroting.

Statief

Iets waarin je als macrofotograaf zeker in moet investeren, is een statief. Omdat je van heel dichtbij piepkleine dingen fotografeert, kan elke millimeter die je voor- of achteruit beweegt je onderwerp uit focus plaatsen. Bovendien zijn de langere sluitertijden vaak noodzakelijk. Dit maakt dat je camera doodstil moet staan. Stel dat je, zonder statief, de hele kop van een vlieg scherp wilt hebben, dan moet je een kleiner diafragma kiezen en dus een langere sluitertijd. Gevolg: bewegingsonscherpte, omdat je je camera nooit zolang in je handen kunt stilhouden.

Waar moet je op letten bij de aanschaf van een statief?

De minimale statiefhoogte
Omdat veel macro-onderwerpen zich laag op de grond bevinden, is niet elk statief geschikt. Overweeg daarom een compact (mini)statief. Zo'n statief is gemakkelijk op te zetten en je hoeft niet zoveel mee te slepen. Ook een rijstzak of een groundpod kunnen je een goede dienst bewijzen. Bij een aantal statieven kunnen de poten ook in liggende stand, waardoor je meteen een stuk lager komt.

Josiane de Bruin, 9biscuitonline9.zoom.nl - Nikon D7200 - ISO 400 - F4,5 - 1/250 SEC - 150 MM
Door een statief op te stellen, stoot je ook minder snel per ongeluk tegen een takje en voorkom je dat de vlinder direct wegvliegt.

Pootsegmenten
Statiefpoten bestaan doorgaans uit drie tot vijf segmenten die je naar smaak kunt in- en uitschuiven om de gewenste werkhoogte te krijgen. Hierbij geldt: hoe minder segmenten, des te steviger en stabieler het statief. Als er minder segmenten zijn, moeten ze wel langer zijn om dezelfde werkhoogte te halen waardoor het statief ingevouwen minder compact zal zijn. Zijn er juist meer segmenten, dan kunnen ze korter blijven met behoud van een goede werkhoogte en ishet ingeschoven statief lekker compact.

Voetjes
Onder statiefpoten zit vaak een rubberdopje voor meer grip op gladde oppervlakken. Soms zitten er spikes onder deze dopjes verstopt, om jouw statief als het ware vast te pinnen op zachtere ondergronden. Houd verder altijd rekening met de ondergrond. Jouw statief kan nog zo stevig zijn, als de grond instabiel is, krijg je alsnog onscherpe foto's door trillingen of bewegingen.

Een afstandsbediening
Trillingen zijn bij macrofotografie erg onhandig, omdat het zorgt voor onscherpte in je foto's. Een afstandsbediening of een trigger is daarom erg welkom. Je kunt hiermee, zonder je camera aan te raken, een foto maken. Tegenwoordig zijn ze er in allerlei versies, zowel draadloos als met kabel.

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Macrofotografie in Zoom Academy. Hierin leer je je macrofoto's naar een hoger niveau te brengen en nog veel meer.
Zo leer je onder andere:


  • De basis van wat macrofotografie precies is

  • Alles over de juiste apparatuur voor dit fotografiegenre

  • De perfecte scherpte creëren in je foto's

  • De volledige nabewerking, van belichting tot focus-stacking

Bekijk hier de volledige Cursus Macrofotografie.

avatar

Word een betere fotograaf met de Zoom Academy! Jouw online fotografie cursussen, voor beginners en gevorderden. Leer betere foto's maken met deze tips en video's, speciaal gemaakt door Zoom.nl. Start nu al met de cursus lightroom, landschapsfotografie, macrofotografie, portretfotografie of reisfotografie.

Reacties

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn