Alles in beeld: workflow in Lightroom voor een HDR-panorama

19 april 2021 09:44
19 april 2021 09:44
redactie Zoom.nl

Alles in beeld: workflow in Lightroom voor een HDR-panorama

Door: redactie Zoom.nl | 19 april 2021 09:44
Door te kiezen voor hdr of panorama zie je simpelweg meer. Bij hdr prijs je je gelukkig met de extra details in de lichte en de donkere partijen in je foto. Bij een panorama wordt je landschap nog grootser dan groots door de extra beeldhoek én de extra pixels. Dankzij nieuwe functies in Lightroom Classic hoef je nu meer te kiezen, maar kun je het beste van beide werelden combineren in een hdr-panorama.

Het is dus simpelweg een optelsom. Met de Lightroom-optie HDR-panorama creëer je in een handomdraai een weids uitzicht met daarbij die felbegeerde hdr-lichtintensiteiten. Wat voorheen een lang proces was, is nu in een mum van tijd voor elkaar!

Hdr of panorama ...? Tegenwoordig hoef je niet meer te kiezen!

De beelden

De grootste uitdaging bij het vervaardigen van een hdr-panorama is misschien wel het schieten van de beelden zelf die nodig zijn voor de uiteindelijke samensmelting. Je aanpak bij de opnames moet een combinatie zijn van de werkwijzen die we in een eerder stadium beschreven hebben. Feitelijk moet er een serie op elkaar aansluitende beelden geschoten worden, die stuk voor stuk weer zijn opgebouwd uit verschillende belichtingen. In grote lijnen zou je de volgende werkwijze kunnen aanhouden:

1. Zet je camera op statief.

2. Zet de beeldstabilisatie uit.

3. Kies voor handmatig scherpstellen en stel scherp.

4. Laat de scherpstelring de hele sessie ongemoeid.

5. Bepaal je compositie voor het eerste beeld van je hdr-panorama.

6. Kies je diafragma, sluitertijd en iso-waarde en zorg ervoor dat de belichting klopt, zodat de lichtmeter in je camera ‘0’ (correcte belichting) aangeeft.

7. Maak vervolgens van die compositie de reeks opnames die je voor hdr zou gebruiken, dus een goed belichte foto, een onderbelichte foto en een overbelichte foto. Werk altijd in reeksen met een oneven aantal beelden. Wil je dus nog verder onderbelichten, zorg dan ook voor een extra overbelichte foto. In ons voorbeeld hebben we gekozen voor een reeks met een juiste belichting, een foto met één stop onderbelichting, een foto met twee stops onderbelichting, een foto met één stop overbelichting en nog een foto met twee stops overbelichting. Van één compositie maakten we in ons voorbeeld dus vijf foto’s. Tip: leer om de bracketing-functie gebruiken in je camera. Zoek die eens op en ontdek hoe eenvoudig het wordt om een zogenaamd belichtingstrapje te maken.

8. Verdraai vervolgens je camera een stukje voor de compositie van de tweede foto voor het hdr-panorama. Maak de volgende serie foto’s, en ga door tot je een complete reeks foto’s voor het volledige panorama hebt.

Wij hebben gebruikgemaakt van vier elkaar overlappende composities, met daarbinnen steeds een belichtingstrap van vijf foto’s. Hiermee komen we dus op een totaal van maar liefst twintig foto’s uit. Het is een karwei waar je goed je hoofd bij moet houden. Een klein foutje in één van de foto’s kan immers desastreuze gevolgen hebben voor het eindresultaat. Is de fout te groot, dan zul je zelfs tijdens de samenvoeging een foutmelding krijgen en kun je het hdr-panorama op je buik schrijven.

Maar liefst twintig foto’s gebruiken we voor ons hdr-panorama.

Grote stapel foto's

Hoe groter je hdr-panorama moet worden en hoe meer belichtingen per compositie je gebruikt, des te groter wordt de stapel foto’s die samengevoegd moeten worden. Je krijgt dus verschillende composities met verschillende belichtingen door elkaar te zien. Wat voor ons wellicht wat onoverzichtelijk lijkt, is voor Lightroom Classic geen enkel probleem. In het samensmeltingsproces herkent Lightroom zelf welke foto’s bij elkaar horen, en dus welke het programma moet gebruiken voor de hdr-sectie en welke aan elkaar moeten worden gelast voor het panorama. En dat allemaal tegelijk. Zelf hoeven we uitsluitend te zorgen dat we de juiste foto’s aan het programma aanbieden.

Hdr-panorama samenvoegen

De foto’s zijn gemaakt, in ons geval twintig stuks die door elkaar lijken te staan. Importeer de foto’s in Lightroom Classic en blijf in de Bibliotheek-module. Selecteer de gehele reeks foto’s. Dit doe je net als eerder door op de eerste foto in de selectie te klikken, vervolgens de Shift-toets ingedrukt te houden en dan de laatste foto uit de serie aan te klikken. Je hele reeks is geselecteerd.

Ga nu op een van de geselecteerde foto’s staan en klik erop met je rechtermuisknop. Kies nu in het menu dat zich opent voor Foto samenvoegen en vervolgens voor HDR-panorama. Zodra je deze keuze hebt gemaakt, wordt een proces in gang gezet dat je bekend zal voorkomen. Er verschijnt eenzelfde scherm als bij het samenvoegen van een gewoon panorama.

Samenvoegen tot een hdr-panorama.

Het venster Voorvertoning HDR-panorama samenvoegen toont je wederom de eerste contouren van je panorama, maar nu voorzien van de hdr-bewerking die als eerste voorvertoning doorgevoerd wordt. Net als eerder kun je nu weer kiezen tussen Bolvormig, Cilindrisch en Perspectief. Kies in dit voorbeeld voor Cilindrisch. Zet ook vinkjes in de vakjes Automatisch uitsnijden en Automatische instellingen, en laat Grens verdraaien op de waarde 0 staan. Laat ook de andere opties ongemoeid. Kies vervolgens voor Samenvoegen.

Het venster Voorvertoning HDR-panorama samenvoegen.

Het rekenwerk gaat beginnen. Afhankelijk van de kracht van je computer, de hoeveelheid bestanden en de grootte van die bestanden, kan het een tijdje duren voordat je hdr-panorama samengesteld is. Is het proces uiteindelijk gelukt, dan verschijnt je hdr-panorama als nieuwe miniatuur in je Bibliotheek.

Het hdr-panorama verschijnt in de Bibliotheek.

Verdere ontwikkeling

Het hdr-panorama staat nu klaar om verder ontwikkeld en bewerkt te worden. Om de foto te laten lijken op onze eerdere samenvoeging van de standalone hdr-foto in het begin van deze workflow, passen we een aantal schuiven in het paneel Standaard aan. Zo zetten we de schuifregelaar Temperatuur op 10.000 en de Verzadiging op +30.

Om nu het maximale uit de belichting te halen, proberen deze nog wat bij te regelen. Je zult zien dat het Histogram in het gelijknamige paneel vervolgens ook beter uitkomt. Zet de schuifregelaar Hooglichten op -100 en de regelaar Schaduwen op +100. Verschuif als laatste de regelaar Belichting naar -0,35.

De foto is als startpunt geopend met enkele automatisch aangepaste instellingen. Je kunt de betreffende schuifregelaars nog naar eigen smaak bijstellen.

Indrukwekkende lucht

We willen de lucht in het panorama graag nog wat indrukwekkender maken. Daarvoor bestaan diverse mogelijkheden. Zo kunnen we aan de slag met een Gegradueerd Filter, het Radiaalfilter of het Aanpassingspenseel. Hoewel we die instrumenten om zeer geavanceerde lokale selecties te maken in veel van onze workflows zullen gebruiken, laten we deze voor nu even ongemoeid.

De reden daarvoor is als volgt. We willen in deze workflow de kleur in de lucht wat extra aanzetten, en met name de blauwe tinten iets meer versterken. Maar aangezien we een weerspiegeling in het water hebben van die lucht, zullen we ook in de waterpartijen de kleur van de weerspiegeling moeten aanpassen om het geheel kloppend en in balans te houden. Daarom is het handiger om aan de slag te gaan met het paneel HSL/Kleur: een ongekende tool om bepaalde kleuren in de gehele afbeelding aan te passen.

Zoek in de rechterzijde van je scherm naar het paneel HSL/Kleur en klik op het woord HSL. Dit paneel dient in grote lijnen om kleuren in een afbeelding secuur af te stellen. Zo kun je in het tabblad Verzadiging een bepaalde kleur in de gehele afbeelding versterken of verzwakken. Dit doe je simpelweg door aan een van de corresponderende kleuren te schuiven. In het tabblad Kleurtoon pas je de toning (tint) aan van de individuele kleuren. Het tabblad Luminantie biedt de mogelijkheid om de betreffende kleur doffer of juist helderder te maken. Het HSL-paneel laat je elke kleur finetunen op een wijze zoals jij die voor ogen hebt.

Het paneel HSL, hier ingesteld op Verzadiging.

Terug naar onze lucht. We willen graag het blauw wat aanzetten. Klik hiervoor op het tabblad Verzadiging. Daarna is het de zaak om de juiste regelaar te verschuiven. Maar welke nemen we? Blauw? Aqua ...? Voor onze ogen is het vaak lastig te beoordelen welke kleur we precies zien, en dus welke kleur we moeten aanpassen. Als we met verschillende beeldschermen werken, is dit zelfs nóg lastiger. Laat daarom je ogen niet de kleur bepalen, maar laat Lightroom Classic dat doen. En dat is eenvoudig!

Kijk nog eens goed naar het HSL-paneel. In dit paneel zie je in de linkerbovenhoek (net onder het woord Kleurtoon) een puntje met een rondje daaromheen. Klik op dat rondje met het puntje. Versleep vervolgens je muis, zonder verder te klikken, naar je afbeelding. Je ziet nu datzelfde rondje met een puntje in je afbeelding, met een klein pijltje erboven en eronder.

Nu ga je met de muis naar de kleur in de afbeelding die je wilt aanpassen. In dit geval is dat een plek met blauwe tinten in de lucht. Als je de muisknop ingedrukt houdt op die plek, herkent Lightroom Classic automatisch om welke kleur het gaat. Ook de aangrenzende kleur neemt Lightroom mee, zodat een natuurlijk verloop in het geheel blijft. Wat je alleen nog hoeft te doen, is met ingedrukte muisknop de muis van je af of naar je toe te bewegen. Je zult zien dat de verzadiging verandert naarmate jij je muis beweegt. Breng dus meer kleur in je foto door de muis van je af te bewegen met ingedrukte muisknop. Het Blauw wordt aangepast, maar óók het aangrenzende Paars.

Deze truc zou je ook nog kunnen toepassen in het tabblad Luminantie. Door op dezelfde manier te werken, kun je de kleur naar smaak helderder of doffer te maken. Wij hebben ervoor gekozen om het Blauw wat minder helder te maken – heel subtiel. We hebben de muis dus daarvoor naar ons toe bewogen.

De kleur Blauw is aangepast, zowel in de lucht als in het water.

Het resultaat

Terwijl je vroeger moest kiezen tussen meer dynamisch bereik of meer beeld, kun je nu hdr en panorama in één beeld verenigen. Met een beetje voorbereiding bereik je daarmee oogverblindende resultaten, zoals het bijgaande voorbeeld bewijst.

Het reguliere panorama van de vorige keer.
De hdr-versie oogt veel imposanter.