Upload jouw foto's
Creatief met licht: tips voor HDR-fotografie © IDG NL

17 februari 2021, 09:32

Camera's zijn geweldige apparaten. Maar als je een foto probeert te maken van een tafereel met grote verschillen tussen licht en donker, loop je al snel tegen de grenzen van het dynamische bereik van je camera aan. Hdr-fotografie biedt dan uitkomst.

Fotografeer je wel eens een zonsopkomst of -ondergang? Dan stuit je ongetwijfeld op een probleem. Als je de voorgrond netjes wilt belichten, wordt de lucht compleet wit. En als je de lucht normaal wilt belichten, wordt de voorgrond compleet donker.


Met hdr kun je zowel de lucht als de voorgrond goed belichten.

Dave Geluwie, davegeluwie.zoom.nl
Nikon D750 · ISO 100 · F 16 · 1,3, 2,5 en 5 SEC · 24 MM

Meerdere belichtingen

Dit komt door het beperkte dynamische bereik van je camera. Je kunt dit probleem omzeilen door meerdere opnames te maken. Of juister gezegd: dezelfde opname, maar dan met verschillende belichtingen. In het voorbeeld van een zonsondergang zou je bijvoorbeeld één opname kunnen maken waarop de voorgrond goed belicht is (en de lucht dus te licht), en een tweede opname waarop de lucht goed belicht is (en de voorgrond dus te donker).

Die verschillende versies voeg je vervolgens samen tot één beeld: het hdr-bestand. Dit hdr-bestand kun je bewerken zoals je dat normaal met een raw-bestand zou doen. Het verschil: je hebt veel meer beeldinformatie tot je beschikking. Je kunt zo de hooglichten terughalen met alle detail in de lucht, en je schaduwen oplichten zonder ruis.


Bij deze foto van de Zaanse Schans is voor een viervoudige belichting gekozen.

Bart Hendrix, barthendrix.zoom.nl
Sony A7 RIII · ISO 100 · F 11 · 1/10, 1/4, 1/2 en 1 SEC · 24 MM

Een hdr-opname maken

Een hdr-opname maken kan op verschillende manieren. Veel modernere camera's kunnen het automatisch met behulp van ' bracketing'. De benodigde hdr-, multiple-exposure- (meerdere belichtingen) of bracketing-optie kun je in de handleiding van je camera vinden. Je kunt aangeven hoeveel belichtingen je wilt, hoever deze uit elkaar moeten zitten en in welke volgorde ze worden geschoten.

Als je vervolgens op de ontspanknop drukt, maakt de camera meerdere foto's. Een paar onder- en een paar overbelichte, zodat je alle beeldinformatie in de schaduwen en hoge lichten verzamelt. Je kunt dit natuurlijk ook helemaal handmatig doen, maar dat kost wat meer tijd en moeite.


Ook in de zogenaamde urbexfotografie is hdr populair voor veel detaillering en om verschillende contrasten te versterken.

Kirsten Scholten, kirstenschoolten.zoom.nl
Sony ILCE-7M2 · ISO 250 · F 6,7 · 3 OPNAMES VAN 0,7 TOT 4 SEC · 16 MM

Beter te veel

Het is aan te raden om minimaal drie foto's te maken: één neutraal belichte, één donkerdere en één lichtere. Je maakt dus meer beelden dan normaal en je geheugenkaart is sneller vol. Doorgaans geldt wel: beter te veel opnames dan te weinig. Bij extreem hoge contrasten en oudere camera's is het aan te raden vijf of zelfs meer belichtingen te maken.

Hoe minder tijd tussen de verschillende opnames zit, hoe beter; want kleine veranderingen in beeld (zoals bewegend verkeer of een wapperende vlag) geven zogenaamde spookbeelden. Hdr is dus typisch iets voor stilstaande onderwerpen. Ook het gebruik van een statief is doorgaans aan te raden.

Als je handmatig de belichting instelt, verander dan uitsluitend de sluitertijd. Een andere diafragmawaarde gaat namelijk gepaard met een andere scherptediepte.

Bij dit fraaie stadsgezicht is dankzij hdr veel detail te zien in de hoge lichten binnen in de huizen.

Dennis Polman, dennisart.zoom.nl
Canon 5Ds R · ISO 100 · F 11 · 3 OPNAMES VAN 330 TOT 133 SEC · 16 MM

Belichtingen samenvoegen

Er bestaat veel verschillende 'hdr-software' waarmee je beelden kunt samenvoegen. Tegenwoordig is de makkelijkste oplossing hiervoor Lightroom. Lightroom kan uit al jouw beelden van een hdr-sequentie (de donkere, neutrale en lichtere foto's) één bestand maken. Hierbij ga je als volgt te werk:

- Selecteer de drie (of meer) foto's die je hebt gemaakt, klik rechts en kies Foto samenvoegen, HDR samenvoegen. Er verschijnt een dialoogvenster.

- Zorg ervoor dat Automatisch uitlijnen aangevinkt staat. Als je camera tussen de foto's door een klein beetje is bewogen, legt Lightroom de foto's naadloos over elkaar heen.

- Vink Automatische instellingen uit. Als je deze optie aanvinkt, gaat Lightroom zelf al allemaal schuifjes voor je verplaatsen, en dat is doorgaans niet de bedoeling.

- Waarde voor schimmen verwijderen kun je veranderen als je bewegende objecten in beeld hebt die de eerdergenoemde spookbeelden geven. Door middel van de verschillende instellingen kun je zulke bewegingen wegfilteren.

- Klik dan op Samenvoegen.

Zowel het zand, de duinen als de lucht zijn mooi belicht: een natuurgetrouw uitgevoerde hdr-afbeelding.

Rob Kints, robk1964.zoom.nl
Canon 6D · ISO 100 · F 11 · 5 opnames · 16 MM


Het hdr-bestand wordt vervolgens aangemaakt en toegevoegd aan je bibliotheek. Dit bestand zal er op het eerste gezicht hetzelfde uitzien als de foto's die je al hebt gemaakt. Door op 'i' te drukken, kun je de informatie van je bestanden zien.

Het hdr-bestand is een dng-bestand dat eindigt op '-HDR.dng'. Dit bestand is op je harde schijf bij drie bestanden ook driemaal zo groot als normaal, vijfmaal bij vijf bestanden enzovoort. Het bevat immers alle beelddata van de aparte raw-bestanden.

Als je dit bestand vervolgens gaat bewerken door de hoge lichten te dempen en de schaduwen op te lichten, zul je zien dat dit geen kwaliteitsverlies oplevert. Het bevat dus veel meer data dan de aparte bestanden. Dat is de magie van hdr!

avatar

Dit artikel is onderdeel van een cursus uit Zoom Academy. Dé plek voor online fotografie cursussen, voor beginners en gevorderden. Leer betere foto's maken met deze uitgebreide cursussen vol tips en video's, speciaal gemaakt door Zoom.nl. Wil je verder leren? Bekijk hier het grote aanbod cursussen op www.zoomacademy.nl .

Reacties

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn