Mozes en Aäron Kerk (1837/41)

De Mozes en Aäron Kerk ligt aan het Waterlooplein, in 1882 ontstaan door de demping van de Houtgracht en de Leprozengracht. De kerk lag precies in de as van de Leprozengracht en markeerde zodoende de kruising van twee grachten. Het Mr. Visserplein rechts van de Mozes en Aäronkerk is in 1968 ontstaan door de sloop van een huizenblok rechts van de kerk (waaronder de pastorie), waardoor de kerk niet meer in de gevelwand is opgenomen en bovendien de nauwelijks uitgewerkte zijgevel in het zicht kwam. Deze ingrijpende wijzigingen in de stedenbouwkundige situatie heeft veel afbreuk gedaan aan de architectuur van de kerk. Zoals de meeste katholieke kerken is ook de Mozes en Aäron Kerk, officiëel de R.K. kerk Sint Anthonius van Padua, ontstaan uit een schuilkerk. Deze werd bediend door paters Franciscanen en was gevestigd in een huis aan de Jodenbreestraat. In 1649 werd gekerkt in het huis "Moyses", ter hoogte van de huidige kerk. Kort daarna werd ook het aangrenzende huis "Aäron" aan de Houtgracht erbij getrokken. In 1686 werd een grote kerk gebouwd die in 1759 verfraaid werd, zowel van binnen als van buiten, een bewijs dat de jodenbuurt nooit exclusief joods is geweest. Het huidige gebouw verrees tussen 1837 en 1841 naar ontwerp van Tieleman Franciscus Suys in neo-classicisme. De kerk geldt als een goed voorbeeld van een "waterstaatkerk", een type dat in het begin van de 19de eeuw veel gebouwd werd. Bij de bouw van kerken was in die periode het Ministerie van Eredienst betrokken die het vervaardigen van het ontwerp en het toezicht daarop overliet aan de ingenieurs van Waterstaat. De streng classicistische gebouwen werden zo voordelig mogelijk uitgevoerd. Ook in deze kerk is veel stucwerk en geschilderd hout verwerkt. De middenpartij van de streng classicistische voorgevel is voorzien van een Ionisch portiek. Aan weerszijden van de gevel staan, iets naar achteren geplaatst, vierkante torens. De houten opbouw van deze torens bestaan uit twee open geledingen met gekoppelde Corintische pilasters. Boven het fronton van de portiek staat een beeld van Christus. Het beeld boven de ingang stelt Sint Franciscus voor. De beelden zijn vervaardigd door J.B. de Cuyper. De gevels bestaan uit gepleisterd baksteen die evenals de ijzeren en houten onderdelen van de torens wit werden geschilderd. Hierdoor ontstaat een monumentaal totaalbeeld, uitgevoerd in goedkope materialen. De zuilen zijn wel van Bentheimer zandsteen. De blinde achtergevel is versierd met gekoppelde Dorische pilasters die een driehoekig fronton dragen. In een rondboognis is een beeld van Melchisedek geplaatst, eveneens van De Cuyper. In deze gevel zijn twee 17de eeuwse gevelstenen ingemetseld, afkomstig van de afgebroken woonhuizen die op deze plaats als schuilkerk hebben gediend. Het interieur van de kerk is door de reusachtige Corinthische zuilen bijzonder monumentaal. De detaillering van de zuilen is ontleend aan het Pantheon in Rome. Het middenschip heeft gestucte houten kruisgewelven, de zijbeuken kussengewelven. Het barokke hoofdaltaar uit circa 1700 is afkomstig uit de oude schuilkerk en bevat een schilderstuk van Jacob de Wit. Suys ontwierp in dezelfde trant de zijaltaren. Deze werden voorzien van twee 18de eeuwse beelden en vier nieuwe, vervaardigd door De Cuyper. Het orgel uit 1869/71 is gebouwd door P.J. Adema. BRON : http://www.bmz.amsterdam.nl/adam/nl/groot/mozes.html Groet Nick