Het aanpasssingspenseel in Lightroom: hét geheim voor lokale bewerkingen

8 april 2021 15:40
8 april 2021 16:01
redactie Zoom.nl

Het aanpasssingspenseel in Lightroom: hét geheim voor lokale bewerkingen

Door: redactie Zoom.nl | 8 april 2021 15:40
Het strand biedt niet alleen verkoeling op warme dagen, maar ook mogelijkheden voor portretfotografie. Fotograaf Ed Jachimowicz ging op pad met het prachtige model Lynn en maakte een fantastische serie foto’s. Het harde licht dat in de zomer kan opspelen, verzachtte hij door witte lakens op te hangen tussen de strandcabines. Zo bouwde Ed zijn eigen buitenstudio op locatie: een geweldig decor voor een perfecte strandshoot.

Deze workflow staat vrijwel geheel in het teken van brushes, oftewel (Aanpassings)penselen. Het Aanpassingspenseel geeft ons de mogelijkheid om snel en perfect lokale aanpassingen te doen, zoals het verscherpen van de ogen, tegenhouden en doordrukken, het verzachten van de huid of de aanpassing van kleuren. In deze workflow gaan we dan ook niet met allemaal toeters en bellen een volledige metamorfose doorvoeren. In de foto, die al vrijwel tot in perfectie is vastgelegd, brengen we uitsluitend nuances aan. Allemaal met verschillende brushes.

De oorspronkelijke foto van Ed. (Model: Lynn)Ed Jachimowicz

Het Aanpassingspenseel

Zoals gezegd is het Aanpassingspenseel hét aangewezen middel om snelle lokale aanpassingen te doen, in welke vorm dan ook. Het Aanpassingspenseel is het meest rechtse icoontje onder het Histogram-paneel. Activeer het door erop te klikken of met de sneltoets K op je toetsenbord.

Als je het penseel geactiveerd hebt en je scrolt in het paneel dat nu geopend is een stuk naar beneden, dan kom je bij de penseelinstellingen. In het deelvenster Penseel zien we slechts vier schuiven: Grootte, Doezelaar, Stroom en Dichtheid. Hoewel het er maar vier zijn, zijn die schuiven en de effecten ervan voor velen onbekende variabelen. Wij leggen ze daarom stuk voor stuk aan je uit.

De penseelinstellingen.

Grootte en Doezelaar

De schuifregelaar Grootte spreekt voor zich. Hiermee stel je het formaat in van je penseel. Wil je een groot vlak aanpassen of selecteren, dan kies je vanzelfsprekend een groter penseel dan wanneer je het oogje van een vogel wilt oplichten.

Ook de Doezelaar is een makkelijk te begrijpen instelling. Hiermee bepaal je hoe hard de randen moeten zijn van je selectie of aanpassing. Bij de laagste waarde 0 is de rand hard. Bij de hoogste waarde 100 is je rand het zachtst. In dat geval is de kern van je Aanpassingspenseel op volle sterkte, en neemt het in kracht af richting de randen.

Het instellen van de Doezelaar is dus erg belangrijk. Stel dat je een deel van de huid lichter wilt maken met het Aanpassingspenseel. Zou je de Doezelaar een te lage waarde geven, dan ontstaan hele onnatuurlijke overgangen en verloopt de huid van donker naar licht zonder een zachte overgang.

Bovenste penseelstreek: Doezelaar op 0. Onderste penseelstreek: Doezelaar op 100.

Stroom

Dit is een magische instelling, maar een wat lastige. Standaard staat Stroom op een waarde van 100. Dat betekent dat als je het Aanpassingspenseel met die waarde gebruikt, het effect voor de volle honderd procent wordt uitgevoerd. Als je penseel dus honderd procent verf of inkt zou hebben, wordt meteen ook die volledige dosis gebruikt. Je kunt het zien als een soort van pendruk.

De Stroom op 100 geeft het maximale effect.

Verlagen we nu de Stroom naar bijvoorbeeld 50, dan wordt deze pendruk gehalveerd. Het effect wordt nog maar voor vijftig procent doorgevoerd. Zodra je met je penseel over een plek schildert die je al eerder hebt geraakt, wordt het effect weer opgeteld bij je eerdere penseelstreek. Het effect wordt dus sterker naarmate je vaker over dezelfde plek gaat. Een concreet voorbeeld: als je de ogen in een portret wilt verscherpen met het Aanpassingspenseel en de Stroom staat op 50, dan worden de ogen verscherpt met de helft van de totale pendruk. Ga je vervolgens weer over het oog, dan komt er weer 50 procent pendruk bij. Je kunt dus eigenlijk op die manier heel eenvoudig gradaties aanbrengen in het effect dat je toepast.

Een voorbeeld van de Stroom op 50. De lichte delen zijn één keer geraakt; de donkere delen zijn meerdere keren geraakt.

Dichtheid

De laatste schuifregelaar die je tegenkomt in het instellingenpaneel is die voor de Dichtheid. Dichtheid is een begrenzingstool. Hiermee kun je aangeven hoeveel het effect mag worden toegepast. Op 100 is de maximale doorvoering mogelijk. Bij een instelling op een waarde van 50 kap je het effect af en mag het niet verder dan de helft van het maximum gebruikt worden. Je kunt het vergelijken met Dekking in Photoshop. Hiermee kun je aangeven hoeveel van het effect je in totaliteit wilt gebruiken.

Door de juiste keuzes te maken bij de eigenschappen van het Aanpassingspenseel kun je aanpassingen en effecten tot in perfectie gedoseerd aanbrengen en doorvoeren.

Bovenste penseelstreek: Dichtheid 100. Onderste penseelstreek: Dichtheid 50.

Drie penselen

Als je nog eens goed kijkt naar het instellingenpaneel, zie je boven de schuiven achter het woord Penseel een letter A en een letter B staan. Werk je nu met veel verschillende penseelinstellingen, dan kun je hier alvast twee penselen instellen. Zo kun je A als een bepaald penseel inregelen, en B als een penseel met andere eigenschappen. Achter A en B zie je verderop nog het woord Wissen. Dat is je gummetje. Hiermee haal je dus weer aanpassingen weg. In feite heb je dus drie penselen: twee om effecten toe te passen en eentje om uitschieters weer uit een selectie te kunnen verwijderen.

Bij A en B kun je twee verschillende penselen instellen.

Aan de slag!

Nu we de instelmogelijkheden kennen van het Aanpassingspenseel is het tijd om in de praktijk aan de slag te gaan. We zullen in deze workflow een aantal standaardaanpassingen doen die veelal bij de nabewerking van portretten aan bod komen.

Tanden witter maken

Als eerste gaan we de tanden witter maken. Schakel het Aanpassingspenseel in met de sneltoets K op je toetsenbord. Boven in het paneel dat wordt geopend, zie je het woord Effect. Daarachter zie je een andere term staan, vermoedelijk Aangepast. Klik op dat woord om het dropdownmenu te openen met alle beschikbare brushes of penseeleffecten en kies voor Tanden witter maken.

Tanden witter maken: een van de vooringestelde penseeleffecten.

Om nu goed en secuur te werk te kunnen gaan, is het handig om een flink stuk in te zoomen op je beeld, zodat je de tanden goed kunt zien. Dit kun je doen door een vergrotingsfactor te kiezen bij de Navigator linksboven in je scherm. Kies bijvoorbeeld voor 100%. Je beeld zoomt in. In de Navigator zie je een witte rechthoek, die correspondeert met het gebied dat je nu in het groot ziet op je scherm. Wil je dit gebied verschuiven, dan kun je de witte rechthoek in de Navigator met ingedrukte muisknop verplaatsen.

Nu je beeld ingezoomd is, stel je je penseeleigenschappen in. Pas de Grootte aan, dusdanig dat je goed de tanden kunt bewerken. Hiervoor moet het penseel kleiner zijn dan de tanden. Zet de Doezelaar op de waarde 50. Als je nu met het penseel over de tanden zou gaan terwijl je de muisknop ingedrukt houdt, dan worden de tanden witter. Maar let op! Ga je over het tandvlees, dan zal daar óók een aanpassing op plaatsvinden. Het liefst wil je alleen de tanden raken en niet het tandvlees. Je wilt dat je aanpassingen stoppen bij de randen. Zet daarom een vinkje bij de optie Automatisch maskeren.

De optie Automatisch maskeren voorkomt effecten die over de randen heen gaan.

Zolang je redelijk op de tanden blijft en niet bewust over de randen heen gaat, zal de aanpassing automatisch stoppen bij de randen en het tandvlees ongemoeid laten.

Penseel ingesteld? Automatisch maskeren aangevinkt? Schilderen maar! Houd je muisknop ingedrukt en ga met je penseel over alle tanden om die virtueel te bleken.

De tanden laten zich eenvoudig witter maken (rechts).

Ogen verbeteren

De tanden zijn prachtig wit. We kunnen door naar een volgende aanpassing: het verbeteren van de ogen. Dit wordt dus een nieuwe aanpassing. Telkens als je een nieuwe aanpassing wilt doen, is het belangrijk om boven je openstaande paneel te kiezen voor Nieuw. Klik dus op het woord Nieuw boven je Effect-paneel, achter het woord Masker.

Met Nieuw kunnen we een nieuwe lokale aanpassing starten.

Ga weer naar het dropdownmenu met alle effecten en kies voor Irisverbetering. Pas je penseelinstellingen weer aan, breng de ogen goed ingezoomd in beeld en schilder de irissen in. Zie je hoe ze opgehelderd worden?

De voorinstelling Irisverbetering (rechts).

Glimplekjes wegwerken

Kies weer voor een nieuwe aanpassing. Klik dus weer boven het Effect-paneel achter het woord Masker op Nieuw. Kies als preset dit keer Huid verzachten. Ga met je penseel over het glimmende deel van de neus van het model. Je zult zien dat deze glimmende delen getemperd worden. Aangezien je hier geen last hebt van randen, is het beter om Automatisch maskeren uit te vinken. De schuifregelaar Doezelaar zet je op het maximum 100 om een zo zacht mogelijk verloop te creëren.

De punt van de neus is ontdaan van de glimplek (rechts).

Voorgrond lichter maken

Gelukt? Klik dan nogmaals op Nieuw boven je Effect-paneel. Uiteraard ben je niet verplicht om constant vanuit de vooringestelde presets te werken voor wat betreft het penseelgebruik. Je kunt uiteraard ook zelf met de schuiven aan de slag, en bij een te hoge dosis effect of andere inzichten kun je te allen tijde de schuiven aanpassen. Ook nu zullen we zelf een effect inpassen. Hiervoor moeten we de schuiven allemaal weer naar hun nulpunt terugzetten. Dubbelklik hiervoor op het woord Effect. Alle schuiven springen terug naar de uitgangspositie.

Begin nu met het verstellen van de schuifregelaars. Zet de Belichting op (+) 1,71, de Schaduwen op (+) 30 en de Verzadiging op -70. De regelaars Textuur en Helderheid mogen beide naar hun minimum van -100. De aanpassingen die we nu hebben gedaan, dimmen de kleuren en maken delen lichter en zachter. We moeten dus erg goed uitkijken waar we deze effecten op toepassen. In ons voorbeeld gebruiken we deze instellingen om de voorgrond, die nu nog wat donkerder en ietwat gelig oogt, te verbeteren. Pak je penseel op en stel het in op de juiste Grootte. Schilder de voorgrond in, maar pas op dat je niet per ongeluk de armen van het model meeneemt.

We hebben de voorgrond eigenhandig lichter gemaakt.

Je eigen presets vastleggen

Heb je nu de perfecte instellingen ontdekt voor jouw penseel op dat moment, dan is het mogelijk die instellingen vast te leggen onder een eigen voorkeursinstelling. Deze wordt opgenomen in het dropdownmenu met effecten, waar we meerdere keren gebruik van hebben gemaakt. Zo stel je jouw perfecte effect veilig voor later gebruik.

Het vastleggen is eenvoudig. Open het dropdownmenu achter Effect. Helemaal onderaan vind je de optie Huidige instellingen opslaan als nieuwe voorinstelling. Kies voor die optie. Vervolgens verschijnt een subvenster, waarin je een naam kunt invoeren voor jouw voorinstelling. Geef een naam op en kies voor Maken. Je voorinstelling is nu onderdeel van het dropdownmenu met alle voorinstellingen. Klik op Gereed om het Aanpassingspenseel te sluiten.

Je eigen voorinstelling vastleggen.

Wat goed is...

Je ziet dat we in deze workflow geen rigoureuze aanpassingen hebben gedaan. En dat is bewust. De foto was in basis al perfect. En wat goed is, moet goed blijven. Het heeft geen zin om een over-the-top-bewerking toe te passen, waartoe we als fotobewerkers al snel geneigd zijn. We hebben het subtiel gehouden. We hebben puur de instellingen en effecten van het Aanpassingspenseel gebruikt om de foto te perfectioneren op heel specifieke gebieden.

Het enige wat bij deze foto nog iets verbeterd kan worden, zijn de schaduwpartijen. Die laten nét te weinig detail zien. Ga hiervoor in je Standaard-paneel naar de schuifregelaar Schaduwen en zet die op +29. Verschuif de regelaar Contrast naar +6. Je strandportret is daarmee helemaal af!

Eindresultaat.