Puur natuur: zo gebruik je natuurlijk licht voor je macrofoto's

12 april 2021 12:31
12 april 2021 16:30
redactie Zoom.nl

Puur natuur: zo gebruik je natuurlijk licht voor je macrofoto's

Door: redactie Zoom.nl | 12 april 2021 12:31
Macrofoto’s maken met natuurlijk licht gebeurt veel. Het is meestal de werkwijze waarmee fotografen starten als ze aan de slag gaan met macrofotografie. Natuurlijk licht geeft je een prachtig licht om mee te werken, maar kan in sommige gevallen ook voor uitdagingen zorgen. Zo ga je daarmee om.

Het werken met een natuurlijke lichtbron als de zon brengt uitdagingen met zich mee. Als macrofotograaf ben je bezig met een delicaat proces en het zou handig zijn als je het licht zou kunnen sturen, plaatsen en controleren. Dat is nu eenmaal niet zo, want natuurlijk licht doet over het algemeen wat het zelf wil. Als fotograaf heb je daarom nogal wat flexibiliteit nodig.

Standpunt

Het onderwerp van je macrofoto - een insect, bloem of ander interessant, klein verschijnsel - is meestal niet te verplaatsen. Bovendien is het vaak onzeker of je onderwerp lang genoeg blijft zitten voor het maken van de foto. Als fotograaf moet je dus snel zijn. Snel in het bepalen van de compositie, snel in het instellen van je camera en snel bij het maken van de foto zelf. Dat is een uitdaging, zeker met natuurlijk licht.

Allereerst is er je standpunt. Bij gebruik van natuurlijk licht heb je als fotograaf vaak niet zoveel te kiezen, want het licht komt nu eenmaal uit een bepaalde richting. Er zijn dus maar één of twee posities die je kunt innemen voor een mooie compositie en goed gebruik van het licht. Je zult jezelf als fotograaf moeten voegen naar wat het licht je geeft.

Je standpunt is bepalend voor hoe de foto er precies uit gaat zien.Andy van der Steen, andyvdsteen.zoom.nlNikon D500 · ISO 100 · F 6,3 · 1/100 SEC · 90 MM

Uitdaging

Daarnaast is ook de hoeveelheid licht een uitdaging, want je wilt optimale scherpte in je beeld terwijl je tegelijkertijd een fris en helder beeld wilt maken. Dat betekent werken met een klein diafragma (een groot F-getal) voor zoveel mogelijk scherpte. Doordat je onderwerp heel klein is en je er (afhankelijk van je brandpuntsafstand en de fysieke afstand) vaak bovenop zit, is de scherpte zeer beperkt, zelfs bij kleinere diafragma’s als F 7,1 of F 8.

Zelfs overdag als de zon volop schijnt kun je daarom tegen moeilijkheden aanlopen. De iso-waarde omhoog bijstellen helpt voor het maken van een licht beeld, maar die keuze staat vaak garant voor ruis in je beeld.

Het is zoeken naar een optimale balans, waarbij je altijd in je achterhoofd moet houden dat de sluitertijd ook een cruciaal element is bij het maken van een macrofoto. De scherpte moet echt goed zijn en er is dus geen plaats voor (bewegings)onscherpte. Denk ook aan het belang van een korte sluitertijd bij onderwerpen zoals insecten die kunnen bewegen. Die beweging wil je natuurlijk ‘bevriezen’. Gebruik dus in alle gevallen een zo kort mogelijke sluitertijd en zoek naar een balans tussen die sluitertijd, een klein diafragma en een passende iso-waarde.

Mooi hoe het licht hier op de achtergrond gebruikt is.Marit Abma, maritabma.zoom.nlCanon 760D · ISO 100 · F 2,8 · 1/160 SEC · 90 MM

Apparatuur

Zoals we zojuist gezien hebben, is het als macrofotograaf bij natuurlijk licht nodig om ter plekke in te kunnen spelen op de lichtomstandigheden. Welke camera je ook gebruikt, het is dus altijd een goed idee om precies te weten hoe je deze (handmatig) bedient en waar de belangrijkste instellingen zitten.

Daarnaast is het prettig om een camera te gebruiken waarmee je ook bij hogere iso-waardes ruisarm of -vrij kunt werken. Dat geeft je veel vrijheid, want zo kun je een klein diafragma combineren met een korte sluitertijd en door een hoge iso-waarde toch een helder belicht beeld maken.

Scherpte is belangrijk in een macrobeeld.Lucas van Gemert, lucasvgemert.zoom.nlCanon 350D · ISO 100 · F 5,6 · 1/50 SEC · 55 MM

Voor het maken van macrobeeld gebruik je een macro-objectief (een objectief dat een 1:1 vergroting kan leveren). Toch kun je ook met objectieven die niet tot die vergroting komen een prachtig close-up-beeld maken, al mag je het officieel geen macro noemen. Lichtsterk hoeft je macro-objectief niet per se te zijn, want bij volledige opening mis je heel veel scherpte - zelfs bij een klein onderwerp. Optische kwaliteit betaalt zich wel terug in een goed eindresultaat; gebruik dus als het even kan een kwalitatief sterk objectief. Ben je op zoek naar een goed macro-objectief? Lees in dat geval reviews en neem ervaringen van gebruikers door.

Statief

Vaak gebruikt een macrofotograaf een statief voor optimale stabiliteit, weinig risico op beweging en de mogelijkheid om een lange sluitertijd te gebruiken als dat mogelijk is. Regelmatig wordt dan gebruikgemaakt van kunstmatig licht van bijvoorbeeld een flitser.

Bij natuurlijk licht heb je echter minder bewegingsvrijheid en zul je het moeten doen met de hoeveelheid licht die je door de zon gegeven wordt.

Kortom: je zult snel en goed in moeten spelen op veranderende omstandigheden. Een statief gebruiken werkt je in dat geval tegen. Dus is het bij natuurlijk licht beter om een passende balans qua instellingen te gebruiken en uit de hand te werken. Dat is zeker het geval bij bewegende onderwerpen als insecten. Met een statief achter een vliegende vlinder aan gaan zitten, is natuurlijk bijzonder onpraktisch en levert geen goed resultaat op.

Achtergrond

De achtergrond van je beeld speelt een grote rol in macrofotografie. Vaak is het door de grote onscherpte in je beeld niet duidelijk wat zich afspeelt in die achtergrond, maar zie je eerder een kleur of wat hints naar vormen en elementen. Dat maakt het belang van die achtergrond echter niet kleiner. Je kunt de achtergrond in een macrobeeld zien als het ‘bedje’ waar je hoofdonderwerp op ligt. Als de basis niet goed is, wordt het beeld als geheel ook niet goed.

Door de donkere achtergrond steekt het onderwerp mooi af.Marit Abma, maritabma.zoom.nlCanon 760D · ISO 100 · F 2,8 · 1/640 SEC · 90 MM

Doordat je vaak bovenop je onderwerp zit als je een macrofoto maakt, is het eenvoudig om de achtergrond te veranderen. Als je je camera een paar centimeter naar rechts of links verplaatst, heb je al een heel andere achtergrond te pakken. Een klein verschil in standpunt betekent een paar meter verder een groot verschil.

Net als bij het kijken door een verrekijker; een tikje naar rechts betekent een heel nieuw uitzicht voor de kijker. Maak daar dus gebruik van. Zoek naar een achtergrond waarop je hoofdonderwerp fraai afsteekt. Afhankelijk van je eigen smaak en de stijl van je beeld kun je kiezen voor een drukke of juist een rustige achtergrond.