Upload jouw foto's
De makkelijkste manier om vlekken te verwijderen in Lightroom

27 mei 2019, 10:44

Ontsiert een sensorvlek die mooie strakblauwe lucht, of drijft er een stuk zwerfvuil op het rimpelloze wateroppervlak? Met het gereedschap Vlekken verwijderen werk je al dit soort storende elementen snel en onzichtbaar weg.

Wegklikken

Dit gereedschap vind je in de gereedschapsbalk in Lightroom onder het histogram, of je gebruikt sneltoets Q.



Eenmaal actief verandert de muisaanwijzer in een soort vizier zodra je hem boven de foto brengt. Dit vizier laat zien op welk deel van de foto de bewerking effect heeft. Je maakt het gebied groter of kleiner door aan het muiswieltje te draaien, met de vierkante haken op je toetsenbord ([ en ]), of door de schuifregelaar Grootte in de gereedschapsopties te gebruiken.

Maak de cirkel net iets groter dan de vlek die je wilt wegpoetsen, zodat je hem ruim bedekt. Zie je een dubbele cirkel? Wat dit precies betekent leggen we straks uit. Zorg er in dat geval voor dat de vlek in de binnenste cirkel past.

Klik erop en Lightroom zoekt automatisch naar beeldmateriaal ergens in de foto om deze vlek zo goed mogelijk voor je weg te werken. Herhaal deze procedure voor elke vlek die je wilt kwijtraken.


Zorg dat het weg te werken beeldmateriaal in de (binnenste) cirkel valt.

Dat onzichtbaar wegwerken lukt ook weer niet altijd in één keer goed. Soms moet je Lightroom hier gewoon een handje bij helpen. Heb je geklikt en bevalt het resultaat niet? Druk dan op de /-toets om Lightroom een nieuwe poging te laten wagen.

Het beeldmateriaal wordt dan ergens anders vandaan gehaald. Je mag dit meerdere keren doen, voordat het gereedschap in herhalingen begint te vervallen. Telkens is aan een tweede cirkeltje en een pijl te zien waar het bronmateriaal zich bevindt dat gebruikt wordt om de vlek weg te werken.


Je ziet precies welk beeldmateriaal over de vlek wordt gezet om het weg te werken.

Merk je dat achteraf gezien de vlek toch niet volledig wordt afgedekt? Dan kun je de cirkel die aangeeft waar de vlek zich bevindt (de bestemming) naar smaak groter (en ook weer kleiner) maken door de rand ervan met ingedrukte muisknop te verslepen.

Daarnaast mag je beide cirkels (dus de bron en/of de bestemming) naar een andere plek slepen om te kijken of dat misschien een beter resultaat oplevert. In plaats van herhaaldelijk de /-toets te gebruiken en het Lightroom verder maar te laten uitpuzzelen, kan het sneller werken als jij na de eerste muisklik zelf de broncirkel zelf naar een betere plek verplaatst. Gewoon door te kijken waar in de foto geschikt materiaal zit (wat betreft structuur en kleur), zodat de kans het grootst is dat je de vlek er onzichtbaar mee wegwerkt.

Vlekken visualiseren

Vooral om stofvlekken op de sensor op te sporen, of insecten die vlak voor de lens langs vlogen en zo voor vlekken hebben gezorgd, is de optie Vlekken visualiseren ideaal.

Deze vlekken zijn soms lastig om op te sporen in een foto. Vink je de optie Vlekken visualiseren aan (je vindt hem pal onder de foto als je het gereedschap Vlekken verwijderen geselecteerd hebt), dan krijg je een zwart-witbeeld te zien. Je ziet de sensorvlekken en alle andere vlekjes en onregelmatigheden die je graag kwijt wilt dan vrijwel meteen zitten. Vooral als je een stukje inzoomt op bijvoorbeeld de lucht of een egaal gekleurd vlak.

Met de schuifregelaar erachter regel je wat je allemaal te zien krijgt. Kies een sterkte waarbij je de vlekken goed ziet, maar ook weer niet te veel details worden aangemerkt die juist wel bij de foto horen en er dus in moeten blijven. Een vlekje hoeft immers niet altijd stof op de sensor of een nieuwsgierig insect te zijn.



Bij de muisaanwijzer zie je duidelijk een aantal vlekken zitten.

Schilderen

Grotere vlekken of vlekken met een onregelmatige vorm werk je beter weg als je niet klikt maar eroverheen schildert. Op die manier neem je minder snel het omliggende beeldmateriaal mee dat helemaal niet aangepast hoeft te worden.

Ook nu stel je eerst een penseelgrootte in waarmee je comfortabel kunt werken. Dat werkt weer precies hetzelfde als daarnet. Vervolgens schilder je met ingedrukte muisknop over de vlek of een object dat je wilt weghalen heen. Dat gebied wordt wit gemarkeerd. Zodra je de muisknop loslaat, vervangt Lightroom het weer automatisch met ander en hopelijk beter beeldmateriaal.


Schilder over een vlek of storend object met een onregelmatige vorm.

De markering van zowel de bron als de bestemming mag je met ingedrukte muisknop verslepen. Zo kun je de reparatie nog een beetje perfectioneren. Helaas staat de grootte en de vorm ervan ditmaal vast, je kunt dit dus niet meer aanpassen.

Mocht de reparatie toch niet bevallen en is verschuiven geen oplossing, dan kun je hooguit de bewerking ongedaan maken met Delete of Backspace, om het daarna opnieuw te proberen. Wat ook nog kan is de bewerking stapsgewijs terugdraaien met sneltoets Ctrl+Z of via Bewerken / Ongedaan maken.

Reparaties bijwerken

Je mag zoveel reparaties aanbrengen als nodig is. Dus zelfs al zit jouw sensor vol stof of drijft er een berg afval in het water, dan nog krijg je de lucht en het water uiteindelijk mooi schoon en is er geen stofvlek of afval meer te zien.

Zolang het gereedschap Vlekken verwijderen is geselecteerd, wordt elke reparatie die je aanbrengt met een bolletje of een cirkel op de foto gemarkeerd. Heb je geklikt, dan is het een cirkel. Die geeft meteen ook de grootte van de reparatie aan. Heb je geschilderd? Dan zie je alleen een bolletje en niet de vorm of de grootte van het gebied zelf.

Breng je veel reparaties aan, dan is een scherm vol bolletjes en cirkeltjes misschien een beetje storend. Druk dan op sneltoets H of kies Gereedschappen / Gereedschapbedekking / Nooit tonen om ze tijdelijk te verbergen. Je ziet dan een stuk beter waar je nog wat te repareren hebt. Via dezelfde sneltoets of met Gereedschappen / Gereedschapbedekking / Automatisch tonen tover je de markeringen weer tevoorschijn.

Alle bestaande reparaties kun je achteraf nog aanpassen: klik op een bolletje of een cirkel om een reparatie te selecteren. Je ziet nu opnieuw zowel het brongebied als het bestemmingsgebied met een pijl ertussen en kunt een van beide gebieden verschuiven of de reparatie verwijderen.

Reparaties kun je nog sneller verwijderen door met ingedrukte Alt-toets op een cirkel of bolletje te klikken. De muisaanwijzer verandert daar in een schaar. Je hoeft de reparatie nu niet eerst te selecteren. Ergens met rechts op klikken en dan de optie Verwijderen kiezen mag ook.

Wel of niet naadloos

Per reparatie kun je bij de gereedschapsopties kiezen tussen Klonen en Retoucheren. Daar zit een belangrijk verschil tussen. Klonen houdt in dat het bronmateriaal één-op-één naar de bestemming gekopieerd wordt, dus zonder moeite te doen om dit naadloos met de omgeving te laten samenvloeien. Je blijft de reparatie daardoor zien als je bijvoorbeeld iets met een lichte kleur naar een donkere plek brengt, of andersom.

Kies je daarentegen voor Retoucheren, dan wordt geprobeerd om het bronmateriaal zo onzichtbaar mogelijk te laten samensmelten met de omgeving bij de bestemming. Kortom, de reparatie is daarna nauwelijks of zelfs helemaal niet meer te zien. Stel dat je licht materiaal naar iets donkers brengt, dan wordt de helderheid automatisch aangepast zodat het niet opvalt. Andersom geldt precies hetzelfde.



Je hebt de keuze uit Klonen en Retoucheren.

Theoretisch kun je Klonen daarom ook gebruiken om stukjes beeldmateriaal letterlijk te kopiëren naar een andere plek in de foto. Om zoiets als een voorwerp te dupliceren dus. Terwijl je Retoucheren juist gebruikt om een object onzichtbaar weg te werken. Een combinatie van de twee kan natuurlijk ook. Dus eerst iets klonen, om vervolgens de omtrek ervan zodanig te retoucheren dat het geheel naadloos samenvloeit met z'n nieuwe omgeving.

De keuze tussen klonen en retoucheren maak je per reparatie via de gereedschapsopties. Wil je graag na een reparatie kijken wat het verschil zou zijn, dan kan dat. Klik met rechts op de bestemming of op de bron en je kunt schakelen tussen klonen en retoucheren. Zo zie je meteen welke van de twee het beste werkt. Slim gedaan!

Doezelaar

We hebben het daarnet al even gehad over de schuifregelaar Grootte in de gereedschapsopties, maar je vindt daar nog twee schuifjes die je goed kunt gebruiken.

Met Doezelaar stel je een overgangsgebied in tussen de reparatie en de omgeving. Dat de doezelaar actief is, zie je aan de muisaanwijzer. Dat is nu een dubbele cirkel geworden. De buitenste ring is het overgangsgebied. Daar neemt de dekking van de reparatie naar buiten toe langzaam af. Alleen in de binnenste cirkel is de vlek honderd procent bedekt.

Hoe hoger je de doezelaar afstelt, hoe vloeiender de reparatie overgaat in de omgeving. Dat helpt om de reparatie nog mooier uit te voeren. Stel hem ook weer niet te hoog in, want dan duurt het te lang voordat de vlek echt goed uit de foto verdwijnt. Speel ermee tot je een waarde vindt die fijn werkt.

Behalve met de schuifregelaar, kun je de doezelaar nog sneller instellen door de Shift-toets ingedrukt te houden terwijl je aan het muiswieltje draait of op een vierkante haak op het toetsenbord drukt. Zonder Shift-toets verander je dus de grootte van het totale reparatiegebied, met Shift-toets alleen de grootte van de doezelaar.



De rand om de kleine cirkel is het gebied waarin de doezelaar actief is.

Ook de doezelaar kun je weer per reparatie anders instellen. Je mag hem zelfs achteraf nog aanpassen. Gewoon door een bestaande reparatie opnieuw te selecteren en vervolgens via één van de drie genoemde methoden de grootte van de doezelaar te veranderen.

Tot slot hebben we dan nog de schuifregelaar Dekking. Soms is een wat meer subtiele reparatie nodig en dat kan door de dekking te verlagen. Alleen als de dekking op honderd procent staat, wordt een vlek of object in één keer vervangen door nieuw beeldmateriaal. Verlaag je de dekking, dan stel je als het ware een mengverhouding tussen de twee in. Je laat het gebied dan niet meteen volledig verdwijnen, maar laat het bijvoorbeeld alleen wat minder opvallen.

Voor en na

Ben je benieuwd wat het resultaat is van al je reparatiewerk? Als het goed is zie je nu een perfect bijgewerkte foto, maar je merk het verschil pas echt goed als je de voor en na situatie met elkaar vergelijkt. Daar is aan gedacht: onderaan bij de gereedschapsopties zie je een soort schakelaartje: een wit blokje met een donkergrijs blokje eronder. Klik je erop, dan haal je de schakelaar om. Hiermee schakel je alle reparaties die je met Vlekken verwijderen hebt aangebracht in één keer uit of weer aan. Dat maakt vergelijken wel heel makkelijk.

Dit artikel komt uit de volledige Cursus Lightroom Classic CC in Zoom Academy. Hierin leer je alles vanaf het importeren van je foto's tot lokale aanpassingen en nog veel meer.
Zo leer je onder andere:


  • Het organiseren van je foto's door middel van metadata

  • Alles over de panelen in de ontwikkelmodule van het programma

  • Zeer complexe en specifieke bewerkingen in je foto's

  • Het juist exporteren van je foto's voor jouw doeleinden

Bekijk hier de volledige Cursus Lightroom Classic CC.

avatar

Dit artikel is onderdeel van een cursus uit Zoom Academy. Dé plek voor online fotografie cursussen, voor beginners en gevorderden. Leer betere foto's maken met deze uitgebreide cursussen vol tips en video's, speciaal gemaakt door Zoom.nl. Wil je verder leren? Bekijk hier het grote aanbod cursussen op www.zoomacademy.nl .

Reacties (1)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn