Upload jouw foto's
Subtiel je foto's verscherpen met Topaz InFocus © InFocus, Topaz, Labs, verscherpt

21 juli 2016, 09:16

Topaz Labs is een Amerikaans bedrijf uit Texas dat in 2005 werd gesticht door Albert Yang. Het bedrijf maakte tot dusver 17 programma's voor fotografen. Taco Vos legt uit wat de verschillende programma's kunnen. Deze keer gaat hij aan de slag met Topaz InFocus.

Topaz InFocus

Niet elke foto is even scherp. Soms wil je zelfs niet alles scherp. Denk maar eens aan macrofotografie. Maar dat wat je scherp wilt hebben moet wel scherp zijn. Het oog van je model en andere dingen zoals de meeldraden in en bloem, de tekst op een bord. Helaas is de scherpte niet altijd optimaal. Daarom hebben fotobewerkingsprogramma's een functie om foto's te verscherpen. Topaz Labs heeft daarom verscherpen gemakkelijk gemaakt voor elke gebruiker.

Brandpuntsafstand

Licht dat op een lens valt wordt gebroken. Tenminste als de lens hol of bol is. En dat zijn de lenzen die wij als fotograaf gebruiken. Het is de bedoeling dat wij het beeld dat we willen vastleggen precies projecteren op de sensor die het beeld vastlegt. Daarvoor gebruiken wij lenzen. De plek waar het licht precies valt is de brandpuntsafstand. De sensor zit dus op de brandpuntsafstand van de gebruikte lens.

Het lastige is dat wij als fotografen hoge eisen stellen aan onze lenzen. het beeld moet scherp zijn, en kleurecht. En het liefst willen we nog zoomen ook zonder dat dat ten koste gaat van de scherpte. Iets dat vrijwel onmogelijk is. Daardoor is het beeld niet altijd even scherp. Vaak lukt het de ontwerpers wel om het midden van de zoomlens over het gehele bereik scherp te krijgen. Maar naar de randen toe wordt het beeld altijd vager. Bovendien neemt de vaagheid van zoomlenzen meestal ook toe naarmate de zoom groter is. Bij een 150-600mm lens is de 600mm foto dus een stuk minder scherp dan de 150mm foto. Dat komt omdat het lastig is de brandpuntsafstand optimaal te houden.
Met prime lenzen, die een vaste brandpuntsafstand hebben, doet zich probleem natuurlijk nooit voor. Deze zijn altijd optimaal scherp.

Verscherpen in de praktijk

Sinds de eerste fotobewerkingsprogramma's ontstonden is er de wens geweest onscherpte softwarematig te verbeteren. De eerste pogingen daartoe mislukten jammerlijk. Het verscherpen lukte weliswaar maar was erg zichtbaar. Daardoor werden de foto's op sommige plaatsen onnatuurlijk scherp. Wat er vooral gebeurde was dat randen dikker werden gemaakt. Ook op plaatsen waar dat onwenselijk was.

Inmiddels is de techniek een stuk verder en kunnen we foto's flink verscherpen op een natuurlijke manier. RAW foto's moeten zelfs verscherpt worden. Iets wat de meeste RAW converters automatisch doen. Meer informatie over RAW lees je in dit artikel. Toch is verscherpen geen wondermiddel. Kijk maar eens goed naar de foto van het roodborstje. De optimale scherpte ligt net voor het oog. Na verscherpen is het ook nog steeds niet 100% scherp, de veren rond de nek wel.

Beweeg je muis over de foto om het effect te zien.

Verscherpen, wil ik dat wel?

Of je verscherpt en hoeveel je wil verscherpen is helemaal afhankelijk van de foto die je wilt bewerken. Bij foto's van een gebouw zal je al snel de hele foto willen verscherpen. Het gebouw komt daardoor mooier uit de achtergrond naar voren. Maar bij een portretfoto wil je juist weinig verscherpen. Ogen en kaaklijn kunnen misschien wat verscherping gebruiken. Maar moedervlekken en oneffenheden op een gezicht wil je meestal niet accentueren. Op dergelijke foto's zal je dus heel lokaal verscherpen terwijl je andere delen (de huid) juist wat wil egaliseren.

Verscherpen, een subtiel proces

Goed verscherpen is niet gemakkelijk. Als je een beeld teveel verscherpt krijg je allerlei ongewenste effecten. Bekijk de foto van de schipper maar eens. Deze foto is maximaal verscherpt met een rampzalig resultaat. De chromatische aberratie is heel erg te zien, de lucht zit vol ruis en de randen rondom de schipper en zijn haar lichten onnatuurlijk op.

Verscherpen is dus een subtiel proces. Je moet goed blijven opletten wat je doet. Bekijk de foto die je bewerkt daarom ook op je scherm altijd op 100% zoom. In Topaz Labs InFocus kun je zelfs niet verder inzoomen dan die 100%. Zo zie je altijd of je te ver gaat met verscherpen of niet.


Beweeg je muis over de foto om het effect te zien.

Werking van InFocus

Veel verschepingstechnieken verscherpen alleen lijnen. Bovendien loop je met verscherpen al snel het risico op halo's en andere artefacten die je niet in je foto's wil. In InFocus gebeurd dat niet vanwege een andere verscherpingstechniek. Topaz noemt dit deconvolution. Die techniek doet twee dingen. En in hoeverre dat gebeurd is aan jouw als gebruiker. Je kunt vage delen van je foto scherper maken en lijnen apart verscherpen. Bovendien heb je een slider waarmee je artefacten makkelijk kunt wegwerken mochten ze toch verschijnen. Extreem onscherpe delen van een foto, of een foto die flink bewogen is, wordt natuurlijk nooit scherp. Met geen enkel programma.

Collecties en presets

In tegenstelling tot de meeste Topaz Labs programma's kent InFocus geen collecties en maar drie presets. Leuk, maar je hebt er niet veel aan. Dat komt omdat je elke foto apart moet verscherpen. Er is geen standaard verscherping mogelijk voor verschillende foto's. Elk beeld vraagt om een persoonlijke aanpak.

Mocht je veel portretfoto's maken waarbij je steeds op dezelfde manier te werk gaat (belichting, gebruikte lens enzovoort) dan kun je wel je eigen preset maken die je steeds voor dergelijke foto's kunt gebruiken.

De menu's

InFocus kent eigenlijk maar twee menu's waarmee je de foto bewerkt, Deblur en Scharpen. Maar voordat we daar naar kijken een heel belangrijke opmerking.

InFocus neemt de plaats die je geselecteerd hebt op de foto (te zien aan het rode rechthoekje in je rechterschermpje) als uitgangspunt voor het verscherpen. Kies je voor een vaag gebied met weinig contrastverschil dan zal InFocus je foto elders veel te veel verscherpen. Kies daarom altijd een plek waarvan jij denkt dat het verscherpen zin heeft. Bijvoorbeeld een nummerbord van een auto, een oog of de meeldraden van een bloem. Doe je dit niet dan krijg je rare effecten in je foto.

DeBlur

Met DeBlur maak je vage delen van de foto scherper. Daarbij bepaal je zelf hoe ver je gaat en wat je verscherpt. De functie DeBlur is het hart van InFocus. Binnen het DeBlur menu heb je vier methoden om de onscherpe delen te verscherpen. Ik noem ze hieronder om een beeld te geven van de mogelijkheden.

1. Generic: hiermee verscherp je de vage delen van je foto. Niets meer of minder. De mate waarin bepaal je met de schuifknop Blur Radius. Zie je rare effecten dan kun je die onderdrukken met de Supress Artefacts schuifknop.

2. Out-of-Focus: deze instelling bepaalt welke delen van je foto niet optimaal scherp zijn (of anders gezegd; waar de brandpuntsafstand niet optimaal was). Dat wordt gemeten vanaf het midden van je foto. Is het midden al onscherp dan heeft deze functie dus geen zin. Maar als je een zoomlens gebruikt hebt die in het midden prima scherp is maar naar de zijkanten toe wat minder scherp wordt dan is dit een prima methode om te verscherpen. Dat doe je weer met de schuifknop Blur radius. En waar nodig gebruik je weer Supress Artifacts.

3. Strait Motion is verscherpmethode drie. Het is een techniek die bewegingen verscherpt. Omdat die vaak maar plaatselijk voorkomen in een foto is het verstandig dat deel van de foto vooraf in je fotobewerkingsprogramma in een aparte laag te zetten. Zo kun je alleen dat deel van de foto bewerken en de rest niet. Handig daarbij is dat je ook de richting van de beweging nog apart onder handen kunt nemen met de optie Motion Angle. Vind je dat te ingewikkeld? Gebruik deze optie dan niet.

4. Unkown/Estimate: hierbij bepaalt het programma wat het blurtype is en hoe die het beste kan worden aangepakt. Eerst gebruik je de Blur radius en de Edge softness schuifbalken. Daarna klik je op de knop Estimate Blur. Nu wordt je hele beeld zo aangepast als het programma denkt dat het beste is. Meestal geeft dit een goed resultaat. Zo niet dan gebruik je de schuifbalken opnieuw en klik je nogmaals op Estimate blur.

Sharpen

Onder Sharpen vinden we drie schuifbalken. Micro Contrast, Sharpness en Scharpness Radius. Deze schuifbalken gebruik je om de puntjes helemaal op de i te zetten als je dat nodig vindt. Met microcontrast kun je subtiele details verder oplichten. Denk bijvoorbeeld aan haar of vacht. Maar pas op, iets teveel en je beeld wordt erg onnatuurlijk. Met Sharpness bereik je precies hetzelfde als met unsharpen mask in Photoshop. Je beeld wordt in zijn geheel verscherpt. Hoever precies bepaal je mede met Scharpness Radius. Wederom wees zuinig met het slepen van deze twee schuifbalken. Je krijgt al gauw een erg onnatuurlijk beeld.

Beweeg je muis over de foto om het effect te zien.

Raw or JPEG

InFocus kan zowel RAW als JPEG bestanden verscherpen. Wel is het zo dat de resultaten met RAW bestanden een stuk beter zijn dan met JPEG. De reden daarvoor is eenvoudig. Raw bestanden bevatten veel meer informatie voor het programma om zijn werk goed te kunnen doen. Dus heb je de keuze, bewerk je RAW bestand.

Mijn ervaring

Topaz Labs InFocus is geen gemakkelijk programma. Het programma is een krachtig hulpmiddel om je foto's te verscherpen. Ik gebruik de functie Unkown/Estimate het meeste omdat die het beste werkt. Maar je moet wel precies weten wat je wil verscherpen en tot hoever je kunt gaan. Een heel goede uitleg over het programma en al zijn mogelijkheden vind je op YouTube. Het is software voor fotografen die foto's optimaal willen verscherpen en daarbij maximale controle willen hebben. Verscherp je je foto's zelden dan heeft het geen zin om dit programma aan te schaffen.

Wil je Topaz Labs InFocus uitproberen, dan kan dat gratis. Je kunt dan het programma voor 30 dagen uitproberen met volledige functionaliteit.
Ben je enthousiast over het programma dan kun je het met 15% korting kopen via de website.
Veel plezier.


avatar

Al vanaf jongs af aan heb ik drie passies: bergen beklimmen, fotograferen en schrijven. Sinds een aantal jaren combineer ik die passies als professioneel fotograaf/schrijver voor (bergsport-)tijdschriften. Mijn achtergrond als historicus en geograaf is daarbij heel praktisch. Het liefst fotografeer ik allerlei soorten landschappen, zowel natuur als stedelijk. Daarnaast ben ik gespecialiseerd in creatieve fotografie. Dit vind ik erg inspirerend om te doen en is heel anders dan landschapsfotografie. Samen met een collega’s geef ik ook fotoworkshops en organiseer ik fotoreizen. Meer over mijzelf vind je op mijn website.

Reacties

Om te kunnen reageren, moet je ingelogd zijn