Upload jouw foto's
De beste composities voor portretten © IDG NL

8 januari 2020, 09:09

Slimme, doordachte keuzes zijn bij het maken van een portret onontbeerlijk. Niet alleen de modelkeuze, maar ook compositie, diafragma, objectiefkeuze en inkadering maken het verschil tussen een gemiddeld portret en een topportret.

Compositie bij portretten

Op het moment dat je met je model op locatie staat, maak je als fotograaf een aantal keuzes. Hoe zorg je ervoor dat niets afleidt van je model en dat de kijker direct naar het model wordt geleid? Hoe voorkom je dat een model vervormd in beeld komt? En hoe leg je de scherpte en onscherpte precies op de juiste plekken?

Technische fase

Allemaal zaken die je regelt in de eerste, technische fase. Het is goed deze fase te scheiden van de tweede: de sociale omgang met je model. Als je namelijk de hele shoot bezig blijft met het instellen en veranderen van de techniek, leidt dat niet alleen tot stress bij jezelf, je model wordt er ook onzeker van. Het credo is dan ook: stel alles wat er in te stellen valt eerst goed in en ga dan pas de interactie aan met je model.


Allereerst is het belangrijk dat je de goede compositie kiest bij het vastleggen van je model. Wil je een portret met context of een puur portret van alleen het gezicht?


Als je de achtergrond mee laat doen, heb je meer met compositiekeuzes te maken. Zo kun je perspectief gebruiken in de achtergrond. Stel je model op in een lange gang en alle lijnen lijken naar het model te lopen. We noemen dit inleidende lijnen. Ze wijzen naar het model, zodat je ook direct die richting opkijkt.

Als je op tv naar het journaal kijkt, zul je de geïnterviewde ook vaak in zo'n lange gang zien staan. De cameraman gebruikt dan inleidende lijnen voor zijn compositie.


Een mooi voorbeeld van een ten voeten uit portret. De kleding van de jongen en de omgeving vertellen een verhaal, dus is het relevant het hele lichaam te tonen.


Foto: Nick Teheux, nickman.zoom.nl

25 procent

Een andere regel die erg goed werkt bij portretten, is de gulden spiraal. Voor meer uitleg ga je even terug naar de module De compositieregels. Leg je vier van deze spiralen over je beeld, dan heb je vier punten, telkens op 25% van de hoek van het beeld.

Wetenschappers hebben ooit onderzocht dat je oog een beeld het eerste op deze plekken scant. Bij een portret kun je dus het best de ogen of (bij een ruimer portret) het gezicht van je model op deze punten leggen. Als je dit goed doet, heb je aan de andere kant van het beeld ruimte over om iets op de achtergrond te plaatsen.

De ogen en mond van dit portret lopen over de lijnen van de compositieregel van de gulden snede.

Foto: Maaike Kampert, maaikekampert.zoom.nl


Hulplijnen op je camera

In je cameramenu zit meestal de optie om een grid aan te zetten. Op een deel van de camera's kun je hierbij ook andere grids kiezen dan alleen de regel van derden. Kijk in de gebruiksaanwijzing of zoek op Google even over welke opties jouw camera allemaal beschikt.

Driehoeksverhouding

Bij een portret zonder context zijn de mogelijkheden wat beperkter. Vaak kun je dan werken met geometrische vormen. De driehoeksverhouding in een gezicht is daar een goed voorbeeld van. De ogen en mond vormen samen die driehoek. Als kijker is het prettig een geometrische vorm te vinden in het beeld. Dat kan ook een vierkant of cirkel zijn. Zoek er bewust naar als je een close-up-portret maakt. De vorm kun je ook creëren door een accessoire te gebruiken, bijvoorbeeld een hoed of sjaal.



Bij een close-up kun je ook de symmetrie accentueren. Je hebt al twee ogen, waardoor het beeld algauw enige symmetrie vertoont. Als je dit aanzet door de haardracht aan twee kanten hetzelfde te houden, de handen op dezelfde manier te plaatsen en het model recht in de camera te laten kijken, is je symmetrische plaatje compleet.

Gesloten en open kader

Zijdelings verbonden met de compositie is de uitsnede van een portret. Bij een portret met achtergrond kies je vaak voor een totaal of half totaal beeld. Op een totaaluitsnede staan zowel hoofd als voeten, een half totaal begint boven de heupen. Deze uitsneden gebruik je vooral als je een modisch of weids beeld wilt maken, waarin alles van de persoon zichtbaar moet zijn.

Als je dichterbij gaat werken, krijg je een ander effect. Je kruipt letterlijk en figuurlijk op de huid, waardoor je foto intiemer wordt. Het karakter van een persoon is beter te zien als je alleen een gezicht in beeld brengt.


Bij een close-up komt er weer een andere keuze om de hoek kijken. Houd ik het kader gesloten of maak ik het open? Bij een gesloten kader sluit je het gezicht op door de randen van het beeld. Aan alle kanten van het gezicht zit dus ruimte. Meestal is het mooi om bij een close portret de ruimte aan alle kanten min of meer gelijk te houden. Probeer om niet maar een halve millimeter ruimte over te houden; de inkadering lijkt dan wat willekeurig. Kies voor een duidelijk gesloten kader óf trek het kader volledig open.


Door het gesloten kader lijkt dit meisje op te gaan in haar omgeving, het herfstbos.

Foto: Cindy Pronk, cinnerp.zoom.nl


Bij de open variant snijd je delen van het gezicht aan. Dat kan aan de onderkant zijn, maar op gevoel zie je direct dat snijden in hals of kin er vaak wat vreemd uitziet. Aansnijden van het voorhoofd van een persoon is een betere keuze. Je kruipt daarmee bovendien nog dichter op de persoon. Ook heb je minder last van randzaken in de achtergrond zoals brandslangen, ramen en stoelleuningen. Je beeld wordt cleaner, de impact van de ogen groter.


Probeer eens hoever je kunt gaan, ook aan de zijkanten kun je soms nog prima snijden. De vraag is: wanneer is het te veel? Je zult zien dat je best ver kunt gaan voordat je echt iets gaat missen.


Hier is een open kader gecreëerd door de bovenkant van het hoofd aan te snijden en de doek rechts werkt ook nog eens mee. Dat levert een spannend kader op.

Foto: Rosalie Van den Kerckhove, rose-78.zoom.nl

avatar

Dit artikel is onderdeel van een cursus uit Zoom Academy. Dé plek voor online fotografie cursussen, voor beginners en gevorderden. Leer betere foto's maken met deze uitgebreide cursussen vol tips en video's, speciaal gemaakt door Zoom.nl. Wil je verder leren? Bekijk hier het grote aanbod cursussen op www.zoomacademy.nl .

Reacties

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn