Waarom direct flitslicht vaak hard oogt
Wanneer je de flitser recht op je onderwerp richt, komt al het licht uit een relatief klein oppervlak vlak boven de camera. Daardoor ontstaan duidelijke schaduwen achter het onderwerp en kan een gezicht er vlak of glimmend uitzien. De achtergrond wordt bovendien snel donker, omdat het flitslicht daar minder krachtig aankomt.
Dat betekent niet dat rechtstreeks flitsen altijd verkeerd is. Bij een snelle reportage kan het precies de directe uitstraling geven die je zoekt. Wil je een zachter en natuurlijker resultaat, dan helpt het om de flitskop van het onderwerp weg te draaien en het licht eerst een ander oppervlak te laten raken.
Zo werkt indirect flitsen
Bij indirect flitsen richt je de flitser op een plafond of muur. Het licht wordt daar weerkaatst en verspreidt zich vervolgens over een groter gebied. Voor je onderwerp voelt dat alsof er niet één kleine flitser, maar een groot verlicht vlak in de kamer staat.
Hoe groter die denkbeeldige lichtbron ten opzichte van je onderwerp is, hoe zachter de overgang tussen licht en schaduw wordt. Het licht komt bovendien meer van boven of van opzij, waardoor een gezicht zijn vorm behoudt. Het resultaat lijkt daardoor vaker op licht uit een raam dan op een klassieke flitsfoto.
Foto: jokeschut
Kijk eerst naar de kleur van plafond en muren
Een wit of lichtgrijs plafond is meestal de veiligste keuze. Het weerkaatst veel licht zonder de kleur sterk te veranderen. Een houten plafond, rode muur of felgroen vlak geeft zijn kleur juist mee aan het flitslicht. Dat kan creatief zijn, maar bij huidtinten levert het vaak een kleurzweem op die lastig volledig te corrigeren is.
Controleer ook de hoogte. Bij een laag plafond hoeft het licht maar een korte afstand af te leggen. In een hoge kerk, hal of zaal verliest de flitser onderweg veel vermogen en bereikt er mogelijk te weinig licht je onderwerp. Kies dan een dichterbij gelegen muur of combineer het beschikbare licht met een hogere iso-waarde.
Richt de flitskop niet automatisch recht omhoog
Recht omhoog flitsen is een logisch begin, maar het geeft soms diepe schaduwen onder de ogen en kin. Het licht komt dan vrijwel volledig van boven. Draai de flitskop eens schuin achter je of naar een zijmuur. Zo ontstaat een richting in het licht die meer diepte in het gezicht brengt.
Denk na over de plek waar het weerkaatste licht vandaan moet lijken te komen. Wil je zacht zijlicht, kies dan een muur links of rechts van je onderwerp. Wil je een gelijkmatige verlichting, richt de flitser schuin omhoog en iets achter je. Let wel op mensen die achter je staan: een krachtige flits van dichtbij is voor hen niet prettig.
Foto: jokeschut
Begin met deze camera-instellingen
Werk binnenshuis bijvoorbeeld in de manuele stand met een sluitertijd tussen 1/100 en 1/200 seconde. Daarmee beperk je bewegingsonscherpte, terwijl er nog voldoende omgevingslicht in de foto kan komen. Kies voor een portret een diafragma rond f/2,8 tot f/4 en begin bij iso 400 of 800.
Die hogere iso-waarde heeft een voordeel: de flitser hoeft minder hard te werken. Daardoor laadt hij sneller op, gaat de accu langer mee en krijgt het bestaande licht in de kamer meer invloed. Een heel lage iso-waarde kan de achtergrond onnodig donker maken en dwingt de flitser tot een krachtiger lichtpuls.
Let op de maximale flitssynchronisatietijd van je camera. Gebruik je zonder high-speed sync een kortere sluitertijd dan de camera aankan, dan kan een donkere balk in beeld verschijnen. Voor de meeste situaties binnen is 1/160 of 1/200 seconde een veilig vertrekpunt.
TTL of handmatig flitsen
Met TTL meet de camera het flitslicht en bepaalt hij automatisch hoeveel vermogen nodig is. Dat werkt prettig wanneer jijzelf of je onderwerp regelmatig van positie verandert. Is het gezicht te licht, stel dan een negatieve flitsbelichtingscompensatie in, bijvoorbeeld min 0,7 stop. Is het onderwerp te donker, verhoog de flitsbelichting in kleine stappen.
Bij een vaste opstelling geeft handmatig flitsvermogen meer controle en voorspelbaarheid. Begin bijvoorbeeld op 1/8 of 1/16 vermogen en beoordeel het histogram en de huidtinten. Pas daarna het vermogen aan. Verander je de afstand tot de muur, het plafond of je onderwerp, dan moet je opnieuw meten: het licht legt immers een andere afstand af.
Foto: jokeschut
Bewaar de sfeer van de kamer
Een geslaagde flitsfoto hoeft er niet uit te zien alsof de flitser al het licht heeft overgenomen. Maak daarom eerst een testfoto zonder flits en kijk hoe licht of donker de achtergrond wordt. De foto mag best wat onderbelicht zijn, zolang er nog kleur en detail in de omgeving zichtbaar blijven.
Voeg daarna het indirecte flitslicht toe om je onderwerp op te lichten. De sluitertijd beïnvloedt vooral hoeveel omgevingslicht je ziet, terwijl diafragma, iso en flitsvermogen ook invloed hebben op het flitslicht. Door die twee lichtbronnen in balans te brengen, blijft de sfeer van lampen, kaarsen of lichtslingers behouden.
Komen er verschillende lichtkleuren samen, fotografeer dan in raw. Een warme kamerlamp en een neutrale flits hebben niet dezelfde kleurtemperatuur. In de nabewerking kun je de witbalans verfijnen, maar probeer niet iedere warme tint te verwijderen. Een interieur mag nog steeds gezellig en warm aanvoelen.
Voorkom veelgemaakte fouten
Zie je een harde schaduw achter het onderwerp, controleer dan of een deel van het flitslicht toch rechtstreeks naar voren gaat. Sommige reflectorkaartjes sturen een kleine hoeveelheid frontaal licht mee. Dat kan een sprankeling in de ogen geven, maar wordt snel te nadrukkelijk wanneer je dichtbij staat.
Let ook op een bril. Verplaats de flitsrichting of vraag de geportretteerde het hoofd een fractie te draaien wanneer je een felle reflectie ziet. Controleer daarnaast de eerste foto’s op volledige vergroting. Indirect licht oogt zacht, maar voorkomt geen bewegingsonscherpte wanneer de sluitertijd te lang is.
Is het beeld te donker, richt de flitser dan niet meteen op maximaal vermogen. Verhoog eerst de iso of kies een muur die dichterbij staat. Zo blijft de herlaadtijd kort en kun je gemakkelijker meerdere spontane momenten achter elkaar vastleggen.
Foto: BNN
Oefen voordat het moment belangrijk wordt
Indirect flitsen wordt veel eenvoudiger wanneer je weet hoe jouw flitser en kamer reageren. Fotografeer thuis hetzelfde onderwerp met de flitskop recht vooruit, omhoog, naar een zijmuur en schuin achter je. Vergelijk vooral de schaduwen, de achtergrond en de glans op huid of voorwerpen.
Je zult zien dat enkele centimeters draaien al een duidelijk verschil kunnen maken. Zodra je leert denken in de richting en grootte van het weerkaatste licht, wordt de flitser geen noodoplossing voor een donkere kamer, maar een hulpmiddel waarmee je heel bewust sfeer en vorm kunt maken.
