Portretfoto's maken: zo stel je altijd goed scherp op de ogen

Een portret kan ook als doel hebben juist iets anders te benadrukken. Neem bijvoorbeeld een sieraad om iemands pols, die zijn of haar arm voor het gezicht houdt. Bij zo’n foto draait het erom om de aandacht van de kijker naar het sieraad te trekken.

Een superscherp portret hoeft daarmee ook niet volledig scherp te zijn. Door juist te spelen met scherptediepte kun je een karakterportret creëren. Bij een superscherp portret streven we er enkel naar om de scherpte dáár te krijgen waar we de scherpte wíllen hebben. En de scherpte op die plek moet van superieure kwaliteit zijn.

Hoewel scherpte dus op andere elementen in een portret kan liggen, omdat het afhankelijk is van het doel wat bereikt moet worden, zullen toch de meeste portretten puur om de persoon op de foto draaien. In dat geval streven we naar een perfecte focus op de ogen. En dat blijkt vaak nog best lastig. Draagt diegene die je portretteert een bril, dan kan het zelfs nóg lastiger zijn. Maar als je je camera kent en weet welke instellingen je wanneer kan gebruiken. Dan wordt het een stuk makkelijker.

Voordat we starten met het daadwerkelijke scherpstellen, is het goed te weten dat je camera in ieder geval twee soorten autofocus kent. Met autofocus laten we de camera de scherpstelling automatisch regelen. De automatische scherpstelling treedt standaard in werking als je de ontspanknop van je camera half indrukt. De manier waarop we de camera de automatische scherpstelling laten uitvoeren, is een belangrijke keuze. De volgende twee keuzes zijn voorhanden en zijn meestal instelbaar via het snelmenu van je camera.

Zodra je de ontspanknop van je camera half indrukt, probeert je camera te focussen op je onderwerp. Als dit gelukt is, hoor je meestal een piepje en zie je op je scherm of in je zoeker een kader oplichten. Nu er scherpgesteld is, kun je de ontspanknop doordrukken en je foto maken. In de stand voor single autofocus stelt de camera één keer scherp.

Als nadat de camera heeft scherpgesteld het onderwerp qua afstand tot jou als fotograaf in positie verandert, is de kans groot dat de foto onscherp wordt. De AF-S-stand wordt daarom gebruikt voor stilstaande onderwerpen. Met een stilstaand onderwerp bedoelen we een onderwerp dat niet tussentijds dichterbij komt of verder van je af een positie inneemt.

In de instelling voor continue autofocus zal de camera ook proberen te focussen op je onderwerp als je de ontspanknop half indrukt. In tegenstelling tot de AF-S-functie, blijft de camera echter voortdurend focussen zolang je de ontspanknop half ingedrukt blijft houden. Ook als het onderwerp nu dus dichterbij komt of verder weg beweegt. De AF-C-instelling is dus een perfecte keuze voor bewegende onderwerpen.

Samengevat: S-AF wordt gebruikt voor alle onderwerpen die stilstaan. C-AF voor alle onderwerpen die naar ons toe of van ons af bewegen. Een vogel op een paaltje, die slechts wat met zijn kopje draait, beschouwen we als een stilstaand onderwerp: de afstand tussen ons als fotograaf en de vogel verandert immers niet. In dat geval is dus S-AF de beste instelling. Gaat de vogel vliegen en verandert daarmee onze onderlinge afstand, dan zal de C-AF instelling de perfecte scherpte kunnen genereren.

Terug naar portretfotografie. Omdat we met een model op een locatie werken en het model voor ons laten poseren en telkens andere houdingen laten aannemen, is het model beweeglijk. Toch zal ze op dezelfde plek blijven staan en op het moment dat we de ontspanknop willen indrukken zal ze ook haar houding vasthouden. Een model beschouwen we daarom als een stilstaand onderwerp. Om een scherp portret te maken, is de AF-S-methode (Canon noemt dit dus One Shot) een juiste keuze.

De camera stelt dus maar één keer scherp als je de ontspanknop indrukt. Opnieuw scherpstellen? Laat de ontspanknop los en druk hem vervolgens weer opnieuw half in.

Op sommige camera’s vind je nog een derde variant voor het instellen van je autofocus: AF-A (Nikon) of AI focus (Canon). In die variant begint je automatische scherpstelling als AF-S. Maar merkt de camera dat er beweging in het onderwerp optreedt, dan schakelt deze instelling direct door naar de AF-C-mogelijkheid. De AF-A (Nikon) en AI focus (Canon) zijn dus ideaal voor het geval je niet weet wat je van je onderwerp moet verwachten.