Het tilt-shift-objectief uitgelegd

13 april 2021 07:40
14 april 2021 08:40
redactie Zoom.nl

Het tilt-shift-objectief uitgelegd

Door: redactie Zoom.nl | 13 april 2021 07:40
Een tilt-shift-objectief is een specialistisch (en kostbaar) stuk gereedschap dat je voor handige, praktische en leuke fotografie in kunt zetten. In feite kun je er twee verschillende zaken mee doen: tilten en shiften. Hoe werkt het precies en hoe kun je er je voordeel mee doen?

Het tilt-shift-objectief komt regelmatig voorbij in boeken, op internet en in magazines. De kans is echter groot dat je er nog nooit eentje hebt gezien of ermee gefotografeerd hebt. Toch is het interessant om te weten hoe je tilt of shift in kunt zetten om betere foto’s te maken. In feite kun je er - de naam zegt het al - twee verschillende dingen mee: tilten en shiften. Die effecten bereikt het objectief doordat je de stand van de optische elementen tegenover je camerasensor handmatig kunt veranderen, waar die bij een normale lens ‘vast’ staan. 

Shift

Je kunt het perspectief in je beelden beinvloeden met een tilt-shift-objectief. Daardoor kun je het perspectief in je beelden vooraf aanpassen. Dit is vooral in de architectuurfotografie een veel gebruikte techniek, omdat het belang van rechte lijnen daar - ook bij foto’s van hoge gebouwen - groot is. Stel: je fotografeert een hoog gebouw van dichtbij. Dan lopen de lijnen naar elkaar toe, terwijl ze dat in werkelijkheid natuurlijk niet doen. Wil je dat niet, dan zou je eigenlijk recht tegenover het gebouw in een ander hoog gebouw moeten staan met je camera. Dat lukt meestal niet en daarom is een tilt-shift-objectief een prachtige uitvinding. Door het verstellen van je lens kun je ervoor zorgen dat de lijnen toch recht gaan lopen, ondanks dat je schuin omhoog aan het fotograferen bent. Veel architecten en architectuurliefhebbers en -fotografen willen dat de lijnen in foto’s precies recht lopen. Daarom werken veel architectuurfotografen met een tilt-shift. 

Tilt

Om te begrijpen wat het tilten (kantelen) van een tilt-shift-objectief precies doet is het goed om te begrijpen hoe scherpte normaal gesproken werkt. Wat scherp op de foto komt is afhankelijk van diverse variabelen, maar het meeste van de afstand tussen de camera en je onderwerp en het gebruike diafragma.

Eenvoudig gezegd: de scherpte in je foto is een zich parallel aan de sensor bewegend ‘vlak’. Dit vlak is - afhankelijk van je diafragma en de afstand tot je onderwerp - dik of dun. Een voorbeeld: gebruik je een diafragma van f/1.8 en sta je dicht bij je onderwerp, dan zal het scherptevlak (erg) dun zijn. Met andere woorden: er is weinig scherp en de scherpte loopt in de voor- en achtergrond al snel weg in onscherpe. Dat kan heel fraai zijn, mits goed gebruikt. Gebruik je een heel klein diafragma van bijvoorbeeld f/11 en sta je op grotere afstand van je onderwerp, dan kun je er min of meer vanuit gaan dat het hele onderwerp scherp op de foto staat. De onscherpte begint dan pas (ver) achter je onderwerp. 

Normaal gesproken ligt het scherptevlak dus altijd volledig parallel aan de sensor in je camera. Als je een tilt-shift-objectief gebruikt kun je de stand van dat scherptevlak aanpassen door aan een aantal knoppen te draaien. Je kunt - zoals de naam al zegt - tilten (kantelen) en shiften (verschuiven). Op die manier manipuleer je de scherpte in je beelden en kun je foto’s maken die je normaal gesproken niet zou kunnen maken. Zo kun je de scherpte in je beeld schuin leggen en op die manier bijvoorbeeld foto’s maken waarin het lijkt alsof je naar een miniatuurwereld kijkt. Ook kun je de scherpte ‘naar wens’ op de goede plek in je beeld leggen, wat op sommige momenten heel erg handig kan zijn. Denk bijvoorbeeld aan het scherp fotograferen van een groot gebouw waar je als fotograaf schuin tegenaan kijkt. Normaal gesproken is dat vaak ingewikkeld, doordat de scherpte misschien te snel wegloopt of slechts op één gedeelte van het gebouw ligt. Door met een tilt-shift aan de slag te gaan kun je het hele gebouw scherp op de foto krijgen. Ook in het klein geldt dit: werk je met een groot diafragma (een klein f-getal) en wil je een voorwerp van voor tot achteren scherp op beeld hebben terwijl je er schuin tegenaan kijkt, dan kun je een tilt-shift inzetten om dat voor elkaar te krijgen.