Upload jouw foto's
Grijsverloopfilters - waar moet je op letten? © IDG NL

26 februari 2020, 12:09

Een buitengewoon handig filter is het grijsverloopfilter, waarmee je vooral bij landschappen veel voordeel kan behalen. Wat doet het precies en wat zijn de voor- en nadelen van zo'n filter?

Een grijsverloopfilter is een filter met een - de naam zegt het al - grijsverloop in het glas. Afhankelijk van de sterkte is dat verloop groot of minder groot. Je kunt dat verloop gebruiken om (landschaps)beelden on the spot goed te belichten. Vaak is het namelijk zo dat een scene grotere contrasten bevat dan je camera kan vastleggen. Een heldere lucht en een donkere voorgrond zijn voor veel camera's een uitdaging. Het dynamisch bereik schiet dan tekort. Natuurlijk zijn er camera's met een erg groot dynamisch bereik, maar toch kan het nog steeds voorkomen dat een scene te grote contrasten bevat. Een grijsverloopfilter biedt dan uitkomst. Zo'n filter plaats je (via een filterhouder) voor je objectief en kun je op die manier ook heel precies positioneren.



De voorgrond van zo'n foto is vaak prima te belichten, dus daar is feitelijk geen hulp nodig. Een 'algeheel' filter dat je beeld donkerder maakt geeft dus niet het juiste effect. Het grijsverloopfilter heeft dan ook een kant waarbij het effect afwezig is - dat is enkel doorzichtig glas. De andere kant (meestal bovenin - in het geval van een landschap) is donkerder en zorgt er dus voor dat de details en tekening in bijvoorbeeld een heldere lucht goed wordt opgenomen door je camera. Dit soort filters zijn meestal niet goedkoop, maar hebben veel effect.

Je zou zeggen: in de nabewerking kan ik dat toch ook voor elkaar krijgen? Dat is slechts ten dele waar. Veel camera's lukt het niet om de informatie die in zo'n licht gedeelte zit op te nemen en op die plekken is dan geen beeldinformatie beschikbaar, ook niet in het ruwe bestand. Het gebruik van zo'n filter zorgt ervoor dat er opeens voldoende informatie is om mee te werken. Natuurlijk heb je daardoor ook een stuk meer marge, want hoewel de lucht in zo'n foto meteen al een stuk beter zichtbaar is heb je natuurlijk ook de 'verborgen' extra informatie in het ruwe bestand tot je beschikking in de nabewerking.



Je kunt je voorstellen dat het verloop in zo'n filter zorgt voor een groot verschil, maar dat de overgang tussen doorzichtig en grijs niet te opvallend in je beeld te zien mag zijn. Dat staat immers vreemd: een 'lijn' waarboven alles er opeens anders uitziet. Vaak is er in een landschapsfoto natuurlijk een horizon aanwezig waarop je de overgang mooi uit kunt lijnen. Als dat niet zo is heb je in de meeste situaties wel ergens een beeldelement waarbij het niet opvalt als de 'lijn' daar loopt. Soms heb je echter te maken met elementen die voor een lichte lucht staan, maar niet meegenomen moeten worden in het verloop. Zorg dan dat je dit zo onopvallend mogelijk doet - misschien wel via draaiing van het filter of het gebruik van een filter met een beperkt verloop. Vaak koop je een grijsverloopfilter namelijk in een set met verschillende 'sterktes'. Als het beeldelement een erg grote belemmering vormt kun je er natuurlijk altijd voor kiezen om het filter links te laten liggen en een foto met meerdere belichtingen te maken die je naderhand op de computer combineert. Dan heb je het probleem immers ook opgelost - al kost dat meer moeite en tijd.

Reacties (2)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
sdanckaarts op 28 februari 2020 om 18:45

Prima intro artikel en ik snap dat het lastig is om alle aspecten te behandelen maar ikzelf had graag wat meer info gelezen over voor en nadelen en wat praktische tips. ( hoe focus je bv met een voorzet lens, welke mee te beginnen, etc ). Toch bedankt voor de info !

tpjverhoeven op 27 februari 2020 om 09:11

Dit is een helder stuk