Buitenportretten - Kies je voor schaduw of zonlicht?

Het antwoord is niet zwart-wit. Zowel schaduw als direct zonlicht hebben hun eigen uitstraling, uitdagingen en creatieve mogelijkheden. Het belangrijkste is dat je leert kijken naar het licht en begrijpt wat dat licht doet met je model, je sfeer en je instellingen.

Fotograferen in de schaduw: zacht en flatterend

Voor veel fotografen is schaduw de veiligste én makkelijkste keuze voor buitenportretten. Vooral op zonnige dagen voorkomt schaduw harde contrasten en dichtgeknepen ogen. Denk bijvoorbeeld aan open schaduw onder een boom, een steegje tussen gebouwen of de schaduwzijde van een muur. Het licht wordt daar veel zachter en gelijkmatiger verdeeld over het gezicht. Daardoor krijg je rustige huidtinten en subtiele schaduwen, zonder felle hooglichten op voorhoofd of neus.

Voor beginners is dit vaak de prettigste manier om met natuurlijk licht te werken. Je model hoeft minder te knijpen met de ogen en je hebt technisch veel meer controle over je belichting. Let wel op dat niet alle schaduw mooi is. Donkere schaduw onder een dicht bladerdak kan grauw en kleurloos ogen. Zoek daarom bij voorkeur naar lichte, open schaduw waar nog voldoende omgevingslicht aanwezig is.

©SMULDERS FOTOGRAFIE

Een extra voordeel: in de schaduw kun je makkelijker werken met een groot diafragma zoals f/2.8 of f/1.8 zonder direct overbelichte foto’s te krijgen. Zo creëer je die zachte achtergrondonscherpte waar veel portretfotografen van houden.

Fotograferen in direct zonlicht: lastig, maar sfeervol

Veel fotografen vermijden fel zonlicht, maar dat betekent niet dat je het nooit moet gebruiken. Sterker nog: juist zonlicht kan ontzettend krachtige en sfeervolle portretten opleveren, mits je slim werkt. Midden op de dag, wanneer de zon hoog staat, ontstaan vaak harde schaduwen onder ogen en neus. Dat licht is behoorlijk onflatteus. Toch kun je zelfs dan creatieve beelden maken door bewust met contrasten en schaduwen te werken.

Interessanter wordt het wanneer de zon lager staat, bijvoorbeeld tijdens het gouden uur. Het licht wordt warmer, zachter en krijgt meer richting. Dat geeft prachtige highlights in haren en een mooie gloed over de huid. Tegenlicht is daarbij misschien wel de mooiste manier om zonlicht te gebruiken. Je zet de zon achter je model, waardoor een subtiel randlicht ontstaat langs haar of kleding. Dat geeft direct sfeer en diepte aan je beeld. Wel ontstaat dan vaak een nieuw probleem: het gezicht wordt te donker. Daar kun je verschillende oplossingen voor gebruiken.

Gebruik een reflectiescherm voor balans

Een reflectiescherm is één van de handigste accessoires voor buitenportretten. Zeker bij tegenlicht helpt het om schaduwen zachter te maken zonder dat het onnatuurlijk oogt. Een wit reflectiescherm geeft meestal het mooiste en meest natuurlijke resultaat. Het kaatst zacht licht terug in het gezicht zonder harde reflecties. Vooral bij portretten in de zon werkt dit perfect. Zilver geeft meer kracht, maar kan snel te fel worden. Goud voegt extra warmte toe, wat mooi kan werken tijdens zonsondergangen, maar overdag soms té oranje oogt.

Heb je geen reflectiescherm? Een wit laken, een lichtgekleurde muur of zelfs een stuk piepschuim werkt verrassend goed.

Kijk naar de achtergrond én het licht samen

Bij buitenportretten draait het niet alleen om het gezicht van je model. Ook de achtergrond speelt een enorme rol in de sfeer van je beeld. Een drukke achtergrond leidt af. Let daarom bewust op kleuren, lijnen en storende elementen achter je model. Een mooie lichtsituatie verliest veel kracht wanneer er bijvoorbeeld verkeersborden, auto’s of felle reclame in beeld staan. Gebruik een groter diafragma om de achtergrond zachter te maken. Daarmee trek je automatisch meer aandacht naar je model.

Ook slim: kijk hoe het licht in de achtergrond valt. Tegenlicht door bladeren, reflecties op muren of zacht avondlicht kunnen een simpele locatie ineens veel interessanter maken.

©julie ann photography

Leer kijken naar licht

Misschien wel de belangrijkste tip van allemaal: oefen met observeren. Kijk niet alleen naar je model, maar vooral naar wat het licht doet. Hoe vallen schaduwen? Waar komt het licht vandaan? Is het zacht of hard? Hoe verandert het als je een paar stappen verplaatst? Juist door daarmee bezig te zijn, leer je steeds beter anticiperen op situaties. En dat maakt uiteindelijk het verschil tussen een ‘mooie foto’ en een portret met echt sfeer en karakter.

Dus experimenteer. Zet iemand eens bewust in de zon. Probeer daarna exact dezelfde foto in de schaduw. Je zult merken hoe groot het verschil is en hoe leuk het is om met natuurlijk licht te spelen.