Upload jouw foto's
Gradueel filter gebruiken

26 mei 2019, 09:52

Het gebeurt regelmatig dat de belichting of de kleurweergave in alleen een specifiek deel van de foto moet worden aangepast. Denk aan een felle lucht, een landschap in de schaduw, of alleen de zijde van het beeld waar de zon staat of zich een afwijkende lichtbron bevindt. Het Gegradueerd filter is hier het ideale gereedschap voor.

Digitaal verloopfilter

Behalve door op het pictogram ervan te klikken, kun je het gradueel filter ook via sneltoets M activeren.



Het gegradueerd filter kun je aardig vergelijken met een grijsverloopfilter dat onder andere landschapsfotografen graag voor hun lenzen plaatsen om bijvoorbeeld het contrastverschil tussen het landschap en de lucht te verlagen. In Lightroom doe je dat ditmaal achteraf en heb je een aantal extra mogelijkheden die goed van pas komen.

Zodra je dit gereedschap activeert, krijg je een lange lijst met allemaal schuifregelaars te zien in de gereedschapsopties. Hiermee stel je in wat er moet worden aangepast door het gegradueerd filter. Je kunt de schuifjes van tevoren alvast instellen, of ermee wachten tot je een filter op de foto hebt geplaatst. In dat laatste geval zie je direct wat je aanpassingen voor resultaat hebben.


Je hebt een enorme keuze uit schuifregelaars voor het perfecte verloopfilter.

Verloop aanbrengen

Stel dat je de lucht minder fel wilt maken door de hooglichten te verminderen. Dan wil je niet dat dit in de volledige foto gebeurt, maar alleen bovenin. Dit doe je als volgt.

Zet de schuifregelaar Hooglichten van dit gereedschap op bijvoorbeeld -25 of -50. De hoeveelheid hangt wel altijd af van de specifieke foto. Nu hoef je het digitale filter alleen nog maar aan de foto toe te voegen. En wel op zo'n manier dat alleen de lucht bedekt wordt, zodat het landschap niet wordt aangetast.

Dat is heel eenvoudig en kan op een aantal manieren. Sleep met ingedrukte muisknop door de foto, op de plek waar je het verloop van het filter wilt aanbrengen. In het gebied boven het verloop werkt het filter altijd op maximale sterkte. In het verloop zelf neemt de bewerking langzaam af tot nul. Op die manier is er geen abrupte overgang te zien en valt de bewerking nauwelijks op. Onder het verloop is het filter als het ware transparant en wordt de bewerking niet toegepast. Net zoals bij een fysiek grijsverloopfilter.

Sleep maar eens in de buurt van de horizon. Druk de muisknop vlak boven de horizon in, sleep een stukje omlaag tot net in het landschap en laat daar de muisknop weer los. Je hebt nu een redelijk smal gebied gekozen waarin de bewerking van maximale sterkte naar nul gaat. Dat werkt het best bij een rechte horizon. Zoals aan zee.



Hier sleep je vanaf ongeveer halverwege de bergen tot in de boomkruinen.

Steekt er hier en daar iets boven de horizon uit, zoals een boom, kerktoren of een bergpiek? Dan valt dat binnen het gebied dat bewerkt wordt. Omdat je dit keer alleen de hooglichten vermindert, zal dat dit keer waarschijnlijk weinig uitmaken. Maar stel dat je met het filter de belichting naar -1 brengt, dan wordt alles wat boven de horizon uitsteekt ineens een stuk donkerder.

We gaan straks in op het 'uitsluiten' van de bomen in zo'n gegradueerd filter, maar je kunt het deels ook al bij het maken van het verloop voorkomen. Bijvoorbeeld door het verloop wat breder te maken: begin wat hoger in de lucht met slepen, en trek door tot een stukje onder de horizon. Vaak is de lucht richting de horizon toch al wat donkerder, waardoor dit doorgaans prima werkt. Helemaal boven in je foto beginnen met slepen voor een nog breder verloop kan natuurlijk ook.


Wat ook kan is het effect heel geleidelijk laten afnemen.

Recht of liever schuin

Terwijl je omlaag sleept om het verloop van het filter aan te geven, kun je de muis naar links of naar rechts bewegen om het verloop schuin op de foto te plaatsen. Dat is ideaal als de horizon niet recht is, of als vooral een hoek van de foto gecorrigeerd moet worden.

Is de horizon juist kaarsrecht en wil je niet dat het verloop per ongeluk schuin staat? Houd dan tijdens het slepen de Shift-toets ingedrukt. Je kunt nu geen schuin verloop krijgen. Het blijft altijd exact recht.

Je mag een gegradueerd filter gerust op een heel ander deel van de foto aanbrengen. Je hoeft dus echt niet altijd van boven naar beneden te slepen. Dat mag ook prima van onder naar boven om zoiets als een landschap te bewerken. Of je past de zijkant aan door opzij door de foto te slepen.


We plaatsen schuin onderin een verloopfilter om het landschap lichter te maken.

Filter aanpassen

Zodra je het filter hebt aangebracht zie je drie horizontale lijnen en een bolletje precies in het midden.
Stel dat je omlaag gesleept hebt. Dan geeft de bovenste lijn aan waar het verloop begint en de onderste lijn waar het verloop is gestopt. Boven de lijnen werkt de bewerking dus op maximale sterkte en eronder doet het filter helemaal niets meer. Heb je van onder naar boven gesleept, dan is dat precies andersom.


Hier zie je het verloop van de lijnen goed in beeld.

Je mag de buitenste twee lijnen verslepen om de locatie van het verloop aan te passen. Je kunt het dus ook na het plaatsen naar wens breder of smaller maken. Versleep je het bolletje omhoog of omlaag, dan verplaats je het verloop over de foto. Hiermee kun je de positie dus nog finetunen.

Sleep je ergens op de middelste lijn (naast het bolletje), dan roteer je het gegradueerd filter. Je kunt het filter zelfs zover roteren dat het andersom komt te staan en het dus ineens over het tegenovergestelde deel van de foto valt. Het bolletje kun je tot slot over de (middelste) lijn verplaatsen om het rotatiepunt te veranderen.

Misschien heb je voordat je het filter aanbracht al een of meer schuifregelaars ingesteld. Nu je het filter hebt geplaatst zie je pas goed wat het effect op de foto is en dus is dit een goed moment om waar nodig de schuifregelaar(s) nog wat nauwkeuriger af te stellen. Misschien is een vermindering van de hooglichten niet voldoende om de lucht voldoende donker te maken en besluit je om ook de Belichting op zoiets als -0,5 te zetten. Of je wilt het landschap lichter maken en gebruikt een combinatie van Schaduwen en Belichting.

Om de belichting van een gedeelte van jouw foto te verbeteren, gebruik je over het algemeen een combinatie van de schuifregelaars Belichting, Hooglichten, Schaduwen, Witte tinten en Zwarte tinten. Welke van dat stel je gebruikt en welke sterkte je instelt, hangt altijd af van het soort foto en om welk gedeelte van het beeld het gaat. De lucht maak je vaak donkerder, maar soms wil je hem juist lichter maken. Hetzelfde geldt voor de voorgrond zoals een landschap.

Meer mogelijk dan met een fysiek filter

Omdat het om een digitaal filter gaat, kun je er nog veel meer mee doen. Stel dat het een zonnige dag was, maar de omgeving die jij op de foto hebt gezet lag in de schaduw. Met het gegradueerd filter kun je de voorgrond dan lichter maken via de schuif Schaduwen.

Alleen ziet de omgeving er dan vaak wat blauwig uit, omdat daar geen direct zonlicht valt. In het filter dat je zojuist hebt gemaakt, kun je aanvullend de schuifregelaar Temperatuur op een positieve waarde instellen om dit probleem op te lossen. De foto wordt nu een beetje opgewarmd zodat je de blauwe waas kwijtraakt. Daardoor ziet de foto er natuurlijker uit.


Gebruik Temperatuur om een blauwige schaduw op te warmen.

Behalve de belichting of de kleuren aanpassen, kun je met een gegradueerd filter ook lokaal wijzigingen aanbrengen aan onder andere het contrast, de helderheid, de scherpte en zelfs nevel verwijderen of ruis verminderen.

Ideaal is dat je meerdere gegradueerde filters op een foto kunt aanbrengen. Perfect, want vaak hebben afzonderlijke gebieden verschillende bewerkingen nodig. Je kunt dus prima een filter voor de lucht maken en nog een extra exemplaar over alleen de omgeving plaatsen. Om de onderzijde van de foto te bewerken sleep je dus omhoog op de plek waar het verloop moet komen (in plaats van omlaag zoals bij de lucht).

Wat ook kan is een filter maken voor de belichting en nog een tweede voor een verbetering van de kleurweergave. Die kun je dan volledig onafhankelijk van elkaar neerzetten en ook weer aanpassen. Je hebt dus een bijna oneindig aantal mogelijkheden waaruit je kunt kiezen.

Je brengt elk extra filter aan door boven de schuifregelaars even te klikken op Nieuw.


Klik op Nieuw om nog een extra gegradueerde filter te plaatsen.

Elk filter dat je hebt aangebracht herken je aan een bolletje op de foto. Klik op een bolletje om dat filter te bekijken en eventueel aan te passen. De vorm, locatie en de schuifregelaars kun je nog steeds veranderen. Je zit dus nergens aan vast.

Ook kan je een filter weggooien (via Delete of Backspace zolang het geselecteerd is), of klik met rechts op het bolletje en kies Verwijderen.

Vooraf of achteraf instellen

Belangrijk om te weten is dat als je een of meer schuifregelaars aanpast voordat je een filter aan de foto toevoegt, deze instellingen meteen ook voor toekomstige filters gelden. Dat is met name handig als je filters wilt maken die min of meer hetzelfde doen.

Verander je de schuifjes terwijl je al een filter aan het plaatsen bent? Dan gelden die instellingen dit keer alleen voor dit ene filter. Dus als je vaak een ander soort filter nodig hebt, kan het efficiënter zijn als je de (meeste) schuifregelaars nog even op nul laat staan en ze pas instelt zodra je met een specifiek filter bezig bent.
Je kunt ook voorinstellingen maken met jouw favoriete en veelgebruikte instellingen. Hoe je dat doet laten we straks zien in het hoofdstuk (topic) over het gereedschap Aanpassingspenseel.

Wil je zien op welk deel van jouw foto het filter effect heeft? Gebruik dan sneltoets O of kies Gereedschappen / Aanpassingsmaskerbedekking / Overlay. Het gebied krijgt dan een opvallend rode kleur. Dat maakt het nog makkelijker om het verloop op precies de juiste plek neer te zetten en het de juiste breedte te geven.

Met dezelfde sneltoets of menuoptie zet je de bedekking ook weer uit. Via het menu kan je ook nog voor een ander kleur kiezen, zoals opvallend groen als je dat prettiger en duidelijker vindt.


Gebruik een (rode) maskerkleur om te zien waar het filter actief is.

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Lightroom Classic CC in Zoom Academy. Hierin leer je alles vanaf het importeren van je foto's tot lokale aanpassingen en nog veel meer.
Zo leer je onder andere:


  • Het organiseren van je foto's door middel van metadata

  • Alles over de panelen in de ontwikkelmodule van het programma

  • Zeer complexe en specifieke bewerkingen in je foto's

  • Het juist exporteren van je foto's voor jouw doeleinden

Bekijk hier de volledige Cursus Lightroom Classic CC.

avatar

Word een betere fotograaf met de Zoom Academy! Jouw online fotografie cursussen, voor beginners en gevorderden. Leer betere foto's maken met deze tips en video's, speciaal gemaakt door Zoom.nl. Start nu al met de cursus lightroom, landschapsfotografie, macrofotografie, portretfotografie of reisfotografie.

Reacties (3)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
Spingirl op 29 mei 2019 om 09:23

Lees ik er nu overheen of staat het antwoord op deze vraag niet in het stukje?
We gaan straks in op het 'uitsluiten' van de bomen in zo'n gegradueerd filter.....

Stefanie71 op 29 mei 2019 om 07:24

En het resultaat is .... ?