Upload jouw foto's
Fotograferen en ruis: zo zoek je de balans © IDG NL

30 december 2020, 07:19

Ruis is een bekende vijand van de fotograaf die graag in uitdagende lichtomstandigheden werkt. In de schemering, avond of nacht is er vaak niet genoeg licht aanwezig en zul je in moeten grijpen om toch een goed belicht beeld te maken. Hoe zoek je naar de beste balans?

Vaak houdt dat ingrijpen in dat je de iso-waarde waarmee je fotografeert verhoogt. Dat is namelijk een eenvoudige manier om de sensor in je camera gevoeliger te maken, waardoor je de sluitertijd en het diafragma hetzelfde kunt houden terwijl je wel een beter belicht beeld maakt. Het aanpassen van de iso-waarde heeft altijd een negatief effect op de beeldkwaliteit. Afhankelijk van je camera is dat effect groot of klein, want iedere (camera)sensor gaat hier anders mee om. Als je de iso-waarde verhoogt krijg je namelijk beeldruis te zien in de vorm van een korrel in je beeld. Een beetje korrel kan geen kwaad, maar er is een punt waarop de ruis je beeld negatief gaat beïnvloeden. Dan verlies je scherpte, contrast en kleur in je beelden en dat kun je natuurlijk maar beter voorkomen.



De leeftijd van je apparatuur speelt in deze een (grote) rol, want de ontwikkelingen staan zeker niet stil. De laatste vijf jaar zijn bijvoorbeeld enorme stappen gemaakt op het gebied van sensorkwaliteit en de mate waarin ruis een probleem vormt. Had je vijf jaar geleden bij iso-waarde 800 soms al een probleem, nu zijn er camera's die beelden afleveren die bij waardes als 3200 of 6400 nog prima te gebruiken zijn. Die vooruitgang betekent een enorme portie extra vrijheid en flexibiliteit die je in de praktijk vaak uitstekend kunt gebruiken. Met een moderne camera is het ruisprobleem vaak een heel stuk kleiner dan met een ouder model.



We zeggen het vaker, maar ook in het kader van de omgang met ruis in je foto's is het erg verstandig om je eigen camera goed te kennen. Het heeft namelijk geen enkele zin om jezelf qua iso-waardes te beknoppen als je een camera gebruikt waarbij hoge waardes geen enkel probleem vormen voor de beeldkwaliteit. Aan de andere kant is het goed om te begrijpen dat als je een wat ouder model camera gebruikt de kans groot is dat hogere iso-waardes je beeldkwaliteit negatief beïnvloeden. In dit geval kunnen we dus geen 'standaard' regel aanbevelen. Hoewel; een lage iso-waarde is altijd te verkiezen boven een hoge. Toch: wat verstandig is ligt volledig aan jouw specifieke camera. Des te belangrijker is het dus om zelf onderzoek te doen naar welke iso-waardes goed te gebruiken zijn en bij welke waardes je de negatieve effecten (te) sterk gaat zien. Om te bepalen welke iso-waardes je kunt gebruiken kun je bestaande beelden analyseren, of een reeks nieuwe beelden met oplopende waardes maken die je vervolgens op groot scherm bekijkt. Op die manier kun je zien bij welke iso-waarde het 'omslagpunt' ligt en kun je vervolgens bewuster fotograferen. Op die manier kom je altijd met schone beelden thuis en kun je zekerder zijn van een overtuigende beeldkwaliteit.

Reacties (6)

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn

 
Lenjan op 30 december 2020 om 19:23

Helemaal eens met Jasper. Het kennen van je camera is het belangrijkste om te bepalen hoever je kan gaan. Jij bepaalt zelf hoeveel ruis nog aanvaardbaar is. En dat kan zelfs verschillen waarvoor de foto gebruikt gaat worden. Is het b.v. voor een online artikel voor 3voor12 waar ik voor fotografeer kan ik iets verder gaan dan als het een grote poster moet worden. Doe veel aan concertfotografie en het blijft altijd zoeken naar de balans. Verhoog ik mijn ISO of toch de sluitertijd maar iets langer met de kans op meer afval vanwege bewegingsonscherpte. En soms dan baal omdat licht zo slecht is dat je met je ISO iets hoger moet dan je eigelijk zou willen om toch nog scherpe foto's te krijgen om vervolgens van de artiest te horen "mooi met die korrel" .

hamarc op 30 december 2020 om 16:05

PtR, Goede en nuttige toevoeging om te "belichten op rechts".

PtR op 30 december 2020 om 13:01

Eens met Hamarc.
Eigenlijk staat hier "Pizza en pepers. Hoe zoek je de balans?"

Het antwoord op die vraag is, in lijn met het artikel, beleg meerdere partjes met een wisselende hoeveelheid pepertjes. Ga proeven en ontdek welke jij het lekkerste vind. Trial by error en dat kan iedereen bedenken.

Volgens mij zijn factoren als iso en "belicht op rechts" veel nuttigere suggesties. Hiermee kan je ook de balans bepalen.

huttenbosch op 1 januari 2021 om 09:59

top

hamarc op 30 december 2020 om 10:32

Het artikel is helaas te algemeen van aard. Het advies om een reeks foto's te maken met oplopende iso-waarden en die zelf op ruis te beoordelen verdient uiteraard wel aanbeveling.
Zoom heeft echter vele camera's en types getest en hierbij ook beoordeeld tot welke iso-waarden men ruisvrij, althans met aanvaardbare ruis, kan fotograferen. Een overzicht hiervan zou bij dit artikel van toegevoegde waarde zijn geweest.

PeterKosterHT op 6 januari 2021 om 00:39

Op zich mee eens, zij het dat je dan nog altijd mag/moet corrigeren voor het soort fotografie waar jij je mee bezighoudt. Glamour of naakt ziek ik inderdaad heel graag zonder ook maar een zweempje ruis, bij natuur- en straatfotografie kan een beetje ruis best acceptabel zijn. Al blijft streven naar een minimum natuurlijk altijd mooi.