Het gewichtsverschil tussen het tweetal is welgeteld één gram: 994 gram voor de 400mm en 995 voor de 600mm, allebei zonder statiefvoet. Diameter, behuizing en zonnekap zijn gelijk, alleen is de 600mm 21 millimeter langer. De bestaande FE 400mm F2.8 GM en FE 600mm F4 GM wegen rond de drie kilo en kosten 12.000 tot 14.000 euro. Voor de meesten geen haalbare kaart. De nieuwe kleine broertjes wegen een derde daarvan en kosten 2.799 en respectievelijk 3.899 euro. Het compromis: ruim een stop minder lichtsterk, ofwel F 4,5 en F 6,3 tegenover F 2,8 en F 4.

FE 400mm

Geen hefboomeffect meer

Een compacte Sony Alpha-body met een grote telelens erop voelt al snel zwaar aan. Het zwaartepun hangt vaak ver voor de camera, waardoor het objectief werkt als een hefboom. Deze twee hebben daar nauwelijks last van. Er zit één groot lenselement voorin; de rest van het glas zit dicht bij de vatting. Het zwaartepunt ligt daardoor ongeveer boven de statiefvoet, zodat camera en objectief goed in balans zijn. Een hele dag uit de hand fotograferen is geen straf. Ook niet met zonnekap en voet erop, waarmee het totale gewicht op zo’n 1200 gram uitkomt.

De bouw is van G Master-niveau: stevig, nauwkeurig afgewerkt en afgedicht tegen stof en vocht, met een fluorcoating op het voorste element. Dit zijn objectieven die een leven lang mee moeten kunnen. Met vier focus-holdknoppen rondom de tubus ligt er altijd één onder je duim, horizontaal of verticaal, en je kunt ze samen één functie naar keuze geven. Daarnaast zijn er schakelaars voor AF/MF, fulltime DMF (‘direct manual focus’), een scherpstelbegrenzer en drie stabilisatiestanden, plus een functiering voor bijvoorbeeld Power Focus. Zo wissel je van instelling zonder de camera van je oog te halen. Bij zulke brandpuntsafstanden wel zo prettig.

Er zijn ook minpunten. De statiefvoet is afneembaar, maar heeft geen Arca-Swiss-profiel, dus voor de meeste statiefkoppen moet je er nog een snelkoppelplaat onder schroeven. Een insteekfilterlade zoals op de grote broers ontbreekt. Wel kun je een gewoon 95mm-filter aan de voorkant plaatsen. Die zijn makkelijker te krijgen dan insteekfilters. Een diafragmaring ontbreekt ook.

AF zonder aarzeling

Dankzij twee ‘XD Linear’-motoren per objectief is de autofocus geruisloos, razendsnel en vrijwel altijd raak. Ook onderwerpen die snel recht op je afkomen, worden zonder aarzelen gevolgd. De camera doet daar veel werk, maar het objectief houdt het tempo bij. Hier zie je duidelijk verschil met de goedkopere alternatieven, zoals de 100-400mm-telezoom die we in deze editie eveneens bespreken. Beide objectieven ondersteunen de hoogste snelheden van Sony: 30 beelden per seconde met AF-tracking op de A1 II en 120 op de A9 III. Vooral takken of gras op de voorgrond, weinig licht en onderwerpen op grote afstand kunnen de autofocus in zeldzame gevallen op het verkeerde been zetten.

FE 600mm

Scherp tot in de hoeken

Zo’n G Master-lens koop je bovenal voor de beeldkwaliteit. In dat opzicht stellen ze allebei niet teleur. Al bij volle opening zijn de beelden tot in de hoeken scherp, bij de 400mm nog net iets meer dan bij de 600mm. Chromatische aberratie zagen we nauwelijks, zelfs niet op randen met veel contrast. De elf ronde diafragmalamellen zorgen voor een mooie bokeh, en ook overstraling hebben beide objectieven goed onder controle. In combinatie met de 67 megapixels van de A7R VI is de 400mm-variant het indrukwekkendst. De 600mm zit met F 6,3 al net voorbij het punt waarop diffractie gaat meespelen. Die is op volle opening gelukkig al op z’n scherpst.

De 400mm is twee derde tot een hele stop lichtsterker dan de ‘oude’ 100-400mm GM, 200-600mm of 400-800mm op 400 mm. En dat merk je bij schemering of op wat donkerdere plekken. Alleen de nieuwe FE 100-400mm F4.5 GM is even lichtsterk, maar die is veel duurder en bijna twee keer zo zwaar. De 600mm is even lichtsterk als de 200-600mm op 600 mm, maar is vooral in de randen en hoeken duidelijk scherper en weegt de helft. Vergeleken met de grote F2,8- en F4-modellen fotografeer je wel met een flink hogere iso-waarde: de prijs van het lage gewicht.

400- of 600mm?

Je kiest vooral op brandpuntsafstand en prijs. De 400mm is de veelzijdigste, voor sport, grotere dieren en wie meer licht wil. Met de 1,4x teleconverter wordt dit een 560mm met lichtsterkte F 6,3, met weinig verlies aan scherpte. Met de 2x converter haal je 800 mm bij F 9, maar lever je wel kwaliteit in. De 600mm is voor vogels en dieren op grotere afstand. Dankzij een maximale vergrotingsfactor van 0,25x (de 400mm haalt 0,18x) kun je ook een meesje of libelle beeldvullend vastleggen.

Conclusie

We kunnen er niet omheen: Sony zet wederom iets spectaculairs neer. Nikon liet al zien dat het lichter kon, maar dit zijn de lichtste in hun klasse en ze zijn ook nog goedkoper. Zo maakt Sony supertelelenzen bereikbaar én meeneembaar voor veel meer fotografen. Slechts een kilo zonder voet, uitstekend in balans en tot in de details professioneel gebouwd. De beeldkwaliteit bij volle opening is waanzinnig goed, en de autofocus kan de snelste Sony-camera’s bijhouden. Je levert alleen wat lichtsterkte in ten opzichte van de zware telekanonnen, en de statiefvoet had wat universeler gekund. Een prestatie van relatief uiterst bescheiden formaat!

Beoordeling FE 400mm F4.5 GM OSS

Score: 9,6

Voor- en nadelen

➕ licht en perfect in balans

➕ professionele bouw en afdichting

➕ scherp bij volle opening

➕ snelle, stille AF

➕ sterk met 1,4x converter

➖ statiefvoet zonder Arca-Swiss-profiel

➖ niet bijzonder lichtsterk

Specificaties

model Sony FE 400mm F4.5 GM OSS

prijs € 2.799,-

leverancier Sony Nederland, www.sony.nl

brandpuntsafstand 400 mm

lichtsterkte F 4,5

aantal diafragmalamellen 11

objectiefconstructie 22 elementen in 16 groepen

optische beeldstabilisatie ja

scherpstellen automatisch en handmatig

kortste scherpstelafstand 250 cm (0,18x)

gemaakt voor sensorformaat fullframe

beschikbare vattingen Sony E

gewicht/afmetingen 994 gram (zonder statiefvoet)/242x108 mm

Beoordeling FE 600mm F6.3 GM OSS

Score: 9,5

Voor- en nadelen

➕ gewicht slechts 1 kilo

➕ bouw en afdichting topklasse

➕ scherp bij volle opening

➕ snelle, stille AF

➕ vergrotingsfactor 0,25x

➖ statiefvoet zonder Arca-Swiss-profiel

➖ lage lichtsterkte vergt hoge iso-waarde

➖ matig met 2x converter

Specificaties

model Sony FE 600mm F6.3 GM OSS

prijs € 3.899,-

leverancier Sony Nederland, www.sony.nl

brandpuntsafstand 600 mm

lichtsterkte F 6,3

aantal diafragmalamellen 11

objectiefconstructie 24 elementen in 17 groepen

optische beeldstabilisatie ja

scherpstellen automatisch en handmatig

kortste scherpstelafstand 250 cm (0,25x)

gemaakt voor sensorformaat fullframe

beschikbare vattingen Sony E

gewicht/afmetingen 995 gram (zonder statiefvoet)/263x108 mm