1. Begin met een eenvoudige en comfortabele basishouding
Start niet met een ingewikkelde pose die uit een modecampagne lijkt te komen. Iemand die nog aan de studio en camera moet wennen, wordt daar meestal alleen maar bewuster van. Laat het model eerst staan zoals het prettig voelt en bouw vanuit die houding verder.
Vraag bij een staand portret om het gewicht vooral op één been te plaatsen. Het andere been mag ontspannen blijven, iets opzij staan of licht voor het standbeen worden gezet. Daardoor ontstaat vanzelf een kleine verschuiving in heupen en schouders en verdwijnt de stijve, recht-van-vorenhouding. Laat de voeten niet allebei exact naar de camera wijzen, maar draai het lichaam een beetje schuin en laat het gezicht vervolgens terug naar de lens bewegen.
Foto: Daniquevdtphotography
Voor een zittend portret werkt de rand van een kruk of stoel vaak beter dan diep achteroverleunen. Het model houdt dan makkelijker lengte in de rug en kan iets naar voren bewegen. Laat de voeten stevig staan en voorkom dat knieën of ellebogen recht op de camera worden gericht, omdat lichaamsdelen door perspectief groter kunnen lijken.
Maak eerst een paar proefbeelden zonder direct iedere houding te corrigeren. Zo kan het model wennen aan het geluid van de camera en zie jij welke natuurlijke houding bij deze persoon past. Geef ondertussen aan wat al goed gaat. Een oprecht compliment over houding, blik of licht werkt beter dan een lange lijst met dingen die anders moeten.
2. Geef concrete opdrachten in plaats van ‘poseer eens’
‘Doe maar iets’ of ‘poseer eens’ klinkt vrij, maar maakt een onervaren model vaak onzeker. Geef liever korte opdrachten die direct uitvoerbaar zijn. Zeg bijvoorbeeld: ‘Draai je schouders iets naar het licht’, ‘Breng je kin een klein stukje naar voren’ of ‘Kijk eerst langs mij heen en daarna rustig terug naar de camera.’
Foto: Meraki.Art.Photography
Laat bewegingen zo nodig zelf zien. Veel mensen begrijpen een houding sneller wanneer jij voordoet wat je bedoelt. Maak je eigen pose niet te groot of overdreven; het gaat om de richting. Gebruik eventueel herkenbare beelden: alsof iemand tegen een hoge tafel leunt, net over een schouder wordt aangesproken of rustig op een trein wacht.
Geef steeds maar één of twee aanwijzingen tegelijk. Wanneer iemand tegelijk aan voeten, heupen, schouders, handen, kin en ogen moet denken, verdwijnt iedere natuurlijke uitstraling. Begin onderaan met de voeten en lichaamshouding, ga daarna naar armen en handen en verfijn als laatste gezicht en blik.
Formuleer positief. ‘Breng je schouders iets los’ voelt prettiger dan ‘Je staat heel gespannen’. Benoem wat je wilt zien in plaats van wat iemand fout doet. Houd het gesprek tijdens het fotograferen gaande, zodat de stilte niet het gevoel geeft dat het model iets verkeerd doet.
Foto: PetraPauline
3. Gebruik kleine bewegingen om stijve poses te voorkomen
Een pose wordt snel stijf wanneer iemand hem lang moet vasthouden. Werk daarom met een uitgangshouding en laat het model daarbinnen kleine bewegingen maken. Vraag om het gewicht langzaam van het ene naar het andere been te verplaatsen, een hand door het haar te halen, een jas dicht te doen of een paar rustige passen te zetten.
Fotografeer niet alleen het eindpunt, maar juist de momenten tussen twee houdingen. Tijdens een draai, lach of korte blik opzij ontspant het gezicht vaak. Zet de camera op continue autofocus en maak korte series, zodat je het natuurlijke moment niet mist zonder honderden vrijwel gelijke beelden te produceren.
Laat een beweging meerdere keren uitvoeren en verander daarbij één onderdeel. De eerste keer let je op de lichaamshouding, de tweede keer vraag je om een andere blik en de derde keer verander je de positie van een hand. Zo krijgt het model houvast, terwijl jij toch verschillende beelden maakt.
Muziek kan helpen om het tempo losser te maken, zolang die niet zo hard staat dat aanwijzingen onduidelijk worden. Kies geen snelle beweging wanneer het licht een lange sluitertijd vereist. Controleer vooraf of je sluitertijd kort genoeg is om handen, haar en gezicht scherp vast te leggen.
Foto: mari-durieux
4. Besteed extra aandacht aan handen, schouders en kin
Handen verraden spanning als eerste. Gebalde vingers, rechte polsen en handen die plat tegen het lichaam worden gedrukt ogen al snel ongemakkelijk. Geef handen daarom een lichte taak: een kraag aanraken, de rand van een stoel vasthouden, één duim in een zak steken of de andere hand zacht ondersteunen.
Laat vingers ontspannen en iets van elkaar blijven. Wanneer een hand langs het gezicht komt, gebruik dan liever de zijkant van de vingers dan de volle handpalm. Vraag het model het gezicht slechts licht aan te raken, zonder huid of wang zichtbaar in te drukken. Controleer ook of vingers niet precies achter elkaar verdwijnen of onbedoeld worden afgesneden door de rand van het kader.
Schouders hoeven niet altijd gelijk te staan. Een kleine draai of één iets lagere schouder geeft een ontspannen lijn. Vraag het model eerst de schouders kort op te trekken en daarna los te laten. Dat maakt spanning voelbaar en helpt om haar bewust kwijt te raken. Houd bij portretten de schouder die het dichtst bij de camera staat in de gaten; die kan door een groothoek of korte afstand erg dominant worden.
De instructie ‘kin omlaag’ veroorzaakt soms juist een ingetrokken houding. Vraag liever om de kin eerst een klein stukje naar voren te brengen en daarna iets te laten zakken. Zo blijft de kaaklijn zichtbaar zonder dat de nek gespannen oogt. Bekijk het effect van opzij en pas het in millimeters aan; een heel kleine wijziging is vaak genoeg.
Foto: Judith74
5. Bouw een vaste reeks poses op en geef het model vertrouwen
Een eenvoudige posevolgorde voorkomt dat jij tijdens de shoot naar ideeën moet zoeken en geeft het model een logisch tempo. Begin met een rechtopstaand portret, draai het lichaam daarna iets opzij en voeg vervolgens een leunende of zittende houding toe. Maak van iedere basispose een versie met blik in de camera, blik opzij en een kleine beweging.
Je kunt bijvoorbeeld starten met armen los langs het lichaam, daarna één hand een functie geven en pas later beide handen in de pose betrekken. Wissel een gesloten houding af met een opener beeld. Bij een portret tot de taille kan een arm iets van de romp worden gehouden, zodat er ruimte en vorm ontstaat. Bij een close-up verleg je de aandacht naar schouders, kaaklijn en ogen.
Laat tussendoor een paar goede beelden op de camera zien. Kies foto’s waarop het model zichzelf waarschijnlijk prettig vindt en benoem concreet waarom de houding werkt. Dat geeft vertrouwen en maakt een volgende aanwijzing makkelijker. Laat niet direct ieder minder geslaagd proefbeeld zien; dat kan iemand onnodig onzeker maken over een moment dat jij eenvoudig kunt corrigeren.
Foto: ggt1_zoom
Plan ook korte pauzes. Zelfs een ontspannen pose voelt na een tijdje onnatuurlijk en de concentratie neemt af. Gebruik zo’n pauze om licht of achtergrond aan te passen en bespreek welke beelden nog ontbreken. Wanneer het model merkt dat er een plan is en dat jij rustig leiding geeft, wordt de samenwerking vanzelf gelijkwaardiger.
Een goede pose draait uiteindelijk niet om het exact kopiëren van een voorbeeld. Ze moet passen bij de persoon, kleding, lichtopstelling en bedoeling van het portret. Gebruik deze vijf tips daarom als vertrekpunt en kijk voortdurend naar wat het model van nature doet. De mooiste studioportretten ontstaan wanneer duidelijke begeleiding en persoonlijke houding samenkomen.
