Upload jouw foto's
Wat is rolling shutter en wat zijn de voor- en nadelen? © IDG NL

11 maart 2020, 09:40

Als je gaat filmen met een dslr of een systeemcamera die voorzien is van een CMOS-sensor, dan heb je grote kans dat je het 'rolling shutter' effect tegen gaat komen. Dat zorgt voor vreemde effecten bij het filmen van (snel) bewegende scènes. Wat is dat 'rolling shutter' effect eigenlijk en is er een oplossing voor?

Om te begrijpen waar deze rare verschijnselen vandaan komen moeten we even wat dieper ingaan op de manier waarop de sensor in je camera uitgelezen wordt. De meeste CMOS-sensoren worden namelijk niet geheel tegelijk uitgelezen, maar van boven naar beneden. Er zit dus tijd tussen het moment dat de bovenkant van je scene wordt vastgelegd tot het moment dat ook de onderzijde van je beeld opgenomen is. Dit opnemen gebeurt natuurlijk erg snel, maar toch kan het zijn dat je het effect van die techniek kunt zien in je eindresultaat. Verticale lijnen kunnen hierdoor scheef in je filmbeelden terechtkomen. Ga maar na: als je vanuit een rijdende trein een lantaarnpaal langs de weg filmt, wordt eerst de bovenkant van de paal vastgelegd en een microseconde later pas de onderkant. Doordat je beweegt is de positie van die paal niet in alle opname-momenten dezelfde en staat de paal scheef op je filmbeelden. Je kunt je voorstellen dat dit effect nog veel duidelijker te zien is bij snel bewegende onderwerpen zoals de bewegende propeller van een vliegtuig.



De wijze van uitlezen is dus de oorzaak van dit zogenoemde 'rolling shutter' effect, een effect dat filmers kunnen missen als kiespijn. Professionele videocamera's zijn daarom vaak uitgerust met een ander soort sensor met een 'global shutter'. Zo'n sensor wordt in één keer uitgelezen, waardoor je onderwerpen op de juiste manier in beeld worden gebracht. Camera-fabrikanten zijn al zo'n tien jaar bezig om een oplossing te bedenken voor dit probleem, dat veel amateurfilmers en professionals parten speelt. Zo zijn er al flink wat patenten de revue gepasseerd waarmee ze het effect zouden willen omzeilen. Toch is het ook in 2020 nog steeds een probleem, ook bij camera's die speciaal op de videomarkt gericht zijn. Het is namelijk helemaal niet eenvoudig om dit probleem op te lossen. Veel filmers wachten met smart op een camera met een 'global shutter', dus een sensor die in één keer uitgelezen wordt. Er zijn signalen dat de aanstaande Sony A7s III zo'n sensor aan boord heeft, maar dat is natuurlijk nog helemaal niet zeker.



In de praktijk kun je niet heel veel doen om dit effect te voorkomen. Wel kun je natuurlijk op je hoede zijn voor situaties waarin het effect erg duidelijk zichtbaar is. Ook de hoek waarmee je een bewegend voorwerp filmt is bijvoorbeeld van invloed op de zichtbaarheid van 'rolling shutter'. Ook kun je 'rolling shutter' corrigeren in de nabewerking, want daar zijn diverse plugins voor verkrijgbaar of mogelijkheden voor ingebouwd in de bekende programma's. Deze methoden zijn echter niet zaligmakend en kunnen het effect nooit helemaal laten verdwijnen.

Reacties (1)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
BasA op 11 maart 2020 om 15:35

Ik mis in dit artikel de voor- en nadelen, die de titel suggereert beschreven te worden... Ik lees in feite dat het een vervelend probleem is, waar (nog) geen goede oplossing voor is.